E-Lawyer

Ελευθερία,Δημοκρατία και Διαφάνεια στο Διαδίκτυο

2012-01-31T19:19:00.001+02:00

Aπό εκδήλωση των Οικολόγων-Πράσινων, που μπορείτε να παρακολουθήσετε όλη εδώ.

Blogs και Πολιτική: μια εισήγηση

2012-01-30T16:24:00.003+02:00

Δείτε και τις υπόλοιπες εισηγήσεις απο την εκδήλωση του maga.gr στο Booze (21.1.2012), με τον Μανώλη Ανδριωτάκη, Γιώργο Σιακαντάρη, Στάθη Δρογώση και Αύγουστο Κορτώ, εδώ.

Μια συζήτηση με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο

2012-01-28T19:05:00.003+02:00

Στην σημερινή retrospectiva στο radiobubble μεταδόθηκε για πρώτη φορά ένα ηχητικό ντοκουμέντο: μια συνέντευξη που μου έδωσε ο Θόδωρος Αγγελόπουλος το 1999, λίγους μήνες μετά την βράβευσή του με τον Χρυσό Φοίνικα στο φεστιβάλ των Καννών.

Ο δημιουργός περιγράφει τις επεμβάσεις που έκανε εκ των υστέρων στις ταινίες του, είτε για λόγους συμβατικών υποχρεώσεων (Μελισσοκόμος) είτε για λόγους πραγματικών συνθηκών εμπορικής εκμετάλλευσης, καθώς και τη σχέση των εκτεταμένων σεναρίων με το τελικό φιλμικό αποτέλεσμα.

Μίλησε επίσης για το off space, μια βασική αισθητική επιλογή σε όλο το έργο του, το οποίο ενεργοποιεί τον θεατή, δίνοντάς του ένα ρόλο συνδημιουργού. Αναφέρεται στους δραματουργικούς λόγους που οδήγησαν την δράση εκτός πλάνου σε μια συγκεκριμένη σκηνή εκτέλεσης στο Βλέμμα του Οδυσσέα και περιγράφει τα ιστορικά γεγονότα που αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για την μεγάλη σκηνή του αγάλματος του Λένιν στο Δούναβη.

Τέλος, σχολιάζει τη διεθνή πορεία των ταινιών, αναφερόμενος στην αντίσταση που αντιμετώπισε από το επίσημο κράτος το 1975, όταν ο Θίασος δεν προτάθηκε επίσημα στις Κάννες, ερμηνεύει το νόημα των βραβείων και τοποθετείται για την γενικότερη υπαρξιακή του σύνδεση με την διαδικασία παραγωγής των κινηματογραφικών ονείρων.

Ούτε "Αγγλικό", ούτε "Ελληνικό" δίκαιο: lex mercatoria

2012-01-22T16:50:00.004+02:00

Η συζήτηση για την εφαρμογή του εθνικού ή του βρετανικού δικαίου στο πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων (P.S.I.) αποκαλύπτει ότι, παρ' όλο που η Ελλάδα παράγει περισσότερους νομικούς απ' όσους μπορεί να "καταναλώσει", στην πραγματικότητα λείπει από τον δημόσιο διάλογο η νομική ανάλυση - που θα ενστάλαζε λίγη λογική σε μια πανταχού κυρίαρχη συνωμοσιολογία. Έτσι η συζήτηση εξαντλείται, με φωτεινές εξαιρέσεις, όπως το άρθρο του κ. Ροζάκη στο ΒΗΜΑ, σε εθνικοπατριωτικά επιγράμματα τύπου "μολών λαβέ", παρακάμπτοντας ότι συζητάμε απλώς για την εφαρμογή ενός νομικού εργαλείου που ακολουθείται διεθνώς τα τελευταία 400 χρόνια: την lex mercatoria.

O όρος είναι βέβαια λατινικός και κατα λέξη αποδίδεται ως "εμπορικός νόμος". Πρόκειται όμως για κάτι πέρα από έναν "εμπορικό νόμο": η lex mercatoria χρησιμοποιείται ως τεχνικός όρος για να αναφερθούμε σε ένα σύνολο κανόνων δικαίου, το οποίο επιλέγεται κατά τις διεθνείς συναλλαγές, ως το πιο πρόσφορο και για τα δύο μέρη, προκειμένου να αποφύγουν τις αμφισβητήσεις που θα δημιουργούσε η εφαρμογή του εκάστοτε τοπικού θετικού δικαίου, το οποίο δεν περιείχε διατάξεις για κάθε εμπορική διαφορά που θα μπορούσε να προκύψει. Ιστορικά, η lex mercatoria αναπτύχθηκε κατά τον μεσαίωνα από τους ευρωπαίους εμπόρους και αποτελούσε ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο εθιμικών κανόνων και βέλτιστων πρακτικών που είχαν καταξιωθεί στις συναλλαγές. Μπορεί να μην είχε δηλαδή μια θεσμική βάση σε συγκεκριμένο εθνικό δίκαιο, αλλά το ζητούμενο ήταν η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του, και κάτι ακόμα, το οποίο καμία θεσμική διαδικασία δεν μπορεί να υποκαταστήσει ως προς το βαθμό κανονιστικότητας: ήταν γνωστό σε όλους τους εμπλεκόμενους. Η ευρύτατη γνώση του κανόνα (η "γενική κοινοποίηση", κατά Καντ) είναι στην πραγματικότητα μια μήτρα κανονιστικότητας πολύ πιο ισχυρή από την νομιμοποίηση μέσω της θεσμικής διαδικασίας. Άλλωστε και οι νομοπαραγωγικοί θεσμοί, με όλο το τελετουργικό που ακολουθούν, αυτό επιδιώκουν: η θέσπιση των νόμων να γίνεται όσο το δυνατόν πιο δημόσια, ώστε ουδείς να μπορεί να επικαλεστεί άγνοια δικαίου. Η δημοσιότητα είναι το imperium του νομοθέτη.

Αρχικά η lex mercatoria ήταν ένα σύνολο κανόνων και αρχών που ακολουθούσαν οι ίδιοι οι έμποροι, για να ρυθμίσουν τις συμφωνίες τους. Σε αυτό τους οδηγησε η ανάγκη για γρήγορη επίλυση των διαφωνιών: οι νομικές επιπλοκές και καθυστερήσεις δεν είναι ακριβώς ένας παράγοντας ανάπτυξης και προαγωγής του εμπορίου. Έτσι οι έμποροι επέλεγαν οι ίδιοι δικαστές για να εφαρμόσουν την lex mercatoria κατά την επίλυση των διαφορών τους, αποφεύγοντας τα κρατικά δικαστήρια που θα εφάρμοζαν το εθνικό δίκαιο.

Οι Άγγλοι δικαστές, οι οποίοι πάντοτε λειτουργούσαν δικαιοπαραγωγικά, αναζητώντας περισσότερο την ανάγκη εξυπηρέτησης των συναλλαγών, και λιγότερο την θεσμική έδραση των κανόνων - όπως οι ηπειρώτες συναδελφοί τους- από το 1608 κήρυξαν την lex mercatoria ως μέρος του εφαρμοστέου δικαίου. Έτσι το αγγλικό κοινοδίκαιο έγινε το πρώτο κανονιστικό σύνολο που περιείχε αυτούσιες τις βέλτιστες εμπορικές πρακτικές και τα έθιμα που είχαν αναπτύξει οι έμποροι. Προσθέστε σε αυτό τα 400 χρόνια δικαστικών αποφάσεων που ακολούθησαν αυτή τη διακήρυξη, σε ένα σύστημα δικαιοσύνης που σέβεται ευλαβικά τα δικαστικά προηγούμενα, κι έχετε τον πιο λειτουργικό κώδικα παγκοσμίως για την επίλυση των εμπορικών διαφορών.

Φυσικά η lex mercatoria ουδέποτε ήταν παγωμένη στο χρόνο. Το δίκαιο των Η.Π.Α., ακολουθώντας την αγγλοσαξωνική παράδοση κι ενσωματώνοντας την εμπορική εμπειρία και πρακτική αιώνων, σε συνδυασμό βέβαια με την διεθνή ισχύ ενός νομίσματος όπως το δολλάριο, αποτελεί τη σύγχρονη lex mercatoria. Kαι, μέ τον ίδιο τρόπο, έχει καταστεί στην ουσία και η lex internetica, που ρυθμίζει de facto όχι μόνο τις συναλλαγές, αλλά ακόμα και την ελευθερία έκφρασης, όσο κι αν στην Ευρώπη δεν έχουμε "1st Amendment".

Έτσι, τελικά, η υπαγωγή του P.S.I. στο αγγλικό - κι όχι στο ελληνικό- δίκαιο δεν είναι τίποτε άλλο από μια πάγια συναλλακτική πρακτική: αναγνώριση της εφαρμογής της lex mercatoria, κι όχι βέβαια την εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Aλλά αυτά είμαστε καταδικασμένοι να τα συζητάμε μεταξύ μας, αφού φαίνεται ότι δεν πρόκειται να απασχολήσουν την κοινή γνώμη ή τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης.

Μια συζήτηση με τον Γενικό Γραμματέα Πληροφοριακών Συστημάτων

2012-01-22T16:04:00.002+02:00

Mια συζήτηση με τον κ. Χάρη Θεοχάρη, Γενικό Γραμματέα Πληροφοριακών Συστημάτων.

Συζητήσαμε για την Γενική Γραμματεία και τις αρμοδιότητές της, την σταδιακή δημιουργία Δ.Ο.Υ. που θα εξυπηρετούν κάθε φορολογούμενο, τον νέο κλειδάριθμο που πρέπει να λάβουμε, την καθυστέρηση στην αποστολή των εκκαθαριστικών.

Παράλληλα, μιλήσαμε για την τεχνική υποδομή των συστημάτων και την γραφειοκρατία για την συμβασιοποίηση νέων υποδομών.

Προς το τέλος της εκπομπής, ο κ. Θεοχάρης μας ανέφερε ορισμένα στοιχεία σχετικά με την υλοποίηση του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος ως προς το Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου.

Η αυτο-οργάνωση των χρηστών ως απάντηση στις νομοθετικές επιθέσεις στο Διαδίκτυο

2012-01-19T17:46:00.004+02:00

Αυτές τις ημέρες έχει ξεκινήσει μια μεγάλη διαδικτυακή καμπάνια, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και παγκοσμίως, σχετικά με δύο νομοσχέδια που έχουν υποβληθεί στα νομοθετικά σώματα (Κογκρέσο και Γερουσία), όσον αφορά την παρακολούθηση και τιμώρηση της πειρατείας έργων πνευματικής ιδιοκτησίας στο Διαδίκτυο. Είναι τα νομοσχέδια που έχουν γίνει γνωστά με τα αρχικά "S.O.P.A" και "P.I.P.A.".

Η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι ένας θεμιτός και νόμιμος στόχος που πρέπει να επιδιώκουν οι έννομες τάξεις. Αντιλαμβάνομαι αυτόν τον κλάδο του δικαίου ως μια μορφή προστασίας των δημιουργών αλλά και των ερμηνευτών και καλλιτεχνών έναντι των παραγωγών, εκδοτών και διανομέων των πνευματικών έργων. Δηλαδή ένα σύστημα για να αποφεύγονται οι αυθαιρεσίες των εύρωστων επιχειρήσεων έναντι των ατόμων που παράγουν πνευματικά έργα. Είναι μια περίπτωση που συγγενεύει προς το εργατικό δίκαιο, το οποίο επεμβαίνει για να προστατεύσει τον εργαζόμενο έναντι του συνήθως ισχυρότερου εργοδότη.

Κάποτε όμως, στο δίπολο δημιουργός - παραγωγός προστέθηκε κι ένας τρίτος πόλος: ο χρήστης. Ο χρήστης των έργων (το "κοινό") είναι ο στόχος στον οποίο απευθύνεται τόσο ο δημιουργός όσο και ο παραγωγός. Σε μια πιο απλουστευτική προσέγγιση, θα λέγαμε ότι είναι ο "καταναλωτής", αν και δεν θεωρείται και τόσο ακριβές να θεωρούμε τα πνευματικά έργα ως καταναλωτικά αγαθά. Οι χρήστες των έργων όμως ενδιαφέρονται να απολαύσουν τα έργα, τα οποία βέβαια συνήθως διατίθενται έναντι αντιτίμου. Το "συνήθως" παίζει ιδιαίτερο ρόλο: δεν είναι όλα τα έργα προς πώληση, καθώς υπάρχει και μια εξαιρετικά σημαντική σε όγκο παραγωγή που αφορά έργα τα οποία διατίθενται ελεύθερα. Ιδίως σε συνθήκες Διαδικτύου, όπου οι παραδοσιακές σχέσεις δημιουργού - παραγωγού έχουν σαφώς μετεξελιχθεί, οι χρήστες έχουν πρόσβαση σε έναν ανυπολόγιστο όγκο έργων - πληροφοριών, τα οποία κυκλοφορούν χωρίς την προϋπόθεση της καταβολής αντιτίμου. Ορισμένα από αυτά κυκλοφορούν ελεύθερα, επειδή έτσι επελεξε ο δημιουργός ή και ο παραγωγός τους (που μπορεί και να ταυτίζονται), θέλοντας να απευθυνθούν σε ένα ακροατήριο χωρίς τους περιορισμούς μιας οικονομικής συναλλαγής. Ορισμένα πάλι κυκλοφορούν χωρίς οι δικαιούχοι να έχουν επιτρέψει την ελεύθερη κυκλοφορία τους. Οι χρήστες δεν είναι πάντοτε σε θέση να διακρίνουν ποια από τα έργα κυκλοφορούν ελεύθερα με την συγκατάθεση των δικαιούχων και, σε τελική ανάλυση, δεν τους ενδιαφέρει και πολύ το νομικό καθεστώς. Από τη στιγμή που ένα έργο είναι δημόσια προσβάσιμο, ανεξάρτητα από τους λόγους που διατέθηκε έτσι, έχει de facto υπαχθεί σε μια ανοικτή σφαίρα όπου ο χρήστης τεχνικά μπορεί να το απολαύσει.

Εναντίον αυτής της διαμορφωμένης κατάστασης, αντιδρούν οι παραγωγοί συνήθως. Καθώς και οι δημιουργοί που ακολουθούν αυτή την παλιά οικονομική αντίληψη βάσει της οποίας διαρθρώθηκε το εμπόριο και η επιχειρηματικότητα στον τομέα της διάθεσης έργων. Είναι ένα μοντέλο το οποίο έχει ξεπεραστεί από την πραγματικότητα και από την ανάγκη για την διάχυση της πληροφορίας σε μια διαδικτυακή πλέον εποχή. Οι πιο καινοτόμοι αναζητούν νέα μοντέλα προσέγγισης του κοινού και κερδοφορίας από την διάθεση των έργων τους, ενίοτε αποσυνδέοντας τελείως την ίδια τη χρήση του έργου από τις οικονομικές συναλλαγές. Άλλοι έχουν ακολουθήσει πλήρως την διαδικτυακή οικονομία και έχουν προσαρμόσει τα παραδοσιακά καταστήματα σε ψηφιακές συνθήκες. Οι πιο παραδοσιακοί όμως, αντιστέκονται και αναζητούν νέες νομικές λύσεις για την παρέμβαση σε μια πραγματικότητα που τους έχει ξεπεράσει προ πολλού.

Έχει διαπιστωθεί ότι κάθε φορά που η τεχνολογία παρείχε μια νέα δυνατότητα μετάδοσης έργων, η παλιά βιομηχανία αντιδρούσε και επικαλείτο το νόμο για να διατηρήσει την παλιά κατάσταση. Συνήθως τη λύση καλούνταν να δώσουν τα δικαστήρια, στα οποία προσέφευγε η βιομηχανία για να απαγορεύσει νέες συσκευές μετάδοσης της πληροφορίας. Τα δικαστήρια στις περισσότερες των περιπτώσεων αντιστέκονταν και αναγνώριζαν ότι δεν μπορούν να τεθούν τέτοιοι ψεύτικοι φραγμοί σε μια πραγματικότητα που συνδέεται με την ίδια την εξέλιξη του πολιτισμού. Τότε η βιομηχανία στρεφόταν στους νομοθέτες και ζητούσαν την επιβολή νέων, πιο ειδικών και αυστηρών νόμων, που θα απέτρεπαν τελικά την χρήση νέων τεχνολογιών, προσθέτοντας γενικούς φραγμούς. Το πρόβλημα πάντοτε ήταν ότι η νομοθετική επέμβαση, λόγω της γενικότητας που πρέπει να έχει, συμπαρασύρει - μαζί με το θεμιτό αποτέλεσμα που είναι ο περιορισμός της αυθαιρεσίας- και την ίδια τη θεμιτή χρήση του μέσου.

Βρισκόμαστε σε μια τέτοια ιστορική στιγμή: ο στόχος πλέον είναι η χρήση του Διαδικτύου, η οποία επιδιώκεται να γίνει ολοένα και πιο ελεγχόμενη. Αυτό ανατρέπει βέβαια τη σχέση κανόνα εξαίρεσης, αλλά και το τεκμήριο της αθωότητας των χρηστών. Δεν μπορείς να θεωρείς εξ αρχής την κυκλοφορία και το μοίρασμα αρχείων ως παράνομο, ώστε να επιβάλλεις διαρκώς νέα μέτρα αστυνόμευσης. Μια τέτοια προσέγγιση θίγει δύο θεμελιώδη, ανθρώπινα δικαιώματα. Την ελευθερία της έκφρασης (στην οποία περιλαμβάνεται ρητώς η λήψη και μετάδοση πληροφοριών), αλλά και το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής (στην οποία εντάσσεται κάθε "κίνηση" του χρήστη στο Διαδίκτυο). Φυσικά τα δικαιώματα αυτά δεν είναι απόλυτα (δηλαδή χωρίς εξαιρέσεις), αλλά οι εξαιρέσεις που επιτρέπονται πρέπει να προβλέπονται συγκεκριμένα από τον νόμο και ο νόμος αυτός να είναι ανεκτός σε μια δημοκρατική κοινωνία. Εφόσον υπάρχουν ηπιότεροι τρόποι ελέγχου και περιορισμού της παρανομίας, δεν πρέπει να επιλέγονται οι επαχθέστεροι, εκείνοι δηλαδή που θα περιορίσουν περισσότερο τα θεμελιώδη δικαιώματα των χρηστών.

Τι πρέπει να γινει; Απέναντι στην οργανωμένη βιομηχανία του copyright, πρέπει να συγκροτηθεί και μια οργανωμένη κοινωνία των πολιτών. Σεβαστά τα έννομα συμφέροντα και δικαιώματα των δημιουργών και παραγωγών, αλλά εξίσου σεβαστά πρέπει να γίνονται και τα θεμελιώδη δικαιώματα των χρηστών, οι οποίοι ζητούν να διατηρηθεί η ανοικτή αρχιτεκτονική του Διαδικτύου, χωρίς τεχνιτές παρεμβάσεις, όπως οι προτεινόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις. Χρειάζεται περισσότερη οργάνωση και ενημέρωση των χρηστών του Διαδικτύου, κάτι που ενθαρρύνει και η ίδια η νομοθεσία για την πνευματική ιδιοκτησία, τουλάχιστον στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον Ν.2121/1993, οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις χρηστών έργων έχουν το δικαίωμα να διαπραγματευτούν με τους οργανισμούς συλλογικής διαχείρισης (οι οποίοι εκπροσωπούν δημιουργούς και παραγωγούς), ώστε να καταλήξουν σε αμοιβαία αποδεκτές ρυθμίσεις. Αυτή η δυνατότητα δεν έχει αξιοποιηθεί από την πλευρά των χρηστών κι έτσι οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης καθορίζουν μονομερώς τους όρους του παιχνιδιού.

Αυτές τις ημέρες παρατηρούμε ότι η αυτο-οργάνωση των χρηστών στις Η.Π.Α. έχει προωθηθεί μέσα από μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με την ελευθερία και τα δικαιώματα στο Διαδίκτυο. Καθώς και από μεγάλες διαδικτυακές κοινότητες, όπως αυτή της Wikipedia, η αγγλική έκδοση της οποίας παρέμεινε κλειστή για μία ημέρα, σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Δεν φτάνει όμως η διαμαρτυρία και η αγανάκτηση, πρέπει να γίνει και το επόμενο βήμα. Ας ξεπεράσουμε σταδιακά το -δύσκολο ομολογουμένως- ζήτημα της εκπροσώπησης και ας προχωρήσουμε στη διαμόρφωση των φορέων εκείνων που θα προωθήσουν τα δικαιώματα των χρηστών στη βάση αυτο-οργάνωσης που δεν περιμένει μόνο από το κράτος ή τα δικαστήρια να παρέμβουν για να προστατεύσουν τα θεμελιώδη δικαιώματα. Η ίδια η φύση του Διαδικτύου επιτρέπει την δημιουργία συλλογικοτήτων, όπως έχει αποδειχθεί πολλές φορές. Οι ήδη υφιστάμενες συλλογικότητες πρέπει επίσης να ενεργοποιηθούν, όπως είδαμε ότι έγινε αυτές τις ημέρες στην Αμερική. Η ελευθερία είναι κάτι για το οποίο πρέπει να αγωνιζόμαστε και να αναλαμβάνουμε πρωτοβουλίες, όχι να περιμένουμε να αναγνωριστεί ή να παραχωρηθεί.

Καταδίκη Ελλάδας επειδή Λιμενικός βίασε μετανάστη

2012-01-17T16:38:00.006+02:00

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε σήμερα την Ελλάδα για παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ (απαγόρευση βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης). Πρόκειται για την υπόθεση Zontul κατά Ελλάδας (βλ. εδώ δελτίο τύπου του ΕΔΔΑ).

Η υπόθεση αφορά έναν παράνομο μετανάστη, ο οποίος κατήγγειλε ότι ένας υπάλληλος του Λιμενικού τον βίασε με ένα γκλομπ κι ότι οι Αρχές δεν του επέτρεψαν να εξεταστεί από τον γιατρό που βρισκόταν στις εγκαταστάσεις. Περαιτέρω, ο προσφεύγων ανέφερε ότι οι όροι κράτησης για τους αιτούντες άσυλο δεν ήταν ικανοποιητικοί και ότι οι Αρχές είχαν αποφύγει να διεξάγουν μια πλήρη, δίκαια και αμερόληπτη έρευνα, καθώς κι ότι οι υπεύθυνοι δεν είχαν τιμωρηθεί επαρκώς, αφού το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δεν είχε θεωρήσει τον βιασμό με το γκλομπ ως διακεκριμένη περίπτωση βασανιστηρίου.

Ο μετανάστης είχε επιβιβαστεί σ΄ ένα πλοίο από την Κωνσταντινούπολη μαζί με άλλους 164. Το πλοίο κατελήφθη από το Λιμενικό Σώμα και οδηγήθηκε στο λιμάνι των Χανιών. Ο προσφεύγων ανέφερε ότι δύο λιμενικοί τον υποχρέωσαν να ξεντυθεί όσο ήταν στο μπάνιο κι ότι ένας από αυτούς τον απείλησε και τελικά τον βίασε με ένα γκλομπ. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το συμβάν, οι κρατούμενοι προχώρησαν σε απεργία πείνας. Κάποιοι από τους λιμενικούς στη συνέχεια τους χτύπησαν, τους κατέβρεξαν με νερό κι ένα άλλο χημικό, ενώ έναν κρατούμενο τον έβαλαν να πηδάει σαν λαγός. Ο προϊστάμενος της λιμενικής υπηρεσίας - που δεν ήταν παρών στα περιστατικά - διέταξε έρευνα. Ο προσφεύγων ζήτησε να υποδείξει τον υπάλληλο που τον βίασε, αλλά το αίτημά του να εξεταστεί από τον γιατρό της υπηρεσίας απορρίφθηκε. Ωστόσο, ο γιατρός εξέτασε τους κρατούμενους που ισχυρίστηκαν ότι χτυπήθηκαν και κατέγραψε ότι 16 από αυτούς είχαν σωματικές βλάβες. Πέντε από αυτούς οδηγήθηκαν στο νοσοκομείο. Στις 8 Ιουνίου 2001, ο Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας επιβεβαίωσε ότι είχε ξεκινήσει εσωτερική διοικητική έρευνα. Στις 10 Ιουνίου οι μετανάστες μεταφέρθηκαν στο παλαιό αεροδρόμιο των Χανίων όπου τους επισκέφθηκαν εκπρόσωποι των Γιατρών του Κόσμου. Τον Ιούλιο οι μετανάστες έλαβαν έγγραφα ως αιτούντες άσυλο, καθώς και εισιτήρια για να ταξιδεύσουν ως την Αθήνα και 5 δραχμές καθένας. Ο προσφεύγων δραπέτευσε από το λεωφορείο και πήγε μόνος του στην Αθήνα.

Στις 14 Αυγούστου 2001 ένας ανώτερος λιμενικός υπέβαλε την έκθεση του σχετικά με την διοικητική εξέταση της υπόθεσης. Η έκθεση βασίστηκε στα στοιχεία που κατέθεσε ο υπάλληλος, ο οποίος είχε πει ότι χτύπησε ελαφρά στα οπίσθια τον προσφεύγοντα με το γκλομπ του. Η έκθεση αποδεχόταν αυτή την κατάθεση ως πειστική, δεδομένου ότι δεν είχε καταγραφή κάποια σωματική βλάβη του προσφεύγοντος στα σχετικά αρχεία.

Ο φάκελος διαβιβάστηκε στον εισαγγελέα του Ναυτοδικείου Χανίων, ο οποίος κίνησε ποινική δίωξη στις 3 Οκτώβρη εναντίον πέντε λιμενικών. Όσον αφορά τον υπάλληλο που κατηγορεί ο προσφεύγων για το βιασμό, παραπέμφθηκε για βίαιη επίθεση εναντίον της ανθρώπινης και σεξουαλικής αξιοπρέπειας. Η δίκη αναβλήθηκε δύο φορές.

Ένα χρόνο μετά, ο προσφεύγων διαπίστωσε ότι η κατάθεσή του για τον βιασμό είχε καταγραφεί με ανακρίβειες, ότι ο βιασμός είχε αποδοθεί ως "ράπισμα" και "χρήση ψυχολογικής βίας".

Στις 15 Νοεμβρίου 2003, ο προσφεύγων επικοινώνησε με τον Συνήγορο του Πολίτη. Ο τελευταίος έστειλε μια επιστολή στον Υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας, ζητώντας του να διαταχθεί νέα πειθαρχική έρευνα, καθώς η πρώτη διοικητική εξέταση δεν είχε λάβει υπόψη τον βιασμό του προσφεύγοντος από τον λιμενικό. Ο Συνήγορος του Πολίτη ανέφερε ότι η υπόθεση έθιγε την εικόνα και την τιμή της Λιμενικής Υπηρεσίας και έθετε σε αμφιβολία την ικανότητα της Χώρας να διασφαλίσει τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Τον Φεβρουάριο του 2004 ο προσφεύγων έφυγε από την Ελλάδα και πήγε αρχικά στην Τουρκία και στη συνέχεια στο Λονδίνο με τον σύντροφό του. Ζήτησε ενημέρωση για την υπόθεσή του μέσω της Ελληνικής πρεσβείας.

Στις 15 Οκτώβρη 2004, το Ναυτοδικείο επέβαλε ποινές φυλάκισης - ορισμένες με αναστολή - σε πέντε λιμενικούς. Ο λιμενικός που κατηγορήθηκε από τον προσφεύγοντα καταδικάστηκε αρχικά σε 30 μήνες φυλάκιση για προσβολή σεξουαλικής αξιοπρέπειας. Στην εκδίκαση της έφεσης, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο μείωσε την ποινή του υπαλλήλου σε 6 μήνες φυλάκιση, η οποία τράπησε σε πρόστιμο 792 ευρώ.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι μια τόσο σοβαρή πράξη διείσδυσης στο σώμα του θύματος αποτελεί βασανιστήριο, όπως έχει εξάλλου κριθεί κι από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Ρουάντα και το Παναμερικάνικο Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν διεξήχθη επαρκής και αποτελεσματική έρευνα, αφού είχε απορριφθεί το αίτημα του προσφεύγοντος να εξεταστεί από γιατρό μετά τον βιασμό του, καθώς και ότι το περιστατικό είχε καταγραφεί ανακριβώς ως "ράπισμα" και "άσκηση ψυχολογικής βίας". Έτσι, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι με αυτά τα στοιχεία η έρευνα δεν ανταποκρίνεται στα πρότυπα που επιβάλλονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η ποινή που επιβλήθηκε στον λιμενικό ήταν ανεπαρκής, δεδομένου ότι είχε παραβιαστεί ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Μια τόσο ελαφρά ποινή δεν μπορεί να εκληφθεί εξάλλου ως δίκαια από το θύμα. Η ποινή θεωρήθηκε ξεκάθαρα δυσανάλογη σε σχέση με την σοβαρότητα της συμπεριφοράς. Γι' αυτό κρίθηκε ότι το Ελληνικό σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, όπως έδρασε σε αυτή την υπόθεση, δεν λειτουργεί επαρκώς αποτρεπτικά ώστε να παράσχει προστασία έναντι των βασανιστηρίων, ούτε του παρείχε επαρκή αποκατάσταση.

Επιπλέον, οι Ελληνικές αρχές δεν ενημέρωσαν τον προσφεύγοντα κατά τρόπον ώστε να του επιτραπεί να ασκήσει τα δικαιώματά του ως πολιτικώς ενάγων και να ζητήσει αποζημίωση. Έτσι, οι Ελληνικές αρχές παρέβησαν την υποχρέωσή τους για παροχή ενημέρωσης. Ο προσφεύγων ενημερώθηκε μόνο εκ των υστέρων, όταν είχε ήδη γίνει η δίκη και είχε εκδοθεί η απόφαση. Έτσι, δεν του δόθηκε η δυνατότητα να ασκήσει όλα τα δικαιώματα που προβλέπονται για τον πολιτικώς ενάγοντα από τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.

Γι' αυτούς τους λόγους, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι παραβιάστηκε το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ από την Ελλάδα, λόγω των πράξεων που τελέσθηκαν εις βάρος του κ. Zontul, καθώς και επειδή δεν του δόθηκε η δυνατότητα να πάρει μέρος στη δίκη ως πολιτικώς ενάγων. Η Ελλάδα καταδικάστηκε να καταβάλει 50.000 ευρώ για ηθική βλάβη στον προσφεύγοντα, καθώς και 3.500 ευρώ για δικαστικά έξοδα.

Η υπόθεση αυτή είναι ενδεικτική της παθογένειας ενός ολόκληρου συστήματος δημόσιας διοίκησης: όχι μόνο ένας λιμενικός διέπραξε μια απάνθρωπη πράξη εναντίον ενός ομοερωτικού μετανάστη, εκφράζοντας όλη την συσσωρευμένη ομοφοβία και τον ρατσισμό που διακατέχει την δημόσια διοίκηση και το επίσημο Ελληνικό Κράτος. Αλλά επιπλέον, η Δικαιοσύνη δεν είναι πάντοτε σε θέση να αντιληφθεί την βαρύτητα που ενέχει η παραβίαση ανθρώπινων δικαιωμάτων. Όταν εμείς οι δικηγόροι επισημαίνουμε στους Δικαστές ότι πρέπει να λάβουν υπόψη τους το διεθνές δίκαιο, το οποίο δεσμεύει την Ελλάδα άρα και την Ελληνική Δικαιοσύνη, ορισμένες φορές αντιμετωπιζόμαστε ως υπερβολικοί ή θεωρητικοί. Να, όμως, που η Ελληνική Δικαιοσύνη κατάντησε να τιμωρεί με πρόστιμο 792 ευρώ έναν βιασμό, γεγονός που θα το πληρώσουμε όλοι μας, κι όχι μόνο ο δράστης της πράξης, αφού τελικά η Ελλάδα, δηλαδή το δημόσιο ταμείο καλείται να καταβάλει 53.500 ευρώ στον προσφεύγοντα. Να, λοιπόν, που πληρώνουμε όλοι την ομοφοβία και τον ρατσισμό 5-10 κρατικών υπαλλήλων. Αυτά τα 53.500 ευρώ προέρχονται από τους φόρους που πληρώνουμε όλοι μας και οφείλονται όχι μόνο στο ότι ο λιμενικός βίασε τον μετανάστη, αλλά και στο ότι η πράξη του επιχειρήθηκε να συγκαλυφθεί στο στάδιο της ΕΔΕ, καθώς και στο ότι οι δικαστές δεν εφάρμοσαν ορθά το δίκαιο.

Κανονικά λοιπόν, θα πρέπει να αναζητηθούν όλοι αυτοί οι κρατικοί υπάλληλοι που ζημίωσαν το Ελληνικό Δημόσιο με το παραπάνω ποσό και να τους καταλογιστεί, κατά το μέρος της ευθύνης ενός εκάστου.

Νέος κανονισμός για τα domain names

2012-01-17T12:06:00.003+02:00

Έχετε μια επωνυμία, αλλά κάποιος ανταγωνιστής (ή άγνωστος) έχει κατοχυρώσει το αντίστοιχο όνομα σε .gr; Mπορείτε να προσφύγετε με καταγγελία στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος, η οποία εξετάζει τέτοιες προσφυγές σύμφωνα με τον νέο Κανονισμό της και μπορεί να αποφασίσει την διαγραφή ενός .gr, εάν προκαλεί σύγχυση στο κοινό. O νέος Κανονισμός τέθηκε σε εφαρμογή στις 30.10.2011, σύμφωνα με σχετική απόφαση.

Αυτή η δυνατότητα δεν υπήρχε έως πρόσφατα, δηλαδή μέχρι την εφαρμογή του παλιού Κανονισμού (του 2005), όπου έπρεπε κάποιος να αποδείξει την "κακοπιστία" του άλλου, έναν όρο εξαιρετικά ασαφή και προβληματικό. Τώρα, το νέο άρθρο 8 ξεδιαλύνει το τοπίο και καθιστά πιο εύκολη τη διεκδίκηση.

Η διαβούλευση για την αλλαγή του Κανονισμού είχε ξεκινήσει το 2009 και, έχοντας χειριστεί αρκετές τέτοιες υποθέσεις, είχα πάρει μέρος τότε με αυτό το κείμενο, το οποίο ακολουθήθηκε στο καίριο θέμα της "κακοπιστίας". Ο νέος Κανονισμός της ΕΕΤΤ ακολουθεί τα διεθνή πρότυπα, δηλαδή τον αντίστοιχο κανονισμό που εφαρμόζει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Διανοητικής Ιδιοκτησίας, ο οποίος εξετάζει τις αντίστοιχες προσφυγές για τα .com, .net, κλπ.

Η Ελλάδα υπόλογη για τη ρύπανση στον Ασωπό

2012-01-16T14:59:00.006+02:00

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα Κοινωνικά Δικαιώματα, όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης που εξετάζει συλλογικές προσφυγές φορέων εναντίον των κρατών-μελών του Ευρωπαϊκού Χάρτη Κοινωνικών Δικαιωμάτων εξετάζει προσφυγή της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ανθρώπινων Δικαιωμάτων (FIDH) εναντίον της Ελλάδας, για την περιβαλλοντική ρύπανση σε περιοχή κοντά στην Αθήνα.

Σε πρώτη φάση, η Επιτροπή κήρυξε παραδεκτή την προσφυγή 72/2011, με απόφασή της (βλ. εδώ στα αγγλικά). Η προσφυγή αφορά τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής ρύπανσης στην υγεία των ανθρώπων που κατοικούν κοντά στον ποταμό Ασωπό και την βιομηχανική περιοχή των Οινοφύτων, η οποία ευρίσκεται 50 χιλιόμετρα βόρεια της Αθήνας.

Η Ελληνική Κυβέρνηση έχει προθεσμία έως τις 3 Φεβρουαρίου 2012 για να υποβάλλει γραπτές προτάσεις όσον αφορά την ουσία της προσφυγής.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης επί του παραδεκτού, έχει ως εξής (σε μετάφραση από τα αγγλικά):

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΚΤΟΥ

7 Δεκεμβρίου 2011

Διεθνής Ομοσπονδία Ανθρώπινων Δικαιωμάτων (FIDH)

κατά Ελλάδας

Προσφυγή αρ. 72/2011

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων, επιτροπή ανεξάρτητων ειδικών που έχει ιδρυθεί σύμφωνα με το άρθρο 25 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη ("η Επιτροπή"), κατά τη διάρκεια της 254ης διάσκεψής της, στην οποία συμμετείχαν οι:

κ.κ. Luis JIMENA QUESADA, Πρόεδρος

Colm O’CINNEIDE, Αντιπρόεδρος

κα Monika SCHLACHTER, Αντιπρόεδρος

κ. Jean-Michel BELORGEY, Γενικός Εισηγητής

κα Csilla KOLLONAY LEHOCZKY

κ.κ. Andrzej SWIATKOWSKI

Lauri LEPPIK

Rüçhan IŞIK

Πέτρος ΣΤΑΓΚΟΣ

κα Jarna PETMAN

κ. Giuseppe PALMISANO

κα. Karin LUKAS

Υποβοηθούμενη από τον κ. Régis BRILLAT, Εκτελεστικό Γραμματέα

Έχοντας υπόψη την προσφυγή με ημερομηνία 8ης Ιουλίου 2011, η οποία καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα με τον αρ. 72/2011, από την Διεθνή Ομοσπονδία Ανθρώπινων Δικαιωμάτων ("η FIDH") και υπογράφηκε από την Πρόεδρό της, κ. Mrs Souhayr Belhassen, με την οποία αιτείται από την Επιτροπή να αποφασίσει ότι η κατάσταση στην Ελλάδα δεν είναι σύμφωνη με το άρθρο 11 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη ("ο Χάρτης του 1961"),

Έχοντας υπόψη τα συνημμένα έγγραφα της προσφυγής.

Έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις της Κυβέρνησης της Ελλάδας ("η Κυβέρνηση") που ελήφθησαν την 31η Οκτωβρίου 2011.

Έχοντας υπόψη τον Χάρτη του 1961 και ιδιαίτερα το Άρθρο 11 το οποίο αναφέρει τα παρακάτω:

Άρθρο 11 - Το δικαίωμα προστασίας της υγείας

Μέρος Ι: "Καθένας έχει δικαίωμα να επωφελείται από μέτρα που του επιτρέπουν να απολαμβάνει τα υψηλότερα δυνατά πρότυπα υγείας."

Μέρος ΙΙ: "Προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματιή ενάσκηση του δικαιώματος στην προστασία της υγείας, τα Συμβαλλόμενα Μέρη δεσμεύονται να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα που υποδεικνύονται, άμεσα ή σε συνεργασία με δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς, ώστε:

1. να εξαλείψουν στο μέτρο του εφικτού τις αιτίες των κινδύνων για την υγεία

2. να παρέχουν σμβουλευτικές και εκπαιδευτικές υποδομές για την προώθηση της υγείας και την ενθάρρυνση της ατομικής ευθύνης σε θέματα υγείας.

3. να αποτρέπουν στο μέτρο του εφικτού τις επιδημίες, τις ενδημικές και άλλες ασθένεις καθώς και τα ατυχήματα."

Έχοντας υπόψη το Πρόσθετο Πρωτόκολλο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη που προβλέπει ένα σύστημα συλλογικών καταγγελιών ("το Πρωτόκολλο").

Έχοντας υπόψη τον Κανονισμό της Επιτροπής που θεσπίστηκε από την Επιτροπή στις 29 Μαρτίου 2004, στην 207η διάσκεψή της , στις 20 Φεβρουαρίου 2009 στην 234η διάσκεψή της και στις 10 Μάη 2011 ("ο Κανονισμος").

Έχοντας διασκεφθεί στις 7 Δεκεμβρίου 2011

Εκδίδει την ακόλουθη απόφαση, η οποία θεσπίστηκε κατά την παρακάτω ημερομνηνία.

1. Η FIDH ισχυρίζεται ότι η κατάσταση στην Ελλάδα συνιστά παραβίαση του άρθρου 11 του Χάρτη του 1961. Η FIDH ισχυρίζεται ότι το Ελληνικό Κράτος δεν έχει λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να περιορίσει ή ελαττώσει τις επιβλαβείς συνέπειες από περιβαλλοντική ρύπανση ευρείας κλίμακας στην υγεία των προσώπων που ζουν στην επίμαχη περιοχή του ποταμού Ασωποπύ και πλησίον της βιομηχανικής περιοχής των Οινοφύτων, 50 χλμ βόρεια της Αθήνας και να διασφαλίσει ότι τα εν λόγω άτομα μπορούν να απολαύσουν πλήρως το δικαίωμά τους για προστασίας της υγείας.

2. Η Κυβέρνηση δεν αμφισβητεί ότι η προσφυγεί τηρεί τους όρους του παραδεκτού που τίθενται με το Άρθρο 1 β) και το Άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου, με την επιφύλαξη των επιχειρημάτων επί του ζητήματος της ουσίας.

ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ

3. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι σύμφωνα με το Άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου, το οποίο κυρώθηκε από την Ελλάδα στις 18 Ιουνίου 1998 και τέθηκε σε ισχύ σε αυτό το κράτος στις 18 Αυγούστου 1998, η προσφυγή υποβλήθηκε γραπτώς και αφορά το άρθρο 11 του Χάρτη του 1961, διατάξεις που έγιναν αποδεκτές από την Ελλάδα όταν κύρωσε την συνθήκη στις 6 Ιουνίου 1984 και με τις οποίες δεσμεύεται από την έναρξη της ισχύος της συνθήκης σε αυτήν στις 8 Ιουλίου 1984.

4. Επιπλέον, παρατίθενται οι λόγοι της προσφυγής.

5. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι σύμφωνα με τα Άρθρα 1 β) και 3 του Πρωτοκόλλου, η FIDH είναι μια διεθνής μη κυβερνητική οργάνωση με συμμετοχική θέση στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Περιλαμβάνεται στον κατάλογο, ο οποίος θεσπίστηκε από την Κυβερνητική Επιτροπή των διεθνών μη κυβερνητικώνοργανώσεων και έχει δικαίωμα να υποβάλλει προσφυγές ενώπιον της Επιτροπής.

6. Η Επιτροπή έχει ήδη κρίνει ότι η FIDH έχει αρμοδιότητα για τους σκοπούς της διαδικασίας της υποβολής συλλογικών προσφυγών, κατά την έννοια του Άρθρου 3 του Πρωτοκόλλου, όσον αφορά διάφορα θέματα που καλύπτονται από τις υποβληθείσες προσφυγές (FIDH κατά Ελλάδας, Αρ. 7/2000, απόφαση επί του παραδεκτού της 28ης Ιουνίου 2000, §8. FIDH κατά Γαλλίας, καταγγελία Αρ. 14/2003, απόφαση επί του παραδεκτού της 16ης Μάη 2003, §5. FIDH κατά Βελγίου, προσφυγή Αρ. 62/2010, απόφαση επί του παραδεκτού της 1ης Δεκέμβρη 2010,, §6 ). Ενόψει του ευρέως πεδίου δράσεων της FIDH, κρίνεται ότι ο όρος συντρέχει και για τους σκοπούς της παρούσας προσφυγής.

7. Η προσφυγή έχει υπογραφεί από την κ. Souhair Belhassen Πρόεδρο της οργάνωσης. Η Επιτροπή έχει ήδη κρίνει ότι η κ. Souhair Belhassen έχει δικαίωμα εκπροσώπησης της FIDH για τους σκοπούς των συλλογικών καταγγελιών (FIDH κατά Βελγίου, καταγγελία Αρ. 62/2010, αποφαση επί του παραδεκτού της 1ης Δεκέμβρη 2010, §7 ). Γι' αυτό η Επιτροπή θεωρεί ότι συντρέχει ο όρος που προβλέπεται από τον Κανόνα 23 του Κανονισμού.

8. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή, βασιζόμενη στην έκθεση που παρουσιάστηκε από την κ. Karin LUKAS και με την επιφύλαξη να αποφασίσει για την ουσία της προσφυγής,

ΚΗΡΥΣΣΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΠΑΡΑΔΕΚΤΗ

Εφαρμόζοντας το άρθρο 7§1 του πρωτοκόλλου, ζητά από την Εκτελεστική Γραμματεία να κοινοποιήσει στην προσφεύγουσα οργάνωση και στο Καταγγελλόμενο Κράτος την παρούσα απόφαση, να την αποστείλει στα κράτη μέλη του Πρωτοκόλλου και στα μέλη που έχουν υποβάλει δήλωση σύμφωνα με το Άρθρο Δ παρ. 2 του Αναθεωρημένου Χάρτη και να την δώσει στη δημοσιότητα.

Ζητά από την Εκτελεστική Γραμματεία να δημοσιεύσει την απόφαση στο Διαδικτυακό τόπο του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Καλεί την Κυβέρνηση να υποβάλλει γραπτές προτάσεις επί της ουσίας της προσφυγής μέχρι τις 3 Φεβρουαρίου 2012.

Καλεί την FIDH να υποβάλει απάντηση στις προτάσεις της Κυβέρνησης εντός της προθεσμίας που θα καθοριστεί.

Καλεί τα κράτη μέλη του Πρωτοκόλλου και τα κράτη που έχουν υποβάλει δήλωση κατά το Άρθρο Δ παρ. 2 του Αναθεωρημένου Χάρτη να υποβάλλουν σχόλια έως τις 3 Φεβρουαρίου 2012, εάν το επιθυμούν.

Κατ' εφαρμογή του Άρθρου 7§2 του Πρωτοκόλλου, καλεί τους διεθνείς οργανισμούς εργαζομένων ή εργοδοτών που μνημονεύονται στο άρθρο 27§2 του Χάρτη να υποβάλλουν παρατηρήσεις μέχρι τις 3 Φεβρουαρίου 2012.

Μια συζήτηση για τους ανθρώπους με αναπηρία

2012-01-14T15:23:00.001+02:00

Καλεσμένοι στην εκπομπή η Πωλίνα Παπανικολάου και ο Γιάννης Παπάς. Με αφορμή τις επικρίσεις για τον πίνακα ποσοστών αναπηρίας, ο οποίος περιέλαβε και σεξουαλικές διαταραχές, ανοίγουμε το γενικότερο ζήτημα την Ανθρώπων με Αναπηρία και συζητάμε για τους ορισμούς, την προνοιακή πολιτική και τη σχέση της επιστήμης με την πολιτική.

Επιχειρώντας να τοποθετήσουμε το θέμα στην πραγματική του διάσταση, πέρα από τις κραυγές και τους ψιθύρους που κυριάρχησαν στο δημόσιο διάλογο σχετικά με αυτό το θέμα την περασμένη εβδομάδα.

H Eπιστημονική Υπηρεσία της Βουλής για το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο

2012-01-13T18:45:00.002+02:00

Αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα της Βουλής η έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας σχετικά με το νομοσχέδιο για την καταπολέμηση σοβαρών εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας.

Η Επιστημονική Υπηρεσία προτείνει μια τροποποίηση, ώστε να προστεθεί ένας λόγος άρσης του αδίκου στο νεοθεσπιζόμενο ποινικό αδίκημα της άρνησης ή εγκωμιασμού ή εκμηδένισης εγκλημάτων γενοκτονίας ή κατά της ανθρωπότητας. Η έκθεση αναφέρει ότι το πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης αυτής ούτως ή άλλως επηρεάζεται από τα ατομικά δικαιώματα, αλλά θα πρέπει να υπάρξει και μια ρητή διάταξη ως λόγος άρσης του αδίκου, για τις περιπτώσεις που "η συµπεριφορά υπηρετεί τη διαφώτιση των πολιτών, την τέχνη, την επιστήµη, τη διδασκαλία, την έρευνα ή άλλους παρόµοιους σκοπούς".

Δηλαδή η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής θεωρεί ότι υπάρχουν περιπτώσεις που η άρνηση του Ολοκαυτώματος λ.χ. μπορεί να εξυπηρετεί την "διαφώτιση των πολιτών" (ας αφήσουμε την έρευνα, την τέχνη, την επιστήμη και τη διδασκαλία). Και ζητά να κατοχυρωθεί αυτό ως λόγος άρσης του αδίκου.

Θα ήταν πολύ πιο άμεσο εάν η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής διατύπωνε ευθέως την αντίθεσή της στην εισαγωγή του συγκεκριμένου ποινικού αδικήματος, ζητώντας την απάλειψή του από το νομοσχέδιο. Η εισαγωγή ενός λόγου άρσης του αδίκου, ώστε να οδηγείται μεν ο ύποπτος ενώπιον των αρχών, αλλά να του αναγνωρίζεται ότι απλώς ήθελε να "διαφωτίσει τους πολίτες" είναι απλή ταλαιπωρία. Καλύτερα να μην υπάρχει καθόλου το αδίκημα, παρά να προστεθεί λόγος άρσης του αδίκου.

Τη Δευτέρα στην Ολομέλεια της Βουλής το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο

2012-01-13T12:34:00.004+02:00

Σύμφωνα με την ημερήσια διάταξη που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Βουλής, την Δευτέρα 17 Ιανουαρίου 2012 καθώς και την Τρίτη 18 Ιανουαρίου 2012 θα συζητηθεί στην Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο για την "Καταπολέμηση ιδιαίτερα σοβαρών εκδηλώσεων ρατσισμού και ξενοφοβίας".

Πρόκειται για την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στην σχετική Απόφαση - πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πρέπει ταυτόχρονα να διασφαλίσει και την τήρηση των διατάξεων της Διεθνούς Σύμβασης για την εξάλειψη κάθε μορφής φυλετικών διακρίσεων (1966), την οποία έχει κυρώσει η Ελλάδα. Μέχρι σήμερα οι διατάξεις της εν λόγω Διεθνούς Σύμβασης υλοποιούνται από τον Ν.927/1979, ο οποίος ελάχιστα εφαρμόστηκε στην Ελλάδα και σχεδόν ποτέ οδήγησε σε τελική καταδίκη.

Το νομοσχέδιο που κατατέθηκε αρχικά είχε πολλά ελαττώματα, τα οποία επισημάνθηκαν κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης, από διάφορες πλευρές. Πάντως, στη μορφή που εισάγεται δεν υπάρχει πλέον ο όρος "εχθροπάθεια" που είχε προκαλέσει αντιδράσεις και οι διατάξεις του έχουν γίνει πιο συγκεκριμένες και με πιο περιορισμένο πεδίο εφαρμογής. (βλ. Οι αλλαγές του τελικού νομοσχεδίου από το αρχικό). Όσοι επιμένουν για τον "νόμο για την εχθροπάθεια", απλώς δεν έχουν διαβάσει το τελικό νομοσχέδιο.

Υπάρχει η αντίληψη ότι το νομοσχέδιο ποινικοποιεί τον ρατσιστικό λόγο. Αυτό ειναι ανακριβές: αντιθέτως μάλιστα, το νομοσχέδιο καταργεί τον Ν.927/1979 στο άρθρο 2 του οποίου ποινικοποιείται ο ρατσιστικός λόγος. Στο νομοσχέδιο δεν υπάρχει αντίστοιχο "άρθρο 2", αφού το βασικό αδίκημα είναι η "δημόσια υποκίνηση βίας ή μίσους". Πρόκειται για αδίκημα προτροπής σε πράξη, με εξαιρετικά στενό πεδίο εφαρμογής, και καμία σχέση με το αδικημα του ρατσιστικού λόγου (ή "ρατσιστικής εξύβρισης") που ισχύει μέχρι τώρα και αφορά την φραστική προσβολή. Γενικώς, όσοι έχουμε παραστεί σε δίκες με τον Ν.927/1979 γνωρίζουμε ότι με το νέο νομοσχέδιο η καταδίκη θα αποδειχθεί ακόμη πιο απίθανη καθώς οι προϋποθέσεις είναι ακόμη πιο "δύσκολες". Για παράδειγμα, η εκφορά ρατσιστικών συνθημάτων κατά την διάρκεια μιας παρέλασης (αδίκημα για το οποίο ήδη υπάρχει μια πρωτόδικη καταδίκη), δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του νέου νομοσχεδίου, αφού δυσχερώς μπορεί να αποδειχθεί ότι συντρέχουν και τα επιπρόσθετα στοιχεία πέραν της προσβολής, δηλαδή η προτροπή σε πράξεις βίας ή μίσους. Το πεδίο για την καταδίκη ήταν ήδη στενό και στενεύει ακόμη περισσότερο. Επομένως, στην κατ' έφεση δίκη, οι καταδικασθέντες για τα συνθήματα, κατά πάσα πιθανότητα θα επικαλεστούν την εφαρμογή του ηπιότερου νέου νόμου και θα επιδιώξουν με ευχερέστερο νομικό μέσο την αθώωσή τους.

Μόνη εξαίρεση ποινικοποίησης ρατσιστικού λόγου είναι ο "δημόσιος εγκωμιασμός, άρνηση ή εκμηδένιση εγκλημάτων" που αναφέρει το άρθρο 3 του νομοσχεδίου και αφορά τα αδικήματα της γενοκτονίας, εφόσον έχουν αναγνωριστεί με αποφάσεις διεθνών δικαστηρίων ή της Βουλής.

Επομένως, το νέο νομοσχέδιο αποποινικοποιεί τον ρατσιστικό λόγο αυτόν καθαυτόν και περιορίζεται να τιμωρεί όντως μόνο μερικές ιδιαιτέρως σοβαρές περιπτώσεις. Με αυτόν τον τρόπο βέβαια, η Ελλάδα πλέον δεν θα εκπληρώνει το άρθρο 4 της Διεθνούς Σύμβασης για την εξάλειψη κάθε μορφής φυλετικών διακρίσεων, το οποίο επιβάλλει στο κράτος να ποινικοποιεί κάθε περίπτωση ρατσιστικού λόγου.

Ως εκ τούτου δεν ευσταθεί η κριτική ότι το νομοσχέδιο ποινικοποιεί σφαίρες του δημόσιου λόγου που ήταν στο απυρόβλητο, αφού συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο (με την εξαίρεση της άρνησης γενοκτονίας). Ούτε ισχυει ότι ποινικοποιεί "ένα συναίσθημα, το μίσος", αφού οι πράξεις της δημόσιας υποκίνησης σε βία ή μίσος - και μάλιστα εφόσον θέτουν σε κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα, την δημόσια τάξη ή την ελευθερία των θυμάτων- είναι εκείνες που αφορούν το ποινικό αδίκημα κι όχι βέβαια μόνο το ίδιο το συναίσθημα. Κι εξάλλου, από πότε η ενδιάθετη κατάσταση του δράστη ήταν αδιάφορη για τον ποινικό νομοθέτη και τον δικαστή, κατά την διαδικασία της ποινικής του αξιολόγησης; Το κίνητρο από πάντοτε αποτελούσε μέρος της επιμέτρησης της ποινής στο δικαιϊκό μας σύστημα και οι τοποθετήσεις περί ποινικοποίησης συναισθημάτων απλώς υπογραμμίζουν την άγνοια του κάθε ομιλητή για το θέμα αυτό.

Γενικώς, παρατηρώ ότι όσοι ασκούν κριτική, προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, δεν έχουν διαβάσει το σχετικό νομοθετικό υλικό (Ν.927, Διεθνή Σύμβαση, Απόφαση - πλαίσιο ΕΕ, αρχικό νομοσχέδιο, τελικό νομοσχέδιο), αλλά ούτε και γνωρίζουν την δικαστηριακή πρακτική και τις συγκεκριμένες δικαστικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί βάσει του ισχύοντος αντιρατσιστικού δικαίου. Και φυσικά δεν έχουν μελετήσει τις συστάσεις διεθνών οργανισμών, όπως του Συμβουλίου της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίοι έχουν κατ' επανάληψη επισημάνει την πλημμελή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου καταπολέμησης του ρατσισμού στη χώρα μας. Με αποτέλεσμα, η κριτική που ασκείται να γίνεται χωρίς τεκμηρίωση και να είναι συνηθέστατα ανακριβής. Ακόμη κι από βουλευτές, οι οποίοι καλούνται να ψηφίσουν ή να καταψηφίσουν τις νέες διατάξεις.

Παρακολουθώντας τη συζήτηση των βουλευτών στην Επιτροπή της Βουλής διαπιστώνει κανείς ένα εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο ενημέρωσης για τα υπάρχοντα δεδομένα. Ουδείς αναφέρθηκε στις υπάρχουσες, μετρημένες στα δάχτυλα, αποφάσεις των δικαστηρίων που έχουν εκδοθεί βάσει του Ν.927/1979. Ο μόνος από τους συμμετέχοντες βουλευτές που είχε κάποια εμπειρία δικαστική από την εφαρμογή του νόμου είναι ο κ. Α.Πλεύρης, ο οποίος είχε υπερασπιστεί τον πατέρα του στην γνωστή δίκη για το βιβλίο περί Εβραίων. Η Ν.Δ. κινήθηκε επίσης στην γραμμή "οι Έλληνες δεν είναι ρατσιστές. Απόδειξη: ότι ελάχιστα εφαρμόστηκε ο Ν.927/1979", χωρίς βέβαια να τεκμηριώνουν την εκτίμηση στα συγκεκριμένα νομολογιακά στοιχεία που διαθέτουμε.

Μόνο ο κ. Σκυλλάκος από το ΚΚΕ διαπίστωσε ότι το νομοσχέδιο μειώνει την προστατευτική εμβέλεια του Ν.927/1979 και μόνο ο κ. Παυλόπουλος από τη Ν.Δ. διατύπωσε ορισμένες ουσιαστικές, νομοτεχνικής φύσης παρατηρήσεις, υποστηρίζοντας ότι θα αρκούσε μια τροποποίηση του Ν.927/1979. Ουδείς εκ των βουλευτών επισήμανε όμως ότι έχουμε νομική υποχρέωση να τηρήσουμε την Διεθνή Σύμβαση ή, εάν πλέον δεν μας καλύπτει, να την καταγγείλουμε (υφιστάμενοι βέβαια ακόμη ένα τεράστιο πολιτικό κόστος στη διεθνή κοινότητα) .

Αλλά το πιο εντυπωσιακό από όλα είναι ότι οι βουλευτές αγνοούν εάν η παραβίαση της Απόφασης - Πλαίσιο της Ε.Ε. μπορεί να οδηγήσει τη χώρα σε καταδίκη ή όχι! Εκεί εστιάζω την κριτική μου: οι βουλευτές φαίνεται ότι δεν ρώτησαν κανέναν νομικό με γνώση Ευρωπαϊκού Δικαίου και αυτοσχεδιάζουν ρωτώντας ο ένας τον άλλο έαν η μη τήρηση της Απόφασης - Πλαίσιο θα οδηγήσει την χώρα σε πρόστιμο κι εάν έχει αρμοδιότητα το Δικαστήριο της Ε.Ε. να καταδικάσει κράτος μέλος για μη εφαρμογή νομοθετήματος του παλιού τρίτου πυλώνα της Συνθήκης! Αναρωτιέμαι εάν θα έχουν λύσει την σχετική απορία τους όταν θα φτάσουν να συζητούν το θέμα στην Ολομέλεια της Βουλής, ή εάν ακόμη θα περιμένουν να τους διαφωτίσει κάποιος αρμοδιότερος. Θα πρότεινα για αρχή μια ανάγνωση της Συνθήκης της Λισαβόνας.

Το θέμα της αντιρατσιστικής νομοθεσίας συνδέεται με την τήρηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων από την πλευρά του νομοθετικού σώματος. Θα παρακολουθήσω με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής, για να δω εάν οι βουλευτές σημείωσαν κάποια βελτίωση στην ενημέρωσή τους και εάν έχουν ήδη τις νομικές απαντήσεις στα ερωτήματα που τόσο πολύ τους απασχόλησαν - χωρίς να βγάλουν άκρη- στις συνεδριάσεις της Επιτροπής.

Εντύπωση προκαλούν φυσικά και οι κορώνες του εκπροσώπου του ΣΥΡΙΖΑ κ. Μουλόπουλου περί ελευθερίας της έκφρασης, ο οποίος είπε ότι με το νομοσχέδιο θα δικαζόταν ακόμα και ο Μαρξ επειδή μίλησε για "ταξικό μίσος": το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει καμία τέτοια διάταξη βέβαια. Ο ΣΥΡΙΖΑ ανακοίνωσε ότι θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο. Στη συνέχεια, στη δεύτερη συνεδρίαση της Επιτροπής προσήλθε έτερος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος έφερε τροπολογία ώστε να προστεθεί στους λόγους διακρίσεων και η "ταυτότητα φύλου", μόνο που την προσκόμισε εκπρόθεσμα όσον αφορά τις διαδικασίες της Επιτροπής και πλέον έπρεπε να κατατεθεί στην Ολομέλεια.

UPDATE: Σήμερα, Σάββατο 14.1.2012 ο παραπάνω σύνδεσμος με την ημερήσια διάταξη της Ολομέλειας της Βουλής δείχνει ότι το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνεται πλέον στη συζήτηση της Δευτέρας.

Τα διαδικτυακά δημοσιεύματα δικάζονται στον τόπο κατοικίας του θύματος

2012-01-11T14:33:00.003+02:00

Ένα σύνηθες ερώτημα για τους θιγόμενους από διαδικτυακά δημοσιεύματα είναι το ποιο δικαστήριο είναι αρμόδιο να δικάσει λ.χ. μια αγωγή προσβολής προσωπικότητας. Ο γενικός κανόνας του τόπου του εναγομένου αποτελεί εξάλλου συντρέχουσα δωσιδικία με τον τόπο που τελέστηκε η αδικοπραξία, αλλά στα διαδικτυακά δημοσιεύματα προκύπτει το γνωστό πρόβλημα της διεθνούς προσβασιμότητας - "κυκλοφορίας" τους, ώστε να μην είναι ευχερές να προσδιοριστεί ο τόπος τέλεσης του αδικήματος, ώστε να θεμελιωθεί με αδιαμφισβήτητο τρόπο η κατά τόπον αρμοδιότητα του δικαστηρίου.

Το θέμα επέλυσε σε τελικό στάδιο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην απόφαση της 25.10.2011, επί των συνεκδικαζόμενων υποθέσεων eDate Advertising GmbH κατά X και Olivier Martinez, Robert Martinez κατά MGN Limited (C-509/09 και C-161/10).

Aπό την απόφαση αυτή προκύπτει ο εξής κανόνας:

- το θύμα της προσβολής μπορεί να ζητήσει το σύνολο της αποζημίωσης στο δικαστήριο του τόπου που βρίσκεται το κέντρο των συμφερόντων του, δηλαδή της συνήθους διαμονής του.

- το θύμα μπορεί να προσφύγει όμως και σε δικαστήρια άλλων τόπων, αναζητώντας το μέρος της αποζημίωσης για την προσβολή που προκλήθηκε σε καθέναν από αυτούς τους τόπους.

Δηλαδή μπορεί είτε να ζητήσει το σύνολο της αποζημίωσης από το δικαστήριο του τόπου συνήθους διαμονής του, είτε μέρος της αποζημίωσης από το δικαστήριο κάθε τόπου στον οποίο επήλθε η προσβολή.

Και φυσικά υπάρχει πάντα η αρμοδιότητα του τόπου εγκατάστασης του εναγομένου.

Αυτό σημαίνει ότι εάν δεν είναι γνωστός ο δράστης ενός προσβλητικού δημοσιεύματος, μπορεί να εναχθεί η εταιρία - φορέας που το φιλοξενεί (εάν έχει βεβαίως λάβει γνώση του περιστατικού και αρνείται να αποσύρει ταχέως την πληροφορία) στον τόπο κατοικίας του θύματος.

Συνεπώς, εάν εταιρίες όπως η Google, το Facebook και το Twitter φιλοξενούν προσβλητικό περιεχόμενο για κάποιον που κατοικεί λ.χ. στην Αθήνα, μπορεί η δίκη να γίνει στα δικαστήρια της Αθήνας (κι όχι των Η.Π.Α. όπου έχουν τις έδρες τους αυτές οι υπηρεσίες).

Tα καφέ του κέντρου στο Πταισματοδικείο

2012-01-09T14:17:00.004+02:00

Σήμερα βρέθηκα στο Πταισματοδικείο Αθηνών, σε μια αίθουσα όπου εκδικάζονταν οι αγορανομικές παραβάσεις των καφέ-μπαρ του κέντρου της πόλης. Στη συντριπτική πλειοψηφία των υποθέσεων, το θέμα ήταν το εξής: οι καταστηματάρχες είχαν υπερβεί το χρονικό όριο χρήσης μουσικής στα καταστήματά τους, το οποίο όμως τους είχε επιτραπεί με απόφαση του Δήμου Αθηναίων, η οποία είχε λήξει μεν, αλλά οι ίδιοι είχαν ήδη υποβάλλει αιτήσεις για ανανέωσή της. Στο μεσοδιάστημα, από την λήξη της άδειας μέχρι την έκδοση της ανανέωσης από τον Δήμου, τους είχαν επισκεφθεί αστυνομικά όργανα και είχαν βεβαιώσει παραβάσεις, παρόλο που οι καταστηματάρχες τους είχαν πει ότι δεν έφταιγαν οι ίδιοι, αλλά ο Δήμος Αθηναίων που είχε καθυστερήσει στην έκδοση των ανανεώσεων.

Άκουσα ότι ορισμένοι καταστηματάρχες συναντήθηκαν με την αρμόδια αντιδήμαρχο, η οποία τους είπε ότι δεν υπήρχε πρόβλημα με το Πταισματοδικείο, γιατί, πολύ απλά, θα πήγαιναν οι κατηγορούμενοι, θα έδιναν τις νέες άδειες του Δήμου και θα αθωώνονταν. Έτσι κι έγινε σε όλες τις περιπτώσεις που υπήρχε όντως νέα άδεια του Δήμου: αθωώθηκαν.

Αποτέλεσμα: η έλλειψη συντονισμού αστυνομίας και Δήμου Αθηναίων οδήγησε στο "σκαμνί" μια σειρά επαγγελματιών του κέντρου της πόλης, οι οποίοι έχασαν όλο το πρωί τους για μια καθαρά γραφειοκρατική κι αντιπαραγωγική διαδικασία. Επειδή η αστυνομία έσπευσε να βεβαιώσει τις παραβάσεις στο μεσοδιάστημα, κι επειδή ο Δήμος Αθηναίων δεν έχει κάποια αυτοματοποιημένη διαδικασία για την ρύθμιση του θέματος ή έστω για την παρέμβαση στην αστυνομία, ώστε να αναμένει μέχρι την έκδοση των ανανεώσεων.

Να λοιπόν ποιος φόρτωσε τα πινάκια αυτού του Δικαστηρίου με ανούσιες και λυμένες υποθέσεις: το Ελληνικό Δημόσιο, που δεν είναι σε θέση να συντονίσει τις ενέργειές του, με αποτέλεσμα να χάνονται παραγωγικές ώρες και των εργαζόμενων αλλά και των δικαστών, γραμματέων, αστυνομικών και δημοσίων κατηγόρων.

Ο αντίλογος λέει: "να μην κάνει η αστυνομία τη δουλειά της;" Να την κάνει, αλλά εκεί που χρειάζεται και όταν χρειάζεται. Όταν ο καταστηματάρχης σου επιδεικνύει τον αριθμό πρωτοκόλλου της αίτησης στο Δήμο και ο Δήμος είναι εκείνος που κωλυσιεργεί, δεν φταίει ο πολίτης. Ο πολίτης έχει κάνει ό,τι χρειάζεται. Ένας καλύτερος συντονισμός αστυνομίας και Δήμου θα έλυνε αυτό το θέμα με εύκολο τρόπο, ώστε να μην χάνονται άσκοπα παραγωγικές ώρες και για την αστυνομία και για την Δικαιοσύνη, αλλά και για τον πολίτη που πληρώνει τελικά και τους τρείς με τους φόρους και τα δημοτικά τέλη.

Σαν αντιστάθμισμα, ο ίδιος ο Δήμος θα έπρεπε προ πολλού να είχε στείλει αυτεπαγγέλτως στο Πταισματοδικείο τις ανανεώσεις των αδειών, ώστε αυτές οι υποθέσεις να οδηγηθούν κατευθείαν στο αρχείο, χωρίς να χρειάζεται να γίνει ολόκληρη δίκη για κάθε περίπτωση.

Ποσοστά αναπηρίας και διεθνής στατιστική ταξινόμηση νόσων

2012-01-08T13:06:00.006+02:00

Ο Υπουργός Εργασίας εξέδωσε τον Ενιαίο Πίνακα Ποσοστού Αναπηρίας, ο οποίος βασίζεται σε γνωμοδότηση Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής που συγκροτήθηκε με απόφασή του. Αυτός ο Πίνακας δεν είναι αυθαίρετος, αλλά ακολουθεί κατά γράμμα την Διεθνή Στατιστική Ταξινόμηση Νόσων και Συναφών Προβλήμάτων Υγείας , η οποία καταρτίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, διεθνή οργανισμό στον οποίο η Ελλάδα είναι κράτος μέλος. Εδώ μπορείτε να βρείτε την 10η έκδοση της Ταξινόμησης στα ελληνικά.

Πρωτ' απ' όλα, ο Πίνακας του Υπουργείου δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με την αναγνώριση επιδομάτων ή άλλων προνομίων. Αυτά αποτελούν ρυθμιστικό αντικείμενο άλλων νομοθετημάτων. Ο Πίνακας απλώς προσδιορίζει τα νοσήματα/διαταραχές, καθώς και το πεδίο ποσοστού αναπηρίας, στο οποίο μπορεί να κριθεί ότι αντιστοιχούν από την αρμόδια επιτροπή που θα αξιολογήσει την κάθε περίπτωση αναπήρου ατομικά.

Ένα Υπουργείο δεν μπορεί να αυθαιρετεί και να προσθαφαιρεί κατά το δοκούν νοσήματα στην ταξινόμηση νόσων, αλλά είναι υποχρεωμένο να ακολουθεί αυτό το παγκοσμίως αποδεκτό πρότυπο της επιστημονικής κοινότητας. Το γεγονός ότι η Ταξινόμηση δεν είναι στατική, αλλά αναπροσαρμόζεται μέσα στα χρόνια, δεν αποτελεί επιχείρημα: και η επιστήμη εξελίσσεται, όπως και οι κρατούσες επιστημονικές απόψεις. Για παράδειγμα, η ομοφυλοφιλία περιλαμβανόταν στις διαταραχές αυτού του καταλόγου μέχρι το 1990 (οπότε διεγράφη), ενώ η αμερικάνικη ένωση ψυχιάτρων την είχε αφαιρέσει από τις διαταραχές ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Η Ελλάδα όμως είναι κράτος-μέλος στον Π.Ο.Υ., όχι στην αμερικάνικη ένωση ψυχιάτρων. Στην επιστήμη υπάρχουν προφανώς διαφορετικές απόψεις, αλλά η δημόσια διοίκηση είναι νομικά δεσμευμένη να ακολουθεί εκείνες που έχουν περιβληθεί κανονιστικό, δεσμευτικό για την χώρα, τύπο.

Αυτή τη στιγμή λοιπόν, στην Διεθνή Ταξινόμηση Νόσων περιλαμβάνονται περιπτώσεις όπως ο σαδομαζοχισμός, η παρενδυσία και η παιδοφιλία. Όσο κι αν διαφωνεί κάποιος με αυτή την ταξινόμηση, είναι η απόφαση της επιστημονικής κοινότητας, η οποία ελήφθη μέσα από τις συγκεκριμένες διαδικασίες του Π.Ο.Υ. Το γεγονός ότι ορισμένες παιδοφιλικές πράξεις συνιστούν ποινικά αδικήματα δεν μεταβάλει αυτή την κατάσταση: οι πράξεις πρέπει να τιμωρούνται όπως λέει ο νόμος. Ο Πίνακας Αναπηρίας δεν μεταβάλει τον Ποινικό Κώδικα, ούτε αποποινικοποιεί την αποπλάνηση ανηλίκων και τα άλλα εγκλήματα κατά των παιδιών. Η ιδιότητα όμως ("παιδοφιλία") είναι αρμοδιότητα της ιατρικής επιστήμης: η νομική επιστήμη ασχολείται μόνο με πράξεις, τις οποίες εντάσσει στο δίπολο αθώος/ένοχος. Μπορεί να έχουμε διαφορετικές απόψεις λ.χ. για την παρενδυσία, ιδίως όσοι υποστηρίζουμε τα δικαιώματα των διεμφυλικών, ένα ζήτημα που βρίσκεται σε εξέλιξη και μέσα στην επιστημονική κοινότητα, αλλά ένα Υπουργείο δεν επιτρέπεται να αυτοσχεδιάζει. Μπορεί να έχουμε διαφορετικές απόψεις και για τον σαδομαζοχισμό ή ενδεχομένως και την διαταραχή που αφορά τα τυχερά παιχνίδια, αλλά οι απόψεις μας δεν υποκαθιστούν τα επιστημονικά πορίσματα και, πολύ περισσότερο, ένα Υπουργείο είναι υποχρεωμένο να σεβαστεί τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας κι όχι τις δικές μας απόψεις.

Όποιος λοιπόν ισχυρίζεται ότι η Διεθνής Ταξινόμηση δεν πρέπει να περιλαμβάνει κάποιες κατηγορίες, έχει και το βάρος να μας προσκομίσει τα αντίστοιχα επιστημονικά στοιχεία που επιβάλλει η σοβαρότητα του θέματος. Η αντιθετικιστική προσέγγιση απλώς αμφισβητεί ότι τα επιστημονικά πορίσματα είναι τα μόνα αντικειμενικά κριτήρια που υπάρχουν σε αυτά τα θέματα και, πολύ απλά, αναγνωρίζει στη Δημόσια Διοίκηση ένα υπέρμετρο πεδίο αυθαιρεσίας, όπου θα μπορεί ανεξέλεγκτα να κατηγοριοποιεί όποιον θέλει ως ασθενή και να τον μεταχειρίζεται αντίστοιχα. Οπως συνέβαινε και σε άλλες δημόσιες διοικήσεις, οι οποίες κυνηγούσαν κάποτε μάγισσες, τις οποίες έκαιγαν στην πυρά για να τις θεραπεύσουν.

Άλλο είναι λοιπόν να συζητήσουμε για το κατά πόσον η Διεθνής Ταξινόμηση είναι επικαιροποιημένη, άλλο είναι εάν τα πλαίσια ποσοστών αναπηρίας που περιλαμβάνονται στον Πίνακα του υπουργείου είναι επιστημονικώς αποδεκτά κι ένα τρίτο, διακριτό ζήτημα, είναι η κοινωνικοασφαλιστική πολιτική που πρέπει να ακολουθεί το κράτος για τις περιπτώσεις της αναπηρίας.

Μια συζήτηση με τον κ. Διομήδη Σπινέλλη

2012-01-07T15:20:00.002+02:00

Η πρώτη εκπομπή του 2012, με καλεσμένο τον καθηγητή κ. Διομήδη Σπινέλλη.

Αρχικά μιλήσαμε για το φαινόμενο της αξιοποίησης των πανεπιστημαικών σε θέσεις ευθύνης στη δημόσια διοίκηση και για την σχέση "θεωρίας" και "πράξης". Ο καθηγητής μετέφερε εντυπώσεις κι εμπειρίες από την διετή θητεία του στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων.

Στη συνέχεια, συζητήσαμε για τη σχέση της πληροφορικής με τη νομική και για το κατά πόσον υπάρχει καχυποψία των πληροφορικών απέναντι στους νομικούς. Σε αυτόν τον κύκλο προβληματικής μιλήσαμε για τις σημαντικές διοικητικές καινοτομίες των τελευταίων ετών, όπως η Διαύγεια, το opengov και ο νόμος για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση. Ο καθηγητής τοποθετεπιται για το ζήτημα της διαφάνειας, καθώς και της ασφάλειας των πληροφοριακών συστημάτων και της προστασίας της ιδιωτικότητας του πολίτη.

Στο τρίτο μέρος της εκπομπής, ο καθηγητής μας μίλησε για το ανοικτό λογισμικό, τις καινοτόμες υπηρεσίες που μπορούν να αναπτυχθούν βάσει αυτού, καθώς και για το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην αξιοποίηση των ανοικτών δικτύων. Τέθηκε το ζήτημα των κινδύνων και προβλημάτων που μπορούν να προκύψουν από την αξιοποίηση των εφαρμογών, καθώς και ο νέος ρόλος του πολίτη, μέσα στις ψηφιακές κοινότητες δημιουργίας περιεχομένου, αλλά και διαμόρφωσης μιας κουλτούρας λογοδοσίας και διαφάνειας.

Ανάμεσα στις ενότητες ακούσαμε τα έργα "Διαμορφώσεις" (1957) και "Μεταστάσεις" (1953) του Ιάννη Ξενάκη.

Αγωγή προσβολής προσωπικότητας

2012-01-06T21:00:00.005+02:00

Δεν υπάρχουν πιο αβέβαιης έκβασης υποθέσεις, από τις αγωγές για προσβολή προσωπικότητας δια του τύπου. Μπορούν να υποστηριχθούν τα πάντα, καθώς ακόμα και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο που έχει διαμορφώσει ορισμένα σταθερά κριτήρια, μπορεί να φτάσει σε απρόβλεπτα συμπεράσματα. Το δίπολο ελευθερία λόγου - προστασία της προσωπικότητας θέτει ορισμένα από τα πιο δυσεπίλυτα νομικά ζητήματα, επειδή αφορά δύο αντίρροπα συνταγματικά δικαιώματα. Ουδείς θα αρνηθεί την νομική βαρύτητα της ελευθερίας της έκφρασης στο σύγχρονο νομικό σύστημα. Από την άλλη πλευρά, όμως, υπάρχει και το δικαίωμα σεβασμού της προσωπικότητας, το οποίο γνωρίζει ίσης βαρύτητας αναγνώρισης από την έννομη τάξη.

Οι συσχετισμοί δυνάμεων όμως, δείχνουν ότι οι φορείς των δικαιωμάτων δεν βρίσκονται εξ ορισμού στο ίδιο επίπεδο πραγματικής ισχύος, ούτε στην ίδια στάθμη ανάγκης για νομική προστασία. Όταν η ελευθερία έκφρασης ασκείται από πανίσχυρα επιχειρηματικά συμφέροντα των μέσων ενημέρωσης, είναι προφανές ότι όσο ισχυρό κι αν είναι το άτομο που βρίσκεται στο στόχαστρο, παραμένει ένα μεμονωμένο άτομο, το οποίο θα πρέπει να προστατευθεί. Από την άλλη πλευρά, η οικονομική ισχύς των μεγάλων μέσων ενημέρωσης δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζει από την δημοκρατική αποστολή του Τύπου να λειτουργεί ως ένα public watchdog, μια οιονεί ελεγκτική εξουσία. Αυτές είναι οι παραδοσιακές σταθερές που λαμβάνονται υπόψη κατά τη νομική στάθμιση.

Οι σταθερές αυτές όμως μεταβάλλονται, σε έναν κόσμο όπου καθένας μπορεί να γίνει εκδότης περιεχομένου και να ασκεί την ελευθερία της έκφρασης όχι ως ένα επιχειρηματικό μέσο ενημέρωσης, αλλά ως πολίτης, παρ' όλο που θα χρησιμοποιεί εργαλεία που προσιδιάζουν στην παραδοσιακή λειτουργία του Τύπου. Είναι άλλος ο συσχετισμός όταν η κριτική ή η σάτιρα προέρχεται από έναν blogger κι αφορά ένα δημόσιο πρόσωπο. Βεβαίως, όταν σε αυτά προσθέσουμε τον παράγοντα της ανωνυμίας, το τοπίο γίνεται ακόμη πιο θολό, ως προς το ποιο από τα δύο μέρη είναι το πιο αδύναμο. Γιατί όποιο κι αν είναι το στόχαστρο, πρέπει να έχει μια στοιχειώδη έστω νομική προστασία.

Υπήρχε κάποτε η αντίληψη ότι οι αγωγές εναντίον μέσων ενημέρωσης είναι μια επικερδής ενασχόληση κι ότι υπάρχει περίπτωση κάποιος να πλουτίζει από τις τεράστιες αποζημιώσεις που επιδικάζουν τα δικαστήρια. Αυτό έχει ξεπεραστεί προ πολλού: ήδη ο Άρειος Πάγος έκρινε αντισυνταγματικό το νόμο που πρόβλεπε δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδων ευρώ ως "κατώφλι" αποζημιώσεων για προσβολή προσωπικότητας δια του τύπου και της ραδιοτηλεόρασης. Τα ίδια τα δικαστήρια σπάνια ξεπερνούν πια την επιδίκαση των 20.000 ευρώ για τέτοιες υποθέσεις. Επιπλέον, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου έχει διευρύνει τόσο πολύ την ελευθερία της έκφρασης - ακόμα και σε περιπτώσεις προφανών δημοσιογραφικών λαθών!- ώστε είναι πολύ δύσκολο να ευδοκιμήσει αγωγή εναντίον μέσου ενημέρωσης, εάν δεν αφορά λ.χ. την προσωπική ζωή του ατόμου ή εάν δεν υπάρχουν ακραίες και χαρακτηριστικές περιπτώσεις αδιαμφισβήτητης προσβολής. Εξάλλου, όσο πιο μεγάλη αποζημίωση ζητά κάποιος με την αγωγή του, τόσο πιο μεγάλη θα είναι η δικαστική δαπάνη που θα υποχρεωθεί να καταβάλει στο μέσο ενημέρωσης σε περίπτωση που χάσει την υπόθεση.

Επιπλέον, οι αγωγές αυτές έχουν μια πιο πρόσφατη επίπτωση: αποτελούν στοιχείο επισφάλειας για τις επιχειρήσεις των μέσων ενημέρωσης. Ανεξάρτητα δηλαδή από την δικαστική έκβαση, η ύπαρξη μιας αγωγής εναντίον μέσου ενημέρωσης αποτελεί οικονομικό δεδομένο που λαμβάνεται υπόψη σε σχετικούς οικονομικούς ελέγχους κατά την αξιολόγηση μιας επιχείρησης. Έτσι, μια αγωγή, ανεξάρτητα από την βασιμότητά της, μπορεί να προκαλέσει δυσμενή αποτελέσματα για την οικονομική κατάσταση, ακόμη και την βιωσιμότητα μιας επιχείρησης μέσων ενημέρωσης. Πρόκειται για το λεγόμενο chilling effect, το οποίο προκαλείται με μόνη την άσκηση μιας τέτοιας αγωγής.

Για όλους αυτούς τους λόγους θεωρώ υπερβολική την εντύπωση που υπάρχει διάχυτη, ότι δήθεν οι δικηγόροι των θιγόμενων προκαλούν αυτές τις νομικές ενέργειες. Στις περιπτώσεις που αυτό όντως συμβαίνει, οι εν λόγω δικηγόροι απλώς δεν θα είναι επαρκώς ενημερωμένοι για τις δυσχέρειες που υπάρχουν στο σύστημα τα τελευταία χρόνια. Εάν ο δικηγόρος δεν έχει εξηγήσει όλες αυτές τις δυσκολίες και τα αναχώματα στον εντολέα του, προφανώς δεν θα έχει κάνει καλά τη δουλειά του. Ωστόσο, πραγματικά δεν θεωρώ ότι αυτό συμβαίνει, ιδίως όταν οι δικηγόροι συνδέουν την αμοιβή τους με ποσοστό επί της αποζημίωσης, γεγονός που αποτελεί και τη συνηθέστερη περίπτωση σε τέτοιου είδους υποθέσεις (κακώς, κατά τη γνώμη μου). Οι αγωγές για προσβολή προσωπικότητας δεν έχουν καμία σχέση με την βεβαιότητα ή πιθανότητα ευδοκίμησης όπως άλλοι κλάδοι δικαίου (λ.χ. απαλλοτριώσεις, τροχαία κλπ), ώστε να κατηγορούνται οι δικηγόροι γι' αυτές.

Για να ευδοκιμήσει στις μέρες μας μια τέτοια αγωγή χρειάζεται πλέον εξαιρετικά αριστοτεχνικός χειρισμός, αναλυτικότατη γνώση της νομολογίας των ελληνικών κι ευρωπαϊκών δικαστηρίων και στοιχειοθέτηση μιας συγκεκριμένης ηθικής βλάβης. Οι περιπτώσεις των "αντικειμενικών" τεκμηρίων, ανάλογα με την κυκλοφορία ή την εμβέλεια του μέσου ενημέρωσης ανήκουν οριστικά στο παρελθόν, μετά την πρόσφατη κήρυξη αντισυνταγματικής της σχετικής νομοθεσίας και το κύριο ρόλο πλέον έχει ευθέως η όσο το δυνατόν πιο αναλυτική παράθεση των πραγματικών στοιχείων για την όποια προσβολή καθώς και την απόδειξη των ισχυρισμών.

Αντιδιαδικτυακός νόμος στην Ισπανία

2012-01-04T12:21:00.002+02:00

Σύμφωνα με πληροφορίες του BBC, η Ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε νομοσχέδιο σύμφωνα με το οποίο θα μπλοκάρονται ιστοσελίδες μέσω των οποίων διακινείται πειρατικό υλικό.

Το χτύπημα στην πειρατεία έχει χαιρετίσει η βιομηχανία περιεχομένου, αλλά έχει δεχθεί και επικρίσεις από ακτιβιστές του Διαδικτύου. Με το νομοσχέδιο ιδρύεται μια δημόσια αρχή με αρμοδιότητα να επιβάλλει στους παρόχους πρόσβασης στο Διαδίκτυο το μπλοκάρισμα ιστοσελίδων. Όπως τα αντίστοιχα προτεινόμενα αυστηρά μέτρα που σχεδιάζονται στις Η.Π.Α. Το ισπανικό νομοσχέδιο (Νόμος Sinde, από το όνομα του πρώην υπουργού πολιτισμού Αngeles Gonzales-Sinde) προβλέπει δικαίωμα καταγγελίας από τους δικαιούχους εναντίον ιστοσελίδων που φιλοξενούν περιεχόμενο. Η καταγγελία θα απευθύνεται σε μια νέα διοικητική επιτροπή. Η Επιτροπή Πνευματικής Ιδιοκτησίας, θα αποφασίζει εάν θα λάβει μέτρα εναντίον της ιστοσελίδας ή του Παρόχου πρόσβασης στο διαδίκτυο που προσφέρει την υποδομή σε αυτήν και στη συνέχεια η υπόθεση θα διαβιβάζεται στο δικαστήριο, το οποίο θα αποφασίζει εάν η ιστοσελίδα θα κλείνει.

Θεωρώ ότι ο νόμος έχει πρόβλημα συμβατότητας με το ευρωπαϊκό δίκαιο, ως προς το σκέλος που επιτρέπει να ληφθούν μέτρα εναντίον των ISP. Πρόσφατα, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε απόφαση κατά την οποία η επιβολή σε ISP υποχρέωσης μπλοκαρίσματος συγκεκριμένων διαδικτυακών τόπων ισοδυναμεί με επιβολή προληπτικής υποχρέωσης, κάτι το οποίο ανατρέπει την χρονική αναστροφή της ευθύνης στο Διαδίκτυο, σύμφωνα με την Οδηγία 2000/31/ΕΚ.

Δηλαδή η ευθύνη του παρόχου μπορεί να αφορά μόνο την αφαίρεση του συγκεκριμένου παράνομου περιεχομένου, χωρίς να επιτρέπεται να φτάνει μέχρι τον αποκλεισμό πρόσβασης του χρήστη σε συγκεκριμένο διαδιτυακό τόπο, γιατί έτσι ανατρέπεται αυτή η ισορροπία. Η ουσιώδης μεταβολή που επήλθε στο χώρο του δικαίου με την εξάπλωση του συμμετοχικού διαδικτύου, δηλαδή των υπηρεσιών φιλοξενίας user generated content είναι ακριβώς ότι οι Φορείς απαλλάσσονται από την προληπτική ευθύνη. Περισσότερη ανάλυση σχετικά με αυτή τη νομική μεταβολή, μπορείτε να ακούσετε εδώ.

Αποζημίωση από τράπεζα και εισπρακτική εταιρία για προσωπικά δεδομένα

2012-01-03T12:01:00.003+02:00

Σύμφωνα με απόφαση του Εφετείου Αθηνών, πολίτης αποζημιώθηκε με το συνολικό ποσό των 6.869,40 ευρώ, επειδή Τράπεζα, προς την οποία είχε χρέη, διαβίβασε τα στοιχεία του σε "εισπρακτική" εταιρία, χωρίς προηγούμενη ενημέρωσή του κι επειδή η "εισπρακτική" δεν τον ενημέρωσε κατά την συλλογή των στοιχείων.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι βεβαίως υπήρχε δικαίωμα της Τράπεζας να διαβιβάσει τα στοιχεία του πολίτη, ακόμη και χωρίς τη συγκατάθεσή του, στην "εισπρακτική" εταιρία, αλλά αυτό θα έπρεπε να γίνει με τους όρους που προβλέπει η νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων. Κεντρικό ρόλο στο συγκεκριμένο νομοθέτημα διαδραματίζει η υποχρέωση ενημέρωσης του υποκειμένου των δεδομένων πριν τα δεδομένα διαβιβαστούν σε τρίτους. Ανεξάρτητα δηλαδή από το ότι δεν απαιτείτο η συγκατάθεση για την διαβίβαση αυτή, η Τράπεζα όφειλε να ενημερώσει τον πολίτη ότι επρόκειτο να διαβιβάσει τα δεδομένα. Από την άλλη πλευρά, η "εισπρακτική" εταιρία, κατά το στάδιο της συλλογής οφείλει να ενημερώσει το υποκείμενο των δεδομένων ότι συλλέγει τα στοιχεία. Στην προκειμένη περίπτωση, ούτε η Τράπεζα ενημέρωσε το υποκείμενο πριν τα στείλει, ούτε η εισπρακτική ενημέρωσε το υποκείμενο κατά την συλλογή τους από την Τράπεζα.

Το Δικαστήριο υποχρέωσε την Τράπεζα και την "εισπρακτική" να καταβάλουν ως χρηματική ικανοποίηση στον πολίτη 2.934,70 ευρώ (νομιμοτόκως) καθεμιά, καθώς και από 500 ευρώ για δικαστικά έξοδα.

Σημειωτέον ότι η αγωγή του πολίτη είχε απορριφθεί στο Πρωτοδικείο, επειδή θεώρησε ότι δεν απαιτείτο ενημέρωση, μολονότι η υποχρέωση προβλέπεται ρητώς στο άρθρο 11 του Ν.2472/1997. Αυτό ας κρατηθεί ως μια σοβαρή παρατήρηση για την εξοικείωση των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων με το θεσμικό πλαίσιο για την προστασία προσωπικών δεδομένων.

Δηλώσεις Καμίνη για τον Συνήγορο του Δημότη

2012-01-02T13:16:00.004+02:00

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα "ΤΟ ΒΗΜΑ", ο δήμαρχος Αθηναίων κ. Γιώργος Καμίνης, σε ερώτηση για το εάν υπάρχει κάποια παρέμβαση που δεν έκανε και έχει μετανοιώσει απάντησε τα εξής:

«∆εν έχει προχωρήσει ο συνήγορος του δηµότη. Οµως, το απόλυτο επαγγελµατικό ασυµβίβαστο που απαιτεί η θέση, η αυξηµένη πλειοψηφία και η µυστικότητα της ψήφου στο δηµοτικό συµβούλιο, που ορίζει ο νόµος, αποθαρρύνουν επαγγελµατίες να αναλάβουν το ρίσκο της υποψηφιότητας».

Η απάντηση εγείρει τις παρακάτω επισημάνσεις.

Πρώτ' απ' όλα, δεν υπάρχει κανένα "απόλυτο επαγγελματικό ασυμβίβαστο". Ο νόμος του "Καλλικράτη" είναι σαφέστατος: " Ως προς το αξίωμα του συμπαραστάτη του δημότη ισχύουν τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα που προβλέπονται στο άρθρο 14 του παρόντος." Στο άρθρο 14 προβλέπονται συγκεκριμένες ασυμβίβαστες δημόσιες θέσεις, όχι "απόλυτο επαγγελματικό ασυμβίβαστο". Υπάρχει εξάλλου η διευκρινιστική εγκύκλιος του υπουργείου, κατά την οποία ο συμπαραστάτης του δημότη μπορεί να είναι δικηγόρος, χωρίς να προβλέπεται φυσικά αναστολή των καθηκόντων του. Ήδη υπάρχουν συμπαραστάτες που είναι εν ενεργεία δικηγόροι, όπως ο κ. Μπουλούκος, στην περιφέρεια Πελοποννήσου.

Έπειτα, η αυξημένη πλειοψηφία και η μυστικότητα της ψήφου είναι σημαντικές διασφαλίσεις για την ευρύτερη αποδοχή του προσώπου. Και ο συνήγορος του πολίτη επιλέγεται, κατά το άρθρο 101Α του Συντάγματος, είτε με ομοφωνία είτε με πλειοψηφία 4/5 των μελών της διάσκεψης των προέδρων της βουλής. Οπότε οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις θα πρέπει να θεωρούνται εγγύηση δημοκρατικής επιλογής κι όχι ανάχωμα. Άλλωστε με αντίστοιχες διαδικασίες εξελέγη και ο κ. Καμίνης στη θέση του συνηγόρου του πολίτη, αν και με σαφέστατα μικρότερο εκλεκτορικό σώμα.

Εξάλλου, οι πολλές υποψηφιότητες για τη θέση που υπήρξαν κατά τις σχετικές διαδικασίες στον δήμο Αθηναίων δεν φαίνεται ότι επιβεβαιώνουν την εκτίμηση περί "αποθάρρυνσης επαγγελματιών" να αναλάβουν την θέση. Η ομάδα εργασίας που συντονίζω έχει μια ολοκληρωμένη πρόταση για την λειτουργία του θεσμού, καταρτισμένη από επαγγελματίες νομικούς και είχε προκαλέσει και το ενδιαφέρον μεγάλης εταιρίας παραγωγής λογισμικού για την δωρεάν παραχώρηση σχετικής ψηφιακής υποδομής για την υλοποίηση. Και ήταν μια πρόταση, η οποία καλύφθηκε από μέσα ενημέρωσης (βλ. Athens Voice, Καθημερινή) . Εξάλλου, με δική μας παρέμβαση ο δήμος κάλεσε και τους υπόλοιπους υποψήφιους στις σχετικές συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου, γιατί διαφορετικά δεν θα είχαν καν δικαίωμα εισόδου στο χώρο, εάν δεν είχαν παρακαλέσει κάποιον δημοτικό σύμβουλο να τους καλέσει με πρόσκληση.

Αυτό που πρέπει να κάνει ο Δήμαρχος είναι:

α) να δημοσιεύσει και πάλι σχετική προκήρυξη, όπως προβλέπεται από την σχετική εγκύκλιο του υπουργείου και

β) να οριστεί μια διαπαραταξιακή επιτροπή μελών του δημοτικού συμβουλίου, η οποία θα εξετάσει τις υποψηφιότητες, ακόμα και με συνεντεύξεις, και θα προετοιμάσει εισηγήσεις για κάθε πρόσωπο, προς το δημοτικό συμβούλιο. Έτσι θα διασφαλιστεί και η δημοκρατική προσέγγιση, αλλά και η διαφανής τήρηση των συγκεκριμένων διατάξεων του "Καλλικράτη" που επιβάλλουν αυξημένη πλειοψηφία.

Εμείς ως ενεργοί πολίτες, προς τους οποίους απευθύνθηκε ρητώς προεκλογικά ο δήμαρχος, έχουμε δηλώσει το "παρών" για να συνδράμουμε την πόλη στο συγκεκριμένο θέμα. Δείχνουμε επίσης τον δρόμο που πρέπει να ακολουθηθεί, για να δοθεί η λύση. Ένας δρόμος διαφάνειας, που ήδη έχει ακολουθηθεί και από άλλους δήμους, αλλά και από τον δήμο Αθηναίων. Έχουμε ήδη κάνει αρκετά βήματα για την δημιουργία του θεσμού στο Δήμο Αθηναίων, τώρα πρέπει και ο ίδιος ο Δήμος να προχωρήσει.

Μια συζήτηση με τον Κώστα Βαξεβάνη

2012-01-01T13:52:00.000+02:00

H τελευταία retrospectiva του 2011: μια ανασκόπηση στα σημαντικότερα γεγονότα της χρονιάς, με καλεσμένο τον Κώστα Βαξεβάνη.

Αρχικά συζητήσαμε για το ρόλο της ερευνητικής δημοσιογραφίας και τις δυσκολίες και προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο δημοσιογράφος.

Στη συνέχεια ξεκινήσαμε με σχόλια στα σημαντικότερα γεγονότα, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, όπως οι υποθέσεις της Υπατίας και της Κερατέας, οι εκτελέσεις του Μπιν Λάντεν και του Καντάφι, η έκρηξη στο Φουκουσίμα. Και φυσικά, το σημαντικότερο ίσως γεγονός της χρονιάς στην Ελλάδα: ο σχηματισμός της κυβέρνησης Παπαδήμου στις 11.11.2011.

Με τρεις μεγάλες παρενθέσεις - αναλύσεις, για τον Ευ. Βενιζέλο, τον Εφραίμ και τον Μ.Ψωμιάδη.

Ένας χρόνος "δικαίωμα στην πόλη"

2011-12-30T13:54:00.004+02:00

Σε δύο μέρες συμπληρώνεται ένα έτος από την νέα δημοτική αρχή στο Δήμο Αθηναίων, η οποία σηματοδοτήθηκε από μια ιστορική πολιτική αλλαγή: την μετάβαση της αυτοδιοίκησης της πόλης από δημοτικούς συνδυασμούς κεντροδεξιάς που κυριαρχούσαν από το 1986, σε έναν συνδυασμό ευρύτερης συμμαχίας με κεντρικό κορμό την τότε κυβερνώσα παράταξη και επικεφαλής τον μέχρι τότε συνήγορο του πολίτη. Ως συνήθως βέβαια, οι ονομαστικές πολιτικές αλλαγές δεν παρουσιάζουν και αρκετές ουσιαστικές διαφοροποιήσεις.

Στο παραπάνω προεκλογικό video, το οποίο αναρτήθηκε στο youtube στις 12.11.2010, ο επικεφαλής του συνδυασμού και σήμερα Δήμαρχος Αθηναίων κ. Γιώργος Καμίνης, δεσμεύτηκε για 7 επείγουσες προτεραιότητες για τους πρώτους 6 μήνες της νέας διοίκησης. Μια αποτίμηση λοιπόν του πρώτου έτους θα έπρεπε να ξεκινήσει από την τήρηση των 7 προτεραιοτήτων. Ας δούμε μία προς μία αυτές τις 7 προτεραιότητες:

1. "Φωτίζουμε δρόμους και πλατείες"

Αν και το ζήτημα ασφάλειας του δημότη είναι φυσικά κεντρικής σημασίας, προσωπικά έχω μια σοβαρή ένσταση όταν προτάσσεται μονοδιάστατα. Ο φωτισμός των δρόμων είναι αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση, ενώ στις πλατείες και πολύ περισσότερο στα πάρκα ανακύπτει το συμπληρωματικό αίτημα της ιδιωτικότητας σε δημόσιο χώρο, ατομικό δικαίωμα πολιτών που επίσης πρέπει να διασφαλίζεται, λαμβάνοντας υπόψη τις κουλτούρες ευπαθών κοινωνικών ομάδων, οι οποίες έχουν κι αυτές δικαιώματα στο δημόσιο χώρο. Eπομένως υπάρχει μια επί της αρχής ένσταση σε αυτή τη δέσμευση, που προτάσσεται ως η πρώτη από τις επείγουσες προτεραιότητες. Αλλά το θέμα μας εδώ είναι η υλοποίηση.

Έχω την εντύπωση ότι αυτή η δέσμευση δεν έχει τηρηθεί. Υπάρχουν δημότες και δημοτικοί σύμβουλοι που μου έχουν πει ότι ο Δήμος δεν έχει βάλει ούτε μία λάμπα. Ζω και εργάζομαι στο κέντρο και δεν έχω παρατηρήσει κάποια αλλαγή. Φίλος μου όμως μου είπε ότι στον Άγιο Παντελεήμονα έχουν γίνει κάποια σχετικά έργα φωτισμού. Αναμένουμε τα επίσημα στοιχεία που θα παρουσιαστούν στο δημοτικό συμβούλιο. Πείτε κι εσείς εάν θεωρείτε ότι αυτή η δέσμευση τηρήθηκε στους 6 πρώτους μήνες ή και αργότερα.

2. "Καθιερώνουμε δημοτικό αστυνομικό της γειτονιάς"

Η δέσμευση φέρεται ότι εφαρμόστηκε πιλοτικά στις αρχές Ιουλίου 2011, δηλαδή μετά το 6μηνο, σύμφωνα με δημοσιεύματα (βλ. εδώ κι εδώ). Όποιον κι αν έχω ρωτήσει στην Αθήνα, δεν έχει δει ή δεν ξέρει καν ότι υπάρχει δημοτικός αστυνομικός της γειτονιάς. Δεν έχει δημοσιευθεί κανένα απολύτως περιστατικό συμβολής του δημοτικού αστυνομικού της γειτονιάς σε κάποιο πρόβλημα, αλλά αυτό βέβαια δεν σημαίνει κι ότι δεν υπάρχει.

3. "Απελευθερώνουμε τα πεζοδρόμια και τις πλατείες από τις παράνομες χρήσεις"

Είναι γνωστό ότι έχει γίνει μια μεγάλη προσπάθεια για την παράνομη στάθμευση με ενεργοποίηση της δημοτικής αστυνομίας. Υπάρχουν βέβαια και αντιδράσεις από ορισμένους, ιδίως για τις ημέρες απεργιών στα μέσα μεταφοράς, οπότε θα έπρεπε να είχε επιδειχθεί ελαστικότητα. Το θέμα συζήτησα με τον αντιδήμαρχο δημοτικής αστυνομίας κ. Αβραντίνη, στην εκπομπή που κάναμε μαζί στο radiobubble . Το συζήτησα επίσης σε άλλη εκπομπή στο radiobubble και με τον κ. Αμυρά, δημοτικό σύμβουλο, ο οποίος επιμένει στο θέμα της προληπτικής επέμβασης της δημοτικής αστυνομίας, θεωρώντας αναποτελεσματικές τις κλήσεις.

Ωστόσο το πρόβλημα παραμένει μεγάλο. Είναι ένα θέμα για το οποίο έχουν δοθεί και νομικές μάχες στα δικαστήρια, ώστε να διασφαλιστεί το δικαίωμα στην περιπατητική ευθεία - έχω την τιμή να είμαι δικηγόρος πεζών σε αυτές τις υποθέσεις. Ο Δήμος μπορεί να κάνει πολύ περισσότερα σε αυτό το θέμα, όχι μόνο με τις κλήσεις αλλά και επιμένοντας στην διαμόρφωση μιας κουλτούρας νόμιμης χρήσης.

Η "εκκαθάριση" της πλατείας Συντάγματος το καλοκαίρι, τα ξημερώματα και με 8 συλλήψεις πολιτών από την αστυνομία νομίζω ότι απέχει πάρα πολύ από τη διαμόρφωση μιας τέτοιας κουλτούρας και προσιδιάζει περισσότερο σε χειρουργικές πρακτικές.

4. "Δημιουργούμε δημοτικές υπαίθριες αγορές στην θέση του παραεμπορίου"

Το παραεμπόριο και η εκμετάλλευση κυρίως αλλοδαπών σε αυτόν τον "κλάδο" είναι ένα φαινόμενο το οποίο έχει σαφέστατα χειροτερεύσει εντός του τελευταίου έτους. Εξάλλου, οι πληροφορίες από τον επίσημο διαδικτυακό τόπο του Δήμου Αθηναίων επιβεβαιώνουν ότι οι υφιστάμενες υπαίθριες αγορές στην Αθήνα είναι αυτές που ξέρουμε από πάντα.

5. "Προμηθευόμαστε 10.000 κάδους ανακύκλωσης"

Σύμφωνα με τα στοιχεία του διαδικτυακού τόπου του Δήμου Αθηναίων, οι τοποθετημένοι κάδοι είναι 4.000.

6. "Εξασφαλίζουμε μειωμένες τιμές στα τρόφιμα ημέρας σε συνεργασία με χονδρεμπόρους και σούπερ μάρκετ και διαθέτουμε τα προϊόντα στα συσσίτια του Δήμου"

Από συζητήσεις μου με δημοτικούς συμβούλους προκύπτει ότι αυτό δεν έχει προχωρήσει. Ενδεχομένως να υπάρχουν όμως εξελίξεις που δεν γνωρίζουν. Τα συσσίτια του Δήμου Αθηναίων διαθέτουν 3.500 μερίδες καθημερινά, ενώ η Αρχιεπισκοπή 10.000 μερίδες, σύμφωνα με τα στοιχεία της εφημερίδας "Έθνος". Ο δήμαρχος σε δήλωσή του ομιλεί για 1.200 άτομα καθημερινά (βλ. εδώ).

Σχετικά με τις δράσεις αλληλεγγύης του δήμου, υπάρχουν επίσης ακίνητα, τα οποία πρέπει να διατεθούν σε άστεγους.

7. "Αποκεντρώνουμε πόρους και αρμοδιότητες στα επτά δημοτικά διαμερίσματα. Έτσι δημιουργούμε επτά μικρούς δήμους"

Aυτά προβλέπονταν έτσι κι αλλιώς από τον "Καλλικράτη".

Θα μπορούσαμε να ξαναδιαβάσουμε αναλυτικά το πρόγραμμα του συνδυασμού "δικαίωμα στην πόλη", αλλά νομίζω ότι αρχικά θα αρκούσε η λογοδοσία της δημοτικής αρχής, για αυτές τις 7 επείγουσες προτεραιότητες. Η λέξη "λογοδοσία" υπήρχε εξάλλου στις προεκλογικές εξαγγελίες της εποχής και υπάρχει και θεσμική πρόβλεψη που περιλαμβάνει τη σχετική συζήτηση στο δημοτικό συμβούλιο.

Περιμένω, όπως φαντάζομαι και όλοι, τις απαντήσεις της δημοτικής αρχής στα ανωτέρω. Εύχομαι να διαψευσθώ, θα είμαι ο πρώτος που θα το παραδεχθώ και θα δημοσιεύσω τυχόν αντίθετα στοιχεία.

Θυμάμαι πάντως ότι ο κ. Καμίνης καλούσε τους ενεργούς πολίτες και τις οργανώσεις τους να συμπράξουν με τη νέα δημοτική αρχή. Είμαι συντονιστής μιας ομάδας εργασίας για τον νέο θεσμό του "συμπαραστάτη του δημότη" - μας έχουν "αντιγράψει" και αρκετές άλλες πόλεις- και από την αρχή αυτής της διαδικασίας έχουμε θέσει την ομάδα μας στην υπηρεσία του Δήμου, χωρίς ποτέ να υπάρξει κάποιου είδους ανταπόκριση, ακόμη κι όταν ζητήσαμε συνάντηση με τον δήμαρχο. Ήμουν υποψήφιος, χωρίς να είναι αυτοσκοπός βέβαια - δουλειά έχω. Απλώς δεν θέλαμε ως ομάδα να μείνουμε στη θεωρία.Η διαδικασία κηρύχθηκε άγονη, με ευθύνη των δημοτικών παρατάξεων οι οποίες δεν ασχολήθηκαν καν με το θέμα, ούτε διατύπωσαν κάποια συγκεκριμένη θέση για την ολοκληρωμένη πρόταση που παρουσιάσαμε, αλλά ύστερα από παρέμβαση του υπουργείου εσωτερικών μπορεί να επαναπροκηρυχθεί, χωρίς όμως να έχει γίνει μέχρι τώρα.

Εμείς πάντως είμαστε στη διάθεση του Δήμου Αθηναίων, όπως οφείλουμε ως κάτοικοι αυτής της πόλης.

Data&Protection: ετήσιες δραστηριότητες 2011

2011-12-29T20:09:00.002+02:00

Άλλος ένας χρόνος αφιερωμένος στη νομική υπεράσπιση της πνευματικής ιδιοκτησίας, των προσωπικών δεδομένων, της πρόσβασης σε έγγραφα και της ελευθερίας της έκφρασης. Οι δραστηριότητές μας το 2011, με μια ματιά εδώ .

Οι απόψεις των βουλευτών για το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο

2011-12-23T16:19:00.006+02:00

Στις 13 Δεκεμβρίου 2011 συνεδρίασε η αρμόδια Επιτροπή της Βουλής για την συζήτηση του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου που θα οδηγηθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής. Από τις τοποθετήσεις των βουλευτών προκύπτουν πολύ ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις για το πώς αντιλαμβάνονται τα κόμματα, αλλά και οι συγκεκριμένοι ομιλητές και ομιλήτριες το θεσμικό πλαίσιο της καταπολέμησης του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου.

Η εισηγήτρια της πλειοψηφίας κ. Βασιλική Τσόνογλου-Βυλλιώτη, πέρα από τα γνωστά, ανέφερε και ότι οι ρυθμίσεις του Ν.927/1979 υπήρξαν ανεπαρκείς όπως κατέδειξε και η πάγια νομολογιακή πρακτική.

Η εισηγήτρια της Ν.Δ. κ. Φωτεινή Πιπιλή ξεκίνησε με μια ερώτηση νομικής φύσεως προς τον Υπουργό, δηλαδή εάν θα υπάρξουν κυρώσεις, σε περίπτωση που η Ελλάδα δεν ενσωματώσει τη σχετική Απόφαση της ΕΕ. Ο Υπουργός κ. Μιλτιάδης Παπαϊωάννου επισήμανε επ' αυτού ότι υπάρχουν ήδη δύο ειδοποιήσεις από την Ε.Ε. ότι η Ελλάδα έχει καθυστερήσει και ότι υπάρχει ο κίνδυνος να επιβληθούν κυρώσεις. Μετά από αυτή την πληροφόρηση, η κ. Πιπιλή είπε ότι λυπήθηκε που αποσύρθηκε το νομοσχέδιο του κ. Καστανίδη όπως ήταν, "γιατί έχασα την ευκαιρία ως φυσική ξανθιά να έχω τη δυνατότητα να προσφεύγω σε οποιονδήποτε μεταδίδει ανέκδοτα εναντίον των ξανθών γυναικών, υποστηρίζοντας εμμέσως ότι είμαστε ηλίθιες. Έτσι ήταν το παλιό νομοσχέδιο. Γνωρίζω το δικό σας κύριε Υπουργέ, έχει ουσιαστικές αλλαγές".

Η ατυχής ελαφρότητα της εισηγήτριας της Ν.Δ. μαρτυρά ίσως μια πρόχειρη ανάγνωση του αρχικού νομοσχεδίο του κ. Καστανίδη. Αλλά και τον μάλλον επιφανειακό τρόπο με τον οποίο η βουλευτής κ. Πιπιλή αντιμετωπίζει ένα τόσο σοβαρό θέμα, όπως ο ρατσισμός και η ξενοφοβία. Δεν λέω να μην κάνει χιούμορ, αλλά και αυτό το χιούμορ είναι ενδεικτικό.

Στη συνέχεια, η κ. Πιπιλή είπε ότι δεν πρέπει να δώσουμε στον καθένα την ευκαιρία να θεωρήσει ότι οι Έλληνες είναι ρατσιστές και αναφέρει ότι προσφάτως "το σύνολο της κοινής γνώμης, όπως εκφράστηκε από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ήταν κατηγορηματικά αντίθετο και υπερπροστατευτικό σε αυτά που έγιναν στην συναγωγή στα Χανιά της Κρήτης και να τιμήσουμε και την ελληνική πολιτεία, η οποία μέσω της τοπικής αστυνομίας στην Κρήτη και εν συνεχεία τη δικαιοσύνη, αυτούς τους τρεις αχαρακτήριστους βέβληλους τους συνέλαβε και θυμίζω ότι ήταν Αμερικανοί ή Ελληνοαμερικανοί" (και φυσικά όχι Έλληνες). Έπειτα, η βουλευτής εξέφρασε την αντίθεσή της με τον όρο "πολυπολιτισμικότητα" και δήλωσε ότι ο όρος έχει βγει από το λεξιλόγιο χωρών όπως το Βέλγιο και η Γαλλία κι ότι δεν υπάρχει "πολυπολιτισμικότητα", ενώ υπάρχει η "ελληνικότητα, η βρετανικότητα, η γαλλικότητα, η ιταλικότητα". Η βουλευτής διαφωνεί με την αρμοδιότητα του ΕΣΡ να επιβάλλει κυρώσεις (μολονότι, βέβαια, αυτό είναι συνταγματικά επιβεβλημένο από το άρθρο 15 όσον αφορά την ραδιοτηλεόραση), αναφέροντας ότι η δικαιοσύνη χρειάζεται στήριξη, χωρίς άλλους ενδιάμεσους. Ανέφερε ότι "υπάρχουν κλίκες και ομάδες δικηγόρων μη κυβερνητικών οργάνωσεων, οι οποίες καραδοκούν για προσπορισμό πολιτικού ή οικονομικού οφέλους, να παίρνουν τέτοιου είδους περιπτώσεις, δηλαδή αν ειπωθεί ένα ανέκδοτο σε κάποιο ραδιόφωνο ή έγινε κάποια αιχμή, για παράδειγμα για τους ομοφυλόφιλους... Προσέξτε το γιατί έχουμε υποστεί πολλά από μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οποίες εκμεταλλεύονται και διάφορα άλλα θέματα που άπτονται άλλων Υπουργείων και άλλων Επιτροπών, μην τους ανοίξουμε την όρεξη και δημιουργηθούν διάφορα προβλήματα". Αναρωτιέμαι ποια είναι τα "πολλά" που έχει υποστεί η κ. Πιπιλή από ΜΚΟ και τους δικηγόρους τους. Στη συνέχεια, η βουλευτής διαφωνεί με την αναφορά στην λέξη "μίσος" και αναρωτιέται αν "θα συλλαμβάνουμε ή θα καταδικάζουμε ένα συναίσθημα". Στην κατακλείδα, η κ. Πιπιλή ανησυχεί μήπως η ψήφιση αυτού του νομοσχεδίου σημάνει μια παραδοχή ότι οι Έλληνες είναι ρατσιστές.

Ας σημειώσουμε, πρωτ' απ' όλα, οι αποδέκτες του νομοσχεδίου (δηλ. οι εν δυνάμει δράστες) δεν είναι "οι Έλληνες", αλλά καθένας ο οποίος δεσμεύεται από το Ελληνικό ποινικό δίκαιο. Επομένως, οι ενστάσεις της βουλευτή είναι αβάσιμες νομικά, αφού το νομοσχέδιο δεν στοχοποιεί κάποια συγκεκριμένη εθνική ομάδα, αλλά αφορά κάθε δράστη καθώς και κάθε θύμα. Εξάλλου, εάν ακολουθούσαμε το σκεπτικό της κ. Πιπιλή θα έπρεπε να καταργηθεί όλος ο Ποινικός Κώδικας, αφού "οι Έλληνες" δεν είναι κλέφτες, ληστές, συκοφάντες, βιαστές κλπ. Γενικώς, κάθε φορά που ανοίγει ένας διάλογος για την καταδίκη του ρατσισμού, στην πραγματικότητα καταλήγουμε να συζητάμε για την σκοπιμότητα του ποινικού δικαίου, γεγονός που αφορά όμως μια άλλη, γενικότερη συζήτηση κι όχι αυτήν εδώ. Έπειτα, οι απόψεις ότι θα συλλαμβάνονται τα "συναισθήματα" και θα καταδικάζονται τα "ανέκδοτα" είναι πραγματικά αστείες και δείχνουν άγνοια για το ποιες υποθέσεις έχουν φτάσει στα δικαστήρια και το ποια είναι τα πραγματικά προβλήματα που αφορούν τον φυλετικό και κοινωνικό ρατσισμό.

Κατόπιν, το λόγο πήρε ο κ. Καστανίδης, ο οποίος έδωσε στη δημοσιότητα το αρχικό νομοσχέδιο όταν ήταν Υπουργός Δικαιοσύνης. Ζήτησε να μην λέγεται "νομοσχέδιο Καστανίδη", επειδή δεν το είχε εισάγει ο ίδιος στη Βουλή, κι επισήμανε ότι δεν είναι δυνατόν με αυτό το νομοσχέδιο να διωχθεί κανένα "φρόνημα" και συναίσθημα, επειδή υπάρχουν πολλές δικλείδες ασφαλείας.

Στη συνέχεια, το λόγο πήρε ο ειδικός αγορητής του Κ.Κ.Ε. κ. Σκυλλάκος, ο οποίος είπε ότι ως κόμμα θα καταψηφίσουν το νομοσχέδιο, αλλά δεν έχουν αποφασίσει ακόμη αν θα δηλώσουν "παρών" ή θα ψηφίσουν "κατά". Ο κ. Σκυλλάκος είπε ότι το νομοσχέδιο χειροτερεύει το καθεστώς σε σχέση με το παρελθόν, δηλαδή με το ν.927/1979. Στο σημείο αυτό, ο ειδικός αγορητής έκανε μια εύστοχη παρατήρηση: ότι με το νομοσχέδιο η το αξιόποινο προϋποθέτει οι πράξεις να μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την δημόσια τάξη ή να ενέχουν απειλή για τη ζωή ή την ελευθερία ή την σωματική ακεραιότητα των ως άνω προσώπων. "Δυσκολεύει τον εισαγγελέα και δυσκολεύει το να ασκηθεί ποινική δίωξη". Στη συνέχεια όμως ο κ. Σκυλλάκος αναφέρει ότι "στο προηγούμενο καθεστώς ποινικοποιείτο (...) όποιος δεν προμήθευε αγαθά, δηλαδή πήγαινε για παράδειγμα στο σούπερ μάρκετ κι εκεί ο πωλητής αρνιόταν να του δώσει τρόφιμα ή να του παράσχουν υπηρεσίες, ποινικοποιείτο η συμπεριφορά άρνησης. Αυτά εξαιρούνται τώρα και έχουν καταργηθεί".

Στο σημείο αυτό είναι προφανές ότι ο βουλευτής ξεχνάει τον Ν.3304/2005, ο οποίος στο άρθρο 16 ποινικοποιεί την άρνηση προμήθειας αγαθών και παροχής υπηρεσιών για λόγους αθέμιτων διακρίσεων. Και βέβαια ούτε και ο Υπουργός δίνει την σωστή απάντηση, γιατί του επισημαίνει ότι αυτά τα λέει ο Αγορανομικός Κώδικας, ενώ το θέμα αφορά το θεσμικό πλαίσιο της ίσης μεταχείρισης.

Στη συνέχεια, ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ διαφωνεί κάθετα με την ποινικοποίηση της άρνησης γενοκτονιών, γιατί θεωρεί ότι αυτά είναι θέματα διαφορετικών πολιτικών τοποθετήσεων. Επισημαίνει όμως και ότι το νομοσχέδιο εξαιρεί από την εφαρμογή του τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου από την διάταξη για τα νομικά πρόσωπα: "αυτοί μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν, χωρίς καμία συνέπεια: ρατσισμό, ξενοφοβία, να παραβιάζουν την νομοθεσία". Δεν είναι ακριβώς έτσι, γιατί τα ν.π.δ.δ. δεσμεύονται από τον Ν.3304/2005, ενώ το νομοσχέδιο προβλέπει και την επιβαρυντική περίσταση για την τέλεση των αξιόποινων πράξεων από τους δημόσιους υπαλλήλους. Αλλά όντως, το κενό ως προς την ευθύνη των νομικών προσώπων υπάρχει στη διατύπωση του εν λόγω άρθρου του νομοσχεδίου.

'Επειτα, ο λόγος δόθηκε στον ειδικό αγορητή του ΛΑ.Ο.Σ. κ. Α.Πλεύρη, ο οποίος είπε ότι το κόμμα του θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο για δύο λόγους: για την αναφορά στην "πολυπολιτισμική κοινωνία" και για τον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης. Ο κ. Πλεύρης προχώρησε σε μια νομική ανάλυση, με αναφορές στο Σύνταγμα, αλλά παρακάμπτει τελείως τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας, κυρίως με βάση τη Διεθνή Σύμβαση για την εξάλειψη κάθε μορφής φυλετικών διακρίσεων, η οποία στο άρθρο 4 επιβάλλει να υπάρχει σχετικό ποινικό αδίκημα που τιμωρεί ιδέες και δηλώσεις που προσβάλλουν λόγω φυλετικής καταγωγής, καθώς και το Διεθνές Σύμφωνο των Ατομικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων που επιβάλλει στο άρθρο 20 παρ. 2 την νομοθετική απαγόρευση τέτοιων επικλήσεων μίσους. Έπειτα, ο βουλευτής διατυπώνει μια ένσταση σχετικά με την διοικητική κύρωση που μπορεί να επιβληθεί σε νομικό πρόσωπο, κατόπιν γνωμοδότησης της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ενώ ακόμη υπάρχει το τεκμήριο της αθωότητας. Η ένσταση είναι εσφαλμένη: το τεκμήριο της αθωότητας θα αφορά τα τυχόν φυσικά πρόσωπα που κατηγορούνται κι όχι βέβαια το νομικό πρόσωπο που πρόκειται για διαφορετική νομική οντότητα και δεν καλύπτεται από το τεκμήριο της αθωότητας που απολαμβάνει το φυσικό πρόσωπο στο επίπεδο του ποινικού δικαίου. Η αιτίαση του βουλευτή ότι ενώ η Απόφαση της ΕΕ αναφέρεται σε καταδίκη "ορισμένων μορφών" ρατσισμού, ενώ το νομοσχέδιο είναι γενικό, παρορά ότι ο αρ. 10 του Προοίμιου της Απόφασης της ΕΕ αναφέρει:

"Η παρούσα απόφαση-πλαίσιο δεν εμποδίζει κράτος μέλος να θεσπίζει διατάξεις εθνικού δικαίου με τις οποίες επεκτείνεται το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1 παράγραφος 1 στοιχεία γ) και δ) σε εγκλήματα που απευθύνονται εις βάρος ομάδας προσώπων, η οποία προσδιορίζεται βάσει άλλων κριτηρίων εκτός από εκείνα της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, των γενετικών καταβολών ή της εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, όπως είναι αυτά της κοινωνικής θέσης ή των πολιτικών πεποιθήσεων."

Ο ειδικός αγορητής του ΛΑ.Ο.Σ. τέλος, δήλωσε ότι θα καταψηφίσει το νομοσχέδιο, το οποίο θεωρεί ότι θα έπρεπε να περάσει και από το νέο Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά το κόμμα του θα κάνει επισημάνσεις και για τροποποιήσεις άρθρων.

Στη συνέχεια, ο λόγος δόθηκε στον ειδικό αγορητή του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. κ. Β.Μουλόπουλο, ο οποίος χαρακτήρισε το νομοσχέδιο "επικίνδυνο και ατελέσφορο", παρόλο που ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α έχει κατ' επανάληψη εκφραστεί υπέρ της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του Ν.927 ώστε να περιλαμβάνει και τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου!!! Ο βουλευτής θεωρεί ότι το νομοσχέδιο εγκυμονεί τον κίνδυνο του περιορισμού της ελευθερίας της έκφρασης και της διακίνησης ιδεών, δικαιώματα κατοχυρωμένα σε διεθνή δεσμευτικά κείμενα. Μίλησε επίσης για "άνεμο λογοκρισίας" που "φυσά ανησηχυτικά για απόψεις που θεωρούνται κοινωνικά μη αποδεκτές". Ωστόσο, ο βουλευτής δεν αναφέρθηκε στην Διεθνή Σύμβαση για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων, ούτε στο Διεθνές Σύμφωνο των Ατομικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, το οποίο ξεκάθαρα στο άρθρο 20 παρ. 2 αναφέρει ότι "κάθε επίκληση εθνικού, φυλετικού ή θρησκευτικού μίσους, που αποτελεί υποκίνηση διακρίσεων, εχθρότητας ή βίας απαγορεύεται από το νόμο". Ο κ. Μουλόπουλος αναφέρει ότι, με βάση αυτό το νομοσχέδιο θα μπορούσε να κινδυνεύει και ο Μαρξ επειδή μίλησε για ταξικό μίσος: "σύμφωνα με αυτό το νομοσχέδιο, θα μπορούσαμε, να βάλουμε τον Μαρξ στην φυλακή ή έναν Μαρξιστή καθηγητή στο πανεπιστήμιο που διδάσκει Μαρξισμό, επίσης."

Πρόκειται φυσικά για εντελώς εσφαλμένη "ανάγνωση" του νομοσχεδίου, αφού σε αυτό δεν αναφέρεται απολύτως τίποτα για κοινωνικές τάξεις ή πολιτικές πεποιθήσεις! Το νομοσχέδιο αφορά μόνο την φυλή, το χρώμα την θρησκεία, το χρώμα, την εθνική - εθνοτική καταγωγή, τις γενεαλογικές καταβολές και τον σεξουαλικό προσανατολισμό, όχι την ταξική ένταξη του ατόμου ή τις πολιτικές του πεποιθήσεις. Είναι εξαιρετικά δυσάρεστη αυτή η απόπειρα αποπροσανατολισμού που επιχειρεί ο κ. Μουλόπουλος, λες και το νομοσχέδιο δεν έχει δημοσιευθεί και δεν μπορούμε να διαβάσουμε ποιες περιπτώσεις δημόσιας υποκίνησης βίας αφορά. Είναι απολύτως απογοητευτικό που ο ΣΥΡΙΖΑ περιφρονεί τις διεθνείς συμβάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων που δεσμεύουν την χώρα. Καταγράφουμε μια 180 μοιρών απόκλιση από τις καταστατικές αρχές του ΣΥΡΙΖΑ και από τις προεκλογικές εξαγγελίες του 2009 που με σαφήνεια υποστήριζε την επέκταση του ν.927 και σε άλλες κατηγορίες θιγόμενων όπως λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου.

Στο σημείο αυτό επενέβη ο Υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος είπε ότι το "μίσος" υπάρχει ήδη στο Ν.927/1979. Στη συνέχεια, ο κ. Μουλόπουλος ανέφερε ότι οι υπάρχουσες (γενικές) διατάξεις είναι επαρκείς για να τιμωρήσουν τις πράξεις βίας και ότι δεν χρειάζεται να τιμωρείται και ο λόγος.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Παπαϊωάννου πήρε το λόγο και ανέφερε ότι το "μίσος" υπάρχει ήδη σε ισχύουσες ποινικές διατάξεις και ότι δεν είναι κάτι ξένο στο ποινικό μας σύστημα. Για τα νομικά πρόσωπα, επισήμανε ότι δεν υπάρχει ούτως ή άλλως αξιόποινο, ενώ αποκάλυψε ότι εκτός από την ΕΕΔΑ, της οποίας το έργο εξήρε, υπήρχε η πρόταση να γνωμοδοτεί και η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής. Ο ίδιος είπε ότι πρόκρινε την επιλογή της ΕΕΔΑ, αλλά αναφέρει ότι δεν έχει και "καμία αντίρρηση" το ρόλο αυτόν να αναλάβει η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας.

Αυτή η πρόταση είναι προβληματική από πλευράς συνταγματικού δικαίου και διάκρισης των λειτουργιών. Η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας δεν είναι διοικητικό όργανο, αλλά κοινοβουλευτικός θεσμός. Δηλαδή ανάγεται στην άσκηση της νομοθετικής λειτουργίας και είναι αδιανόητο να παρεμβαίνει έστω και γνωμοδοτικά στο εάν ο Υπουργός θα επιβάλλει ή όχι μια διοικητική κύρωση.

Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο βουλευτής της Ν.Δ. κ. Γ.Αποστολάκος, ο οποίος εξέφρασε ορισμένες απορίες για την πιθανή ταύτιση του όρου "ρατσισμός" με τον όρο "ξενοφοβία". Διατύπωσε όμως και την νομικά αβάσιμη θέση ότι "η απόφαση - πλαίσιο δεν σημαίνει υποχρέωση εφαρμογής. Σε κάθε περίπτωση κυρίαρχη βούληση είναι η νομοθετούσα Βουλή, με τη δική σας πρωτοβουλία. Διατηρώ σοβαρή επιφύλαξη εάν και κατά πόσο υπάρχει νομική υποχρέωση της χώρας να θεσμοθετηθεί αυτή η απόφαση." Εντυπωσιακή αυτή η διατύπωση, την στιγμή που υπάρχουν ήδη δύο (2) προειδοποιήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την καθυστέρηση της Ελλάδας να ενσωματώσει την απόφαση πλαίσιο που και με δική της ομοφωνία (και μάλιστα με κυβέρνηση της Ν.Δ., στην οποία ανήκει κ. Αποστολάκος) θεσπίστηκε, στο πλαίσιο του τρίτου πυλώνα, το 2008. Κατά τ' άλλα, ο κ. Αποστολάκος ακολουθεί το επιχείρημα της κ. Πιπιλή ότι οι Έλληνες δεν είναι ρατσιστές (λες και ο νόμος αφορά μόνο τους Έλληνες κι όχι κάθε υπόχρεο εφαρμογής του ποινικού δικαίου που βρίσκεται στην Ελληνική Επικράτεια), ενώ θεωρεί ότι η ισχνή εφαρμογή του ν.927 μπορεί να σημαίνει είτε ότι δεν υπήρχε αντικείμενο εφαρμογής είτε ότι ήταν κακός νόμος. Ο βουλευτής καταλήγει ότι κακός νόμος δεν μπορεί να ήταν "γιατί η προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση είναι αντιγραφή του παλιού, απλώς προσθέτονται ένα ή δύο άρθρα". Άρα: "η προτεινόμενη νομοθετική πρόταση που κάνετε δεν έχει αντικείμενα εφαρμογής"! Δηλαδή, δεν υπάρχει ρατσισμός στην Ελλάδα.

Ακολούθησε η τοποθέτηση του βουλευτή της Ν.Δ. κ. Προκόπη Παυλόπουλου, ο οποίος συμμετείχε στο Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ε. από το οποίο εκδόθηκε η Απόφαση - πλαίσιο. Ο κ. Παυλόπουλος υποστήριξε ότι όλα ξεκινούν από την Διεθνή Σύμβαση του 1966, λόγω της οποίας ψηφίστηκε και ο Ν.927/1979, "για τον οποίο νόμο δεν κατηγορηθήκαμε ποτέ, δεν υπάρχει ούτε μία μομφή διεθνούς φόρουμ, ούτε μομφή ή απόφαση δικαστηρίου που να λέει ότι η Ελλάδα εις εκτέλεση αυτής της συμφωνίας των Ηνωμένων Εθνών παραβίασε τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από αυτήν.Άρα, δεν υπήρχε έναυσμα για να πει κανείς ότι δεν συμμορφωθήκαμε στις υποχρεώσεις μας. Βρείτε μου έστω και μία μομφή, για την οποία η Ελλάδα στα θέματα ξενοφοβίας και ρατσισμού δεν συμμορφώθηκε.".

Ας απαντήσουμε λοιπόν στην πρόσκληση του κ. Παυλόπουλου, ο οποίος μας καλεί να του βρούμε έστω και μία μομφή για τον ν.927/1979 και θα περιοριστώ σε κείμενα διεθνών οργανισμών κατά την περίοδο που ο ίδιος ήταν Υπουργός:

1. Kαταληκτικές παρατηρήσεις Επιτροπής του ΟΗΕ κατά του Ρατσισμού (CERD), 19.8.2009:

"10. Η Επιτροπή ανησυχεί για το ότι το Κράτος μέλος δεν εφαρμόζει αποτελεσματικά τις νομικές διατάξεις που αποσκοπούν στην εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων και ιδίως αυτές που σχετίζονται με την ποινική δίωξη και την τιμωρία των εγκλημάτων με ρατσιστικό κίνητρο.

Η Επιτροπή καλεί το Κράτος μέλος να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή όλων των νομικών διατάξεων που αποσκοπούν στην εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων καθώς και το ότι τα εγκλήματα με ρατσιστικό κίνητρο θα διώκονται ποινικά και θα τιμωρούνται με αποτελεσματικό τρόπο. Η Επιτροπή περαιτέρω ζητά από το Κράτος μέλος να παράσχει στην επόμενη έκθεσή του επικαιροποιημένες πληροφορίες όσον αφορά την εκ μέρους των δικαστηρίων εφαρμογή των ποινικών διατάξεων που τιμωρούν πράξεις φυλετικών διακρίσεων, όπως αυτές που περιλαμβάνονται στο Νόμο 927/1979. Τέτοιες πληροφορίες θα πρέπει να περιλαμβάνουν τον αριθμό και τη φύση των υποθέσεων ενώπιον της δικαιοσύνης, τις καταδίκες που αποφασίστηκαν και τις ποινές που επιβλήθηκαν, όπως και κάθε αποζημίωση ή άλλης μορφής αποκατάσταση που παρασχέθηκε στα θύματα αυτών των πράξεων.

Η Επιτροπή ανησυχεί από αναφορές για τη διάδοση ρατσιστικών στερεοτύπων και μισαλλόδοξων σχολίων από συγκεκριμένες οργανώσεις και ΜΜΕ κατά προσώπων που ανήκουν σε διαφορετικές εθνοτικές και φυλετικές ομάδες.

Η Επιτροπή απευθύνει σύσταση στο Κράτος μέλος να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για την τιμωρία των οργανώσεων και ΜΜΕ που είναι ένοχα τέτοιων πράξεων. Περαιτέρω απευθύνει σύσταση στο Κράτος μέλος να απαγορεύσει συγκεκριμένα νεο-ναζιστικές ομάδες από την επικράτειά του και να λάβει πιο αποτελεσματικά μέτρα για να διασφαλίσει την ανεκτικότητα απέναντι σε πρόσωπα με διαφορετική εθνοτική καταγωγή."

Επίσης:

2. 4η Έκθεση της Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και Μισαλλοδοξίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, 15.9.2009

"17. Ενώ χαιρετίζει τις παραπάνω εξελίξεις, η ECRI εκφράζει τη λύπη της, καθώς οι αρχές ομολογούν ότι ο Νόμος 927/1979 εξακολουθεί να εφαρμόζεται σπάνια παρόλο που πληροφορίες υποδεικνύουν περιπτώσεις υποκίνησης φυλετικού μίσους στην Ελλάδα. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν ενημερώσει επιπλέον την ECRI ότι οι παραπάνω περιπτώσεις τέθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου με δική τους πρωτοβουλία. Επομένως, είναι ακόμη απαραίτητες περισσότερες ενέργειες από την πλευρά του Εισαγγελέα για το σκοπό αυτό, καθώς φαίνεται ότι σπάνια υποβάλλει αυτεπαγγέλτως υποθέσεις ενώπιον του δικαστηρίου. Οι ελληνικές αρχές έχουν ενημερώσει την ECRI ότι, για το σκοπό αυτό, ορίστηκε πρόσφατα ειδικός Εισαγγελέας ως άτομο επικοινωνίας αναφορικά με τέτοιου είδους εγκλήματα και με εγκύκλιο του Υπουργείου Δ ικαιοσύνης, όλες οι διώξεις βάσει του Νόμου 927/1979 παρακολουθούνται και σχετικά στατιστικά στοιχεία αποστέλλονται στο Εθνικό Εστιακό Κέντρο για το Ρατσισμό και την

Ξενοφοβία.

18. Η ECRI συνιστά έντονα στις ελληνικές αρχές να δράσουν σθεναρά για να διασφαλίσουν την τιμωρία των παραβάσεων του Νόμου 927/1979 ώστε να καταπολεμήσουν κατάλληλα την υποκίνηση φυλετικού μίσους

[...]

25. Η ECRI συνιστά στις ελληνικές αρχές να ενισχύσουν το Νόμο 3304/2005 επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής του σε διακρίσεις που βασίζονται στο χρώμ α,
τη γλώσσα και την ιθαγένεια, όπως συνιστάται στην υπ’ αριθ μό 7 σύσταση
γενικής πολιτικής της εθνικής νομοθεσίας για την καταπολέμηση του ρατσισμού
και των φυλετικών διακρίσεων. Η ECRI συνιστά επίσης να τροποποιηθεί ο
νόμ ος για να περιλαμβάνει και την προστασία κατά των διακρίσεων στην παιδεία,
την κοινωνική προστασία και την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες με βάση θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις.
26. Η ECRI συνιστά έντονα στις ελληνικές αρχές να λάβουν μέτρα για να διασφαλίσουν μια πιο δυναμική εφαρμογή του Νόμου 3304/2005 σε περιπτώσεις
φυλετικών διακρίσεων τροποποιώντας τον, μεταξύ άλλων, ώστε να δώσουν τη
δυνατότητα σε φορείς της κοινωνίας των πολιτών να προσφύγουν ενώπιον του
δικαστηρίου, ακόμη και εάν δεν αναφέρεται συγκεκριμένο θύμα, όπως
υποδεικνύεται στην παράγραφο 25 της υπ’ αριθ ό 7 σύστασης γενικής πολιτικής.
27. Η ECRI συνιστά στις αρχές να πραγματοποιήσουν εκστρατείες ενημέρωσης για το Νόμ ο 3304/2005 γενικά στο κοινό και ιδιαίτερα σε ομάδες μειονοτήτων.
"

Στη συνέχεια, ο κ. Παυλόπουλος υποστήριξε ότι δεν χρειαζόταν να έρθει ολόκληρο νέο νομοσχέδιο, αλλά ότι αρκούσαν προσθήκες, όπως για τις γενεαλογικές καταβολές και τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Το ερώτημα βέβαια είναι γιατί δεν έγιναν αυτές οι προσθήκες επί των ημερών του. Παράλληλα, όμως πρότεινε να περιοριστεί ακόμα περισσότερο το πεδίο εφαρμογής του νομοσχεδίου, αντικαθιστώντας την δυνητική διακινδύνευση της δημόσιας τάξης ("μπορεί να θέσει σε κίνδυνο") με τετελεσμένη ("θέτει σε κίνδυνο την δημόσια τάξη"). Γενικά ο κ. Παυλόπουλος πρότεινε ορισμένες φραστικές διορθώσεις που περιορίζουν σαφώς το αξιόποινο, ενώ έκανε και μερικές νομοτεχνικές προτάσεις για επαναδιατύπωση των διατάξεων.

Μετά από μια παρέμβαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, ο οποίος δήλωσε ότι δεν κατέχει την απόλυτη αλήθεια, αλλά σέβεται την ελευθερία της έκφρασης κλπ, το λόγο πήρε ο βουλευτής κ. Γ. Ψαριανός, ο οποίος δήλωσε ότι η Ελληνική κοινωνία ήταν πάντοτε πολυ-πολιτισμική, αλλά και ότι "πρέπει να ορίσουμε τις πράξεις μίσους. Όχι την πρόθεση ή τη διάθεση. Δηλαδή, το σύνθημα «θάνατος στους βάζελους» ή «έξω οι ξένοι» ή «κάτω οι αριστεροί» δεν ποινικοποιείται που είναι γραμμένο σε έναν τοίχο. Αυτό πραγματικά είναι ένα ζήτημα στο οποίο πρέπει να δούμε όχι την προτροπή αλλά τις πράξεις."

Ύστερα πήρε το λόγο η βουλευτής της Ν.Δ. κ. Μαρία Κόλλια-Τσαρουχά, η οποία επισήμανε μεταξύ άλλων ότι η Ελληνική κοινωνία δεν είναι ρατσιστική και απόρησε για ποιο λόγο επιδιώκεται η ψήφιση του νομοσχεδίου μετ' επιτάσεως.

Στη συνέχεια, το λόγο πήρε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Παναγιώτης Ρήγας, ο οποίος θεώρησε ως πιο εύστοχη από τις τοποθετήσεις των συναδέλφων του αυτήν της κ. Πιπιλή. Ωστόσο, καταλήγει στο ότι "και απαραίτητο είναι το νομοσχέδιο έτσι όπως έρχεται διότι ρυθμίζει σύγχρονα φαινόμενα και σύγχρονα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας –που πράγματι είναι μια κοινωνία με πολιτιστική διαφορετικότητα- και επίσης και έπρεπε να έρθει γιατί με αυτό τον τρόπο γίνεται η προσαρμογή στο Κοινοτικό Δίκαιο." Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι η Απόφαση - πλαίσιο δεν αποτελεί "κοινοτικό δίκαιο", αλλά ενωσιακό δίκαιο του τότε Τρίτου Πυλώνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή των πολιτικών αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας των κρατών μελών στο πεδίο του ποινικού δικαίου. Η διαφορά είναι ουσιαστική: το ενωσιακό δίκαιο (αντίθετα από το "κοινοτικό") προέρχεται από ομοφωνία των κυβερνήσεων των κρατών μελών της ΕΕ και δεν εμπλέκεται στη διαδικασία συναπόφασης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ακολούθησε παρέμβαση του βουλευτή της Ν.Δ. κ. Α. Δαβάκη, ο οποίος ανέφερε μεταξύ άλλων "πολυπολιτισμικές εκφάνσεις παρουσιάζονται σε περιόδους ήρεμες, όπου διάφορα μέρη που μπορούν να έρθουν να μετακενώσουν τον πολιτισμό τους τελούν υπό καθεστώς σοβαρής ποιότητας ζωής, κάτι που δεν συμβαίνει με τις εισροές των τόσων μεταναστών που έρχονται στη χώρα μας. Διότι αυτές οι περιπτώσεις αφορούν ανθρώπους ενδεείς, που έρχονται για επιβίωση όχι για καλύτερη οικονομική κατάσταση. Για ποιο πολιτισμό αυτών των ανθρώπων μπορούμε να μιλάμε πέραν των εκφάνσεων θρησκευτικής λατρείας ή άλλων ειδών εκφάνσεις που όπως αντιλαμβάνεστε μπορούν σε μια δραματική κατάσταση που ζουν να παρουσιαστούν. Οι άνθρωποι αυτοί πεινάνε και κατά τούτο πρέπει η ελληνική πολιτεία να το δει με μια ιδιαίτερη ματιά. " Δηλαδή ο βουλευτής αμφισβητεί ότι οι μετανάστες πέραν των εκδηλώσεων θρησκευτικής λατρείας είναι φορείς πολιτισμού!

Κατόπιν, το λόγο πήρε πάλι ο Υπουργός, ο οποίος δήλωσε ότι θα μειώσει τα ποσά των προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων.

Συνολικά παρατηρώ ότι δυστυχώς οι βουλευτές δεν έχουν συνειδητοποιήσει ακόμη την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο κατά το άρθρο 258 της Συνθήκης της Λισαβόνας μπορεί να καταδικάσει την χώρα για παραβίαση υποχρέωσης που απορρέει από την Συνθήκη, όπως είναι η υποχρέωση ενσωμάτωσης των αποφάσεων - πλαίσιο που ομοφωνα ελήφθησαν από το Συμβούλιο της ΕΕ. Επίσης, δεν φαίνεται να είναι ενήμεροι για τις εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, οι αντιρατσιστικές επιτροπές των οποίων έχουν εντοπίσει εδώ και χρόνια το σοβαρό πρόβλημα μη αποτελεσματικής προστασίας από το θεσμικό πλαίσιο και την εφαρμογή του, έναντι αυτού του φαινομένου.

Η συζήτηση στην κοινοβουλευτική επιτροπή απογοητεύει, καθώς θα περίμενε κανείς να γίνουν αναφορές σε συγκεκριμένα στοιχεία, με επίκληση εκθέσεων από αρμόδιους φορείς και με ανάλυση της υπάρχουσας νομολογίας των Ελληνικών δικαστηρίων επ' αυτών των υποθέσεων, ενώ θα έπρεπε στην Επιτροπή να είχαν κληθεί (όπως έχει γίνει σε άλλα νομοσχέδια που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα) και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και δημόσιων φορέων που ασχολούνται με αυτό το θέμα. Ο μόνος εκ των συμμετεχόντων στη συνεδρίαση που έχει πάρει μέρος σε δίκη βάσει του ν.927/1979 είναι ο κ. Α. Πλεύρης, ο οποίος ήταν συνήγορος υπεράσπισης στην υπόθεση για το βιβλίο του κ. Κ.Πλεύρη περί Εβραίων.

Θα περίμενε κανείς ότι θα είχε σχολιαστεί τουλάχιστον η έκθεση της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με το νομοσχέδιο.

Αντί αυτών, οι βουλευτές περιορίστηκαν σε υποκειμενικές αξιολογήσεις, συνεισφέροντας ελάχιστα στοιχεία από επίσημα κείμενα, κι αυτά αποσπασματικά ή ονομαστικά και προσαρμοσμένα στις πολιτικές γραμμές που ακολουθούν, προκειμένου να μη δυσαρεστηθεί το κομματικό ακροατήριο κάθε πλευράς. Ιδιαίτερα εντυπωσιάζει η στάση του ΣΥΡΙΖΑ που ενώ βουλευτής του έχει υποβάλλει και κοινοβουλευτική ερώτηση για την επέκταση του ν.927 στο "κοινωνικό φύλο" και είχε ταχθεί προεκλογικά και υπέρ της επέκτασης του ν.927 στον σεξουαλικό προσανατολισμό, αίφνης παρουσιάζεται να καταψηφίζει το νομοσχέδιο με το εντελώς ανυπόστατο επιχείρημα ότι δήθεν ποινικοποιείται το "ταξικό μίσος".

Είναι οδυνηρή η έλλειψη παρακολούθησης της εξέλιξης της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων από το πολιτικό προσωπικό, όπως αποτυπώνεται στην συγκεκριμένη συνεδρίαση. Θα πρέπει να περιμένουμε και την συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής, μήπως και ληφθούν υπόψη συνολικά οι νομικές δεσμεύσεις της χώρας, όχι μόνο απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και στο διεθνές δίκαιο.

ΣΥΡΙΖΑ και ΛΑΟΣ καταψηφίζουν το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο

2011-12-23T13:34:00.006+02:00

Κατά την επεξεργασία του αντιρατσιστικού νομοσχεδίου στην αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή αποκαλύφθηκαν τα εξής, σύμφωνα με τη σχετική Έκθεση:

α) Νέα Δημοκρατία

Η εισηγήτρια της Νέας Δημοκρατίας, κ. Φωτεινή Πιπιλή εξέφρασε επιφυλάξεις, δηλαδή δεν ξεκαθάρισε εάν η Ν.Δ. θα υπερψηφίσει το νομοσχέδιο. Είναι γνωστή εξάλλου η ανακοίνωση της Νέας Δημοκρατίας τον περασμένο Μάρτιο, η οποία μάλιστα μιλούσε για "αλήστου μνήμης γαλλικό νόμο Γκαιϋσσώ (sic!)", ενώ βέβαια ο νόμος δεν είναι "αλήστου" αλλά παραμένει εν ισχύ στη Γαλλία.

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι η Νέα Δημοκρατία ήταν κυβέρνηση, η οποία συμμετείχε το 2008 στην ομόφωνη απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έκδοση της Απόφασης για την καταπολέμηση του ρατσισμού με το ποινικό δίκαιο.

Επομένως, η Ν.Δ. ως Κυβέρνηση το 2008 ήταν υπέρ του θεσμικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ (άλλωστε αυτή ήταν κυβέρνηση και το 1979 όταν θέσπισε τον σημερινό αντιρατσιστικό Ν.927/1979), τον Μάρτιο του 2011 όμως σε μια στροφή 180 μοιρών έκρινε ότι πρόκειται για "βαρύτατο νομικό και πολιτικό σφάλμα η υιοθέτηση της ποινικής καταστολής ως μέσου για τον περιορισμό των ανεπιθύμητων ή ενοχλητικών για κάποιους χρήσεων του λόγου, στην Πολιτική, στην Κοινωνία, στον Τύπο, στην Ιστορία, στην Τέχνη" και στην Επιτροπή της Βουλής στις 13.12.2011 "επιφυλάχθηκε για την τελική τοποθέτησή της" κατά την συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής.

β) Κ.Κ.Ε.

Ο ειδικός αγορητής του Κ.Κ.Ε. επιφυλάχθηκε επίσης να τοποθετηθεί κατά τη συζήτηση της Ολομέλειας της Βουλής. Πρόκειται για τον κ. Σκυλλάκο, ο οποίος είχε ταχθεί και κατά του συμφώνου συμβίωσης το 2008, γιατί έλεγε ότι θα θίξει τον θεσμό της οικογένειας.

γ) ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ.

Η έκπληξη όμως προέρχεται από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος καταψήφισε το νομοσχέδιο. Η στροφή είναι αντίστοιχη με αυτήν της Νέας Δημοκρατίας: ο ΣΥΡΙΖΑ έχει κατ' επανάληψη ταχθεί υπέρ της επέκτασης του Ν.927/1979 έτσι ώστε να καλύπτονται κι άλλες κοινωνικές ομάδες. Η Επιτροπή Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ, το 2009 ανέφερε τα εξής ως μια από τις επίσημες θέσεις της:

"5. Ποινικοποίηση και τιμωρία κάθε διάκρισης που γίνεται λόγω φύλου, γένους ή σεξουαλικού προσανατολισμού και ρητές προβλέψεις στον αντιρατσιστικό νόμο για το ομοφοβικό έγκλημα".

Το ίδιο έτος, ο ΣΥΡΙΖΑ στο ερωτηματολόγιο της ΟΛΚΕ που έθετε το ζήτημα της επέκτασης του Ν.927/1979 έδωσε τις εξής απαντήσεις:

Υποστηρίζουμε, ειδικότερα, σε εθνικό επίπεδο, την τροποποίηση του νόμου 927/1979 έτσι ώστε να περιλαμβάνει ως λόγο διάκρισης τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Στις αλλαγές του προαναφερόμενου νόμου προτείνουμε η ρητορική μίσους να τιμωρείται σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις ευθείας προτροπής σε εγκλήματα σε βάρος των ΛΟΑΤ (έτσι ώστε να μη διευρυνθεί επικίνδυνα η ποινικοποίηση της ελευθερίας της έκφρασης, που είναι ένα δικαίωμα που, επίσης, χρήζει προστασίας και προβλέπεται από το ελληνικό σύνταγμα και διεθνείς συμβάσεις).

Τον Μάρτη 2011, η βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ κ. Ηρώ Διώτη υπέβαλε κοινοβουλευτική ερώτηση στον Υπουργό εάν θα προστεθεί στο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο η ταυτότητα φύλου (όπως είναι πάγιο αίτημα φορέων της κοινωνίας των πολιτών και ακόμα και σήμερα απορρίπτεται αναιτιολόγητα).

Ενώ δηλαδή από το 2009 μέχρι και τον Μάρτιο 2011 ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά σταθερά την διεύρυνση του υποκειμενικού πεδίου εφαρμογής, τώρα που έρχεται το νομοσχέδιο με αυτή την εν μέρει διεύρυνση, απλώς το καταψηφίζουν.

δ) ΛΑ.Ο.Σ.

Ο ειδικός αγορητής του ΛΑΟΣ είπε επίσης ότι καταψηφίζει το νομοσχέδιο, διατυπώνοντας επιφυλάξεις για την ελευθερία της έκφρασης και την αντίθεσή του ότι οδηγεί σε μια πολυ-πολιτισμική κοινωνία, θέση με την οποία το κόμμα διαφωνεί ιδεολογικά.

Έχουμε λοιπόν ήδη μια εικόνα: μόνο από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ υπάρχει μια ξεκάθαρη στάση (τουλάχιστον από την πλευρά του υπουργού και της εισηγήτριας γιατί αγνοείται εάν υπάρχει ακόμη εσωκομματική πειθαρχία), ενώ έχουμε ήδη δύο καταψηφίσεις και δύο επιφυλάξεις.

Αυτή είναι η στάση των πολιτικών κομμάτων για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου. Θα επανέλθουμε βέβαια και όταν έχουμε τα πρακτικά με τις ειδικότερες ενστάσεις και εισηγήσεις τους.

Και φυσικά όλοι αυτοί που είναι αντίθετοι, δεν εξηγούν με ποιον νομικό τρόπο θα διασφαλιστεί η τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων της Ελλάδας, η οποία οφείλει να έχει έναν τέτοιο νόμο όχι μόνο λόγω της Απόφασης του 2008 (η μη τήρηση της οποίας μπορεί να μας οδηγήσει σε νέο πρόστιμο στο Δικαστήριο της ΕΕ), αλλά και της Διεθνούς Σύμβασης του 1966 για την εξάλειψη κάθε μορφής φυλετικών διακρίσεων, όπου ρητώς προβλέπεται ότι πρέπει να υπάρχει ποινικό αδίκημα για το hate speech.

Θα θεωρούσα νομικά συνεπέστερο να ζητηθεί από τους αντίθετους να καταγγελθεί η Διεθνής Σύμβαση, αλλά τελικά και η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δυνάμει της οποίας η Ελλάδα συναίνεσε στην ομόφωνη Απόφαση του 2008 χωρίς την παραμικρή επιφύλαξη. Εάν όμως εμμείνουν να μην ακολουθηθεί αυτός ο νομικός δρόμος, όσοι καταψηφίζουν το νομοσχέδιο πρέπει να μας πουν και ποιος θα πληρώσει το πρόστιμο που θα επιβληθεί από το Δικαστήριο σε περίπτωση μη εφαρμογής της Απόφασης.

Αντίθετοι στο ευρωπαϊκό δίκαιο οι "όροι χρήσης" των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης

2011-12-22T02:17:00.005+02:00

Στην ιστοσελίδα της Βουλής αναρτήθηκαν -σε αμφιλεγόμενης χρηστικότητας μορφότυπο- οι δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης των βουλευτών. Η ανάρτηση συνοδεύθηκε και από ένα κείμενο που φέρει τον τίτλο "ειδικότεροι όροι χρήσης". Η νομική δεσμευτικότητα των όρων χρήσης εξαρτάται από την συμβατότητά τους με το ισχύον δίκαιο της κοινωνίας της πληροφορίας.

Σύμφωνα με την Οδηγία 98/2003/ΕΚ για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα, η οποία αποτελεί ισχύον κοινοτικό ("ενωσιακό") δίκαιο και θεσπίστηκε μάλιστα κατά την περίοδο της ελληνικής προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ισχύουν τα παρακάτω για τα έγγραφα της Βουλής:

Άρθρο 3

Γενική αρχή

Τα κράτη µέλη µεριµνούν ώστε, όταν επιτρέπεται η περαιτέρω χρήση εγγράφων τα οποία ευρίσκονται στην κατοχή φορέων του δηµόσιου τοµέα, τα έγγραφα αυτά να είναι επαναχρησιµοποιήσιµα για εµπορικούς ή µη εµπορικούς σκοπούς σύµφωνα µε τους όρους που καθορίζονται στα κεφάλαια ΙΙΙ και ΙV. Όπου αυτό είναι δυνατόν, τα έγγραφα διατίθενται µε ηλεκτρονικά µέσα.

[...]

Άρθρο 8

Άδειες

1. Οι φορείς του δηµόσιου τοµέα δύνανται να επιτρέπουν την άνευ όρων περαιτέρω χρήση εγγράφων ή να επιβάλλουν όρους, ενδεχοµένως µέσω αδειοδότησης, για σχετικά θέµατα. Οι όροι αυτοί δεν περιορίζουν άνευ λόγου τις δυνατότητες περαιτέρω χρήσης και δεν χρησιµοποιούνται για τον περιορισµό του ανταγωνισµού.

2. Στα κράτη µέλη όπου χρησιµοποιούνται άδειες, τα κράτη µέλη εξασφαλίζουν ότι διατίθενται, σε ψηφιακή µορφή και µε δυνατότητα ηλεκτρονικής επεξεργασίας τους, τυποποιηµένες άδειες για την περαιτέρω χρήση των εγγράφων του δηµόσιου τοµέα, οι οποίες είναι δυνατόν να προσαρµόζονται προκειµένου να αντιµετωπίζονται ειδικότερες αιτήσεις αδειοδότησης. Τα κράτη µέλη ενθαρρύνουν όλους τους φορείς του δηµόσιου τοµέα να χρησιµοποιούν τις τυποποιηµένες άδειες.

Άρθρο 9

Πρακτικά µέτρα

Τα κράτη µέλη µεριµνούν ώστε να λαµβάνονται τα απαραίτητα πρακτικά µέτρα που διευκολύνουν την αναζήτηση διαθέσιµων προς περαιτέρω χρήση εγγράφων, όπως οι κατάλογοι, µε κατά προτίµηση ηλεκτρονικήπρόσβαση, των κυριότερων εγγράφων και οι ιστοσελίδες που συνδέονται µε αποκεντρωµένους καταλόγους.

Τα παραπάνω ενσωματώνονται αυτούσια και στο εσωτερικό δίκαιο, με το Ν.3448/2006 για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα.

Αυτό σημαίνει ότι οι "ειδικότεροι όροι χρήσης" με τους οποίους διατίθενται τα "πόθεν έσχες" αποτελούν νομικά "άδειες" κατά την έννοια του άρθρου 8 της Οδηγίας και του άρθρου 7 του Ν.3448/2006. Επομένως, θα πρέπει να αναζητηθεί κατά πόσον οι "ειδικότεροι όροι χρήσης" είναι σύμφωνοι με το ευρωπαϊκό κι εθνικό νομικό πλαίσιο. Κατά τον όρο υπ' αρ. 3:

"Σύμφωνα με τις νομοθετικές διατάξεις και τις οδηγίες της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η πρόσβαση στα στοιχεία των ηλεκτρονικών δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης επιτρέπεται μόνο για σκοπούς ενημέρωσης και επιστημονικής έρευνας."

Το υπογραμμισμένο μέρος έρχεται σε σαφή αντίθεση με το άρθρο 3 της Οδηγίας και το άρθρο 2 του Ν.3448/2006, κατά τα οποία, τα δημόσια έγγραφα πρέπει να είναι επαναχρησιμοποιήσιμα για κάθε σκοπό, ακόμη κι εμπορικό. Εάν δηλαδή κάποιος θέλει να εκδώσει ένα βιβλίο με τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης των βουλευτών, αρκεί απλώς να τους έχει ενημερώσει εκ των προτέρων (άρθρο 11 Ν.2472/1997) και στη συνέχεια μπορεί, κατ' εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα, να αξιοποιήσει εμπορικά το εν λόγω υλικό.

Στον όρο 4 διαβάζουμε μεταξύ άλλων:

Η δημοσίευση στον τύπο των ηλεκτρονικών δηλώσεων επιτρέπεται σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ.3 του ν. 3213/2003, υπό την προϋπόθεση ότι δημοσιεύεται ολόκληρο το κείμενό τους και δεν είναι επιτρεπτή η επιλεκτική δημοσιοποίηση ονομαστικών στοιχείων.

Η προϋπόθεση δεν ανταποκρίνεται στο άρθρο 6 παρ. 2 του Ν.3448/2006 για την περαιτέρω χρήση, ο οποίος θέτει μόνο τις εξής προϋποθέσεις:

"Η περαιτέρω χρήση των εγγράφων υπόκειται στον περιορισμό ότι το περιεχόμενο τους δεν πρέπει να αλλοιωθεί ούτε να διαστρεβλωθεί με οποιονδήποτε τρόπο, καθώς και ότι πρέπει να γίνεται αναφορά στην πηγή προέλευσης τους και στην ημερομηνία τελευταίας επικαιροποίησής τους."

Τέλος, διαβάζουμε στον όρο 4 :

Απαγορεύεται κάθε αντιγραφή ή αναδημοσίευση μέρους ή του συνόλου των ηλεκτρονικών δηλώσεων. Η πρόσβαση στα στοιχεία αυτά επιτρέπεται μόνο μέσω της διαδικτυακής πύλης της Βουλής των Ελλήνων και μόνο με τα τεχνικά μέσα τα οποία έχουν αξιοποιηθεί για το σκοπό αυτό.

Πρόκειται για όρο "read-only", ο οποίος έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με την αρχή της περαιτέρω χρήσης των εγγράφων του δημόσιου τομέα. Κάθε έγγραφο του δημόσιου τομέα που είναι προσβάσιμο, είναι και περαιτέρω αξιοποιήσιμο για εμπορικούς ή μη σκοπούς. Η απαγόρευση "αντιγραφής" δεν έχει λοιπόν καμία νομική ισχύ, αφού αποτελεί όρο που περιορίζει άνευ λόγου τις δυνατότητες περαιτέρω χρήσης, σε ευθεία αντίθεση με το άρθρο 8 της Οδηγίας.

Συνολικά, οι εν λόγω "ειδικότεροι όροι χρήσης" δυσχερώς συμβιβάζονται με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για την περαιτέρω χρηση πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Δεν γνωρίζουμε εάν υπήρξε κάποιο κείμενο της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σχετικά με το "πράσινο φώς" που φέρεται από δημοσιεύματα ότι έδωσε για την διαδικτυακή ανάρτηση των δηλώσεων περιουσιακών καταστάσεων, αλλά είναι μάλλον απίθανο η Αρχή να συμβούλευσε τέτοιες σοβαρές αποκλίσεις από το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η Βουλή θα πρέπει να αποκαταστήσει λοιπόν την εκ μέρους της τήρηση της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας και να μεταβάλει εγκαίρως κι από μόνη της τους όρους χρήσης, εάν δεν θέλει να της το υποδείξει κάποια "Τρόικα" ή κάποιο "μνημόνιο".

Προσχηματική καταδίκη στο Ναυτοδικείο για ρατσιστικά συνθήματα

2011-12-21T21:14:00.006+02:00

Χθες το Ναυτοδικείο Αθηνών καταδίκασε, σε μια αστεία ποινή 3 μηνών και 15 ημερών (με αναστολή, δηλαδή τίποτα), δύο από τους 39 κατηγορούμενους λιμενικούς, το άγημα των οποίων στην παρέλαση παρουσιάζεται σε ένα ερασιτεχνικό video κινητού να κραυγάζει μετά τη διάρκεια της παρέλασης ορισμένα ξενοφοβικά συνθήματα εναντίον Αλβανών, Σκοπιανών ("Έλληνας γεννιέσαι, δεν γίνεσαι ποτέ, το αίμα σου θα χύσουμε γουρούνι Αλβανε" και "τους λένε Αλβανούς, τους λένε Σκοπιανούς, τα ρούχα μου θα ράψω με δέρματα από αυτούς", "θα γίνει μακελειό, μετά θα εκδικηθώ, όταν θα προσκυνήσετε σημαία και σταυρό"). Σημειωτέον ότι πρόκειται για υπαλλήλους του Λιμενικού Σώματος κι όχι του Πολεμικού Ναυτικού. Το αιτιολογικό της αθώωσης των υπόλοιπων, λόγω αμφιβολιών, σύμφωνα με δημοσιεύματα, οφείλεται στο ότι δεν είναι ορατά τα πρόσωπά τους στο βίντεο. Διαβάζω, επίσης, στο δελτίο τύπου του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι που κινητοποίησε τις αρχές γι' αυτή την διαδικασία (αν και το αδίκημα είναι αυτεπάγγελτο) ότι το Δικαστήριο δέχθηκε μεν ότι τα συνθήματα είπε το άγημα, αλλά καταδίκασε μόνο δύο μέλη του αγήματος. Θα περιμένουμε να δούμε και την απόφαση, αλλά σ' εμένα οι δύο αυτές ταυτόχρονες παραδοχές φαίνονται αντιφατικές: αν τα συνθήματα ανέκραξε το άγημα, στο οποίο είναι δεδομένο ποιοι συμμετέχουν, τότε οι αμφιβολίες μάλλον θα έπρεπε να εκμηδενίζονται. Εν πάση περιπτώσει, όμως, in dubio pro reo και πρέπει να σεβαστούμε το τεκμήριο της αθωότητας όλων τους, μέχρι την τυχόν αμετάκλητη καταδίκη.

Η διαδικασία αυτή καταγγέλθηκε εξάλλου και από την πολιτική αγωγή, δηλαδή τους μηνυτές, οι οποίοι παραιτήθηκαν με έγγραφό τους στις 19 Δεκεμβρίου, καθώς αναφέρουν ότι δεν τηρήθηκαν οι εγγυήσεις για την προστασία της σωματικής τους ακεραιότητας. Στην ακροαματική διαδικασία υπήρχαν στο ακροατήριο εξτρεμιστές που απειλούσαν την ακεραιότητα μαρτύρων και συνηγόρων πολιτικής αγωγής, με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να ασκηθούν επαρκώς τα δικαιώματα και τα καθήκοντά τους. Ενώ το δικαστήριο οφείλει να επιβάλλει την τάξη, ακόμη και διατάσσοντας συλλήψεις και δικάζοντας επί τόπου τους δράστες που τυχόν απειλούν, προσβάλλουν ή στρέφονται βίαια εναντίον παραγόντων της δίκης, καταγράφηκε ότι καμία από αυτές τις εγγυήσεις δεν τηρήθηκε, γεγονός που βεβαίως συνιστά μια κραυγαλέα παραβίαση του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ και μια ακόμη πιθανή καταδίκη της χώρας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Αυτό είναι μια κατάντια για το επίπεδο της Δικαιοσύνης που δεν σχετίζεται όμως με έλλειψη υποδομών, με φορτωμένα πινάκια, στρεψοδικίες ή με οτιδήποτε άλλο, αλλά με δικαστές που απλώς απέχουν από την εφαρμογή του νόμου. Αν ο δικαστής δεν διατάσσει αμέσως την σύλληψη κάθε κακοποιού που διαταράσσει μια δίκαιη δίκη, είναι υπεύθυνος για παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος. Και κάποτε θα πρέπει όσοι οδηγούν την χώρα σε ευρωπαϊκές καταδίκες, να καταστούν οικονομικώς υπόλογοι για τις αποζημιώσεις που αναγκαζόμαστε τελικά να πληρώνουμε όλοι ως φορολογούμενοι.

Η ποινή είναι εφέσιμη (άρθρο 206 Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα) και είναι πολύ πιθανό, όπως γίνεται σχεδόν πάντα στις υποθέσεις που πρωτόδικα υπάρχει καταδίκη για παράβαση της αντιρατσιστικής νομοθεσίας, στην κατ' έφεση δίκη οι καταδικασθέντες να αθωωθούν. Ο Ν.927/1979 δεν έχει ευτυχήσει στα Ελληνικά δικαστήρια, γεγονός που επισημαίνουν όλοι οι διεθνείς οργανισμοί που ελέγχουν το επίπεδο προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην Ελλάδα.

Επί της ουσίας, και πέρα από τη νομική ανάλυση, θεωρώ ότι αυτού του είδους ο λόγος δεν έχει απολύτως κανένα στοιχείο Ελληνικότητας. Η εκδίκηση, το ρατσιστικό μίσος και η εχθρική κι αιμοσταγής έκφραση ουδέποτε αποτέλεσε ένα αναγνωρίσιμο πολιτισμικό στοιχείο της συμπεριφοράς των Ελλήνων και Ελληνίδων απέναντι στους γειτονικούς τους λαούς. Από την εγκύκλια εκπαίδευσή μας, διδαχθήκαμε ότι ένα κοινό εθνικό χαρακτηριστικό μας είναι η γενναιοδωρία και η πνευματικότητα, αποδίδοντας μονίμως σε άλλους τις απάνθρωπες πρακτικές. Αυτό, όμως, φαίνεται ότι πρόσφατα έχει αλλάξει. Ο μισαλλόδοξος λόγος δεν είναι μια περιθωριακή εξαίρεση, αλλά αντιθέτως αποτελεί την επίσημη στάση των δημόσιων λειτουργών στην Ελλάδα. Η αξιωματική αντιπολίτευση αντιτάσσεται στο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο (μολονότι η ίδια ως κυβέρνηση συναίνεσε στην ομόφωνη έκδοση της σχετικής απόφασης της Ε.Ε. το 2008), αρχηγοί πολιτικών κομμάτων προβαίνουν σε αντισημιτικές και ξενοφοβικές δηλώσεις ελεύθερα (κι ας επισημαίνει το Συμβούλιο της Ευρώπης ότι δεν έχουν ποτέ διωχθεί γι' αυτά), προϊστάμενοι θρησκευτικών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου καταδικάζουν με απεχθείς εκφράσεις τον ομοερωτισμό ως ψυχική νόσο (κερδίζοντας και δίκες εναντίον ακτιβιστών που αντιδρούν οργισμένα), κρατικοί οργανισμοί απαγορεύουν τη μετάδοση ή την παρουσίαση από σκηνής φιλιών ανάμεσα σε άνδρες, στελέχη δημοσίων υπηρεσιών κραυγάζουν ξενοφοβικά συνθήματα σε παρελάσεις, επίσημοι εκπρόσωποι της Ελλάδας διαβεβαιώνουν διεθνείς οργανισμούς ότι "δεν υπάρχουν εξτρεμιστικές και νεοναζιστικές οργανώσεις στη Χώρα", συγγραφείς έργων που υπερασπίζονται το ναζιστικό καθεστώς αθωώνονται από ανώτατα δικαστήρια, εκδότες τέτοιων έργων εκλέγονται βουλευτές και μέλη της Κυβέρνησης, τηλεοπτικοί σταθμοί αρνούνται να μεταδόσουν προεκλογικά μηνύματα πολιτικών κομμάτων επειδή περιέχουν ξενόγλωσσο περιεχόμενο, ελεγκτικοί θεσμοί απευθύνουν συστάσεις σε ραδιοφωνικούς σταθμούς επειδή το πρόγραμμά τους δεν είναι 30% στα Ελληνικά, αστυνομικοί μιλούν με αρσενικές αντωνυμίες σε διεμφυλικά άτομα που προσέρχονται στη Βουλή για να καταθέσουν ψηφίσματα. Αυτή είναι η πραγματικότητα κι όλα αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την Ελλάδα και την εθνική ταυτότητα, τουλάχιστον όπως παραδίδεται στα πολιτισμικά μνημεία που γνωρίζουμε και που έχουν μια κεντρική θέση στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Επομένως, για να επιστρέψω στα νομικά, ένας νόμος που τιμωρεί ποινικά αυτού του είδους τον κυρίαρχο ρατσιστικό λόγο είναι στην πραγματικότητα ένας νόμος που περιορίζει αυθαίρετες εξουσίες. Είναι ένας νόμος που στοχεύει κατ' αποτέλεσμα σε έναν πανταχού παρόντα εγκληματικό λόγο που εκφέρεται από άτομα που ασκούν δημόσια εξουσία. Σε αυτό το πλαίσιο ειδωμένος, αυτός ο νόμος στην πραγματικότητα διασφαλίζει ότι οι ασκούντες τη δημόσια εξουσία θα σέβονται όλους τους πολίτες, όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα από εγγενεις ή άλλες, συνήθως μη μεταβαλλόμενες ιδιότητές τους. Είναι ένας νόμος κατά των αθέμιτων διακρίσεων που επιβάλλουν οι εξουσίες, άρα ένας νόμος υπέρ της ελευθερίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμα και οι υποστηρικτές των αμερικάνικων διατάξεων για την ελευθερία του λόγου, στην περίπτωση της τέλεσης των αδικημάτων αυτών από δημόσιους λειτουργούς αναγνωρίζουν την ανάγκη τιμωρίας. Στο νέο νομοσχέδιο που έχει κατατεθεί ήδη στη Βουλή, η ιδιότητα του δράστη ως δημόσιου λειτουργού ή υπαλλήλου συνιστά "επιβαρυντική περίσταση" και επιβάλλεται και τιμώρησή τους κατά τις διατάξεις του πειθαρχικού δικαίου.

Προκατάθεση προτάσεων στις ειδικές διαδικασίες

2011-12-20T01:22:00.004+02:00

Σύμφωνα με το νέο νομοσχέδιο που δόθηκε προς δημόσια διαβούλευση, οι διάδικοι, στις ειδικές διαδικασίες στα πρωτοδικεία, οφείλουν να προκαταθέσουν τις προτάσεις και τα σχετικά τους τρεις εργάσιμες ημέρες πριν τη δικάσιμο. Στόχος είναι η εκ των προτέρων ενημέρωση όλων των παραγόντων της δίκης, ώστε η ακροαματική διαδικασία να εστιάσει καλύτερα στο επίδικο αντικείμενο. Στην πράξη, γνωρίζουμε και από την προκατάθεση προτάσεων στα πολυμελή δικαστήρια ότι ο στόχος δεν εξυπηρετείται: όσοι θέλουν να πλατειάσουν στο ακροατήριο, θα πλατειάσουν, όσοι θα έρχονταν ούτως ή άλλως αδιάβαστοι, θα εξακολουθήσουν να έρχονται έτσι.

Η προκατάθεση προτάσεων προσθέτει μία ακόμη φορμαλιστική δικηγορική υποχρέωση, ώστε το σύστημα να "ποντάρει" στους αμελείς ή τους άτυχους, προκειμένου να απορρίπτονται αγωγές για τυπικούς λόγους, μήπως και αποφορτιστούν τα πινάκια. Ακόμη, απομακρύνει την διαδικασία από τον φυσικό της χώρο που, σε ένα πρωτοβάθμιο δικαστήριο, είναι πάντοτε το ακροατήριο. Ένα ακροατήριο που ήδη περιορίζει τη συμβολή του δικηγόρου σε έναν άχαρο ρόλο, τον οποίο ένας συνειδητοποιημένος νομικός προσπαθεί συνήθως να υπερβεί, εμπλουτίζοντας την εξέταση των μαρτύρων με ουσιαστικές τοποθετήσεις και, τελικά, με υποκρυπτόμενη στις ερωτήσεις αγόρευση. Η απομάκρυνση της ανάπτυξης των ισχυρισμών από αυτό το ακροατήριο και η κοινοποίηση των νομικών "γραμμών" ευνοεί τελικά την σκηνοθέτηση των δικών, αφού όλα είναι εκ των προτέρων γνωστά, χωρίς εκπλήξεις, με αποτέλεσμα οι μαρτυρικές καταθέσεις να "πρέπει" να ακολουθούν κατά γράμμα τις προκαθορισμένες μέχρι κεραίας άμυνες κι επιθέσεις. Ενώ, αντιθέτως, το στοιχείο του αιφνιδιασμού είναι πάντοτε υπέρ της αλήθειας.

Έπειτα, η "έκθεση" των προτάσεων και σχετικών σε γραφεία γραμματέων, με χαμηλό επίπεδο ασφάλειας και χαλαρή εποπτεία, αλλά και κατόπιν, η "έκθεσή" τους για άλλο ένα τριήμερο, θέτει και σοβαρά ζητήματα διακινδύνευσης των πληροφοριών. Σημειωτέον ότι στις έν λόγω ειδικές διαδικασίες συγκαταλέγονται και οι δίκες για παραβίαση της νομοθεσίας περί προσωπικών δεδομένων, γεγονός που επιτείνει τη σχετική ανησυχία. Καθώς ήδη πρέπει να περιφρουρούμε τα δικόγραφα για τρεις ημέρες μετά, η πρόσθετη υποχρέωση να τα περιφρουρούμε και τρεις ημέρες πριν, είναι εις βάρος της ενάσκησης των ουσιαστικών καθηκόντων μας. Από συντάκτες δικογράφων, θα πρέπει να γίνουμε τελικά κέρβεροι φακέλων.

Η διαδικασία στα πολιτικά δικαστήρια είναι βεβαίως έγγραφη. Η προσθήκη όμως νέων εμποδίων που αποσκοπούν στην παραγωγή νέων "απαραδέκτων" δεν μπορεί να χαιρετισθεί υπό το πρίσμα του δικαιώματος πρόσβασης στη δικαστική προστασία. Η διόγκωση των γραφειοκρατικών υποχρεώσεων πάντοτε είναι εις βάρος της ουσιαστικής δικαιοσύνης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μπορεί να αποδειχθεί τελικά και εις βάρος της ταχύτητας της δίκης: οι γραμματείς αντί να μαζεύουν προκατατεθειμένες προτάσεις, θα πρέπει να αξιοποιούνται στα καθήκοντα που ήδη έχουν και δεν είναι και λίγα.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η προτεινόμενη διάταξη πρέπει να απαλειφθεί από το νομοσχέδιο.

Σημειώσεις εισήγησης για δικαιώματα χρηστών

2011-12-18T11:36:00.001+02:00

Δικαιώματα των χρηστών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης.

Εισαγωγή.

Η δομική μεταβολή που επέφερε η διάδοση του συμμετοχικού Διαδικτύου στη νομοθεσία αλλά και στη δικαστηριακή εφαρμογή του ήδη ισχύοντος δικαίου είναι η μετατόπιση της ευθύνης. Ενώ στα συμβατικά μέσα ενημέρωσης η ευθύνη του ιδιοκτήτη είναι αντικειμενική και ανάγεται στο στάδιο προ της δημοσίευσης του περιεχομένου, ακριβώς επειδή ισχύουν οι συναλλακτικές υποχρεώσεις της εκδοτικής επιμελειας, στο συμμετοχικό Διαδίκτυο αυτό δεν ισχύει. Εκεί, ο χρήστης είναι που αναρτά το περιεχόμενο, το οποίο συνήθως δημοσιεύεται χωρίς προέλεγχο: αυτό είναι και το νόημα της συμμετοχικής φύσης του web 2.0. Εάν έχουμε προέλεγχο περιεχομένου από διαχειριστή ιστοσελίδας, δεν μπορούμε να μιλάμε για συμμετοχικό διαδίκτυο, αλλά απλώς για μια ηλεκτρονική εκδοχή της κλασικής στήλης "γράμματα αναγνωστών".

Η μετατόπιση της ευθύνης στο κατασταλτικό στάδιο, δηλαδή μετά την δημοσίευση του υλικού από τον χρήστη, μεταβάλλει συνολικά τον τρόπο άσκησης των δικαιωμάτων αλλά και της τήρησης των υποχρεώσεων στο Διαδίκτυο. Κυρίως μετατοπίζεται ένα σημαντικό βάρος για την άσκηση των δικαιωμάτων στον ίδιο τον χρήστη του Διαδικτύου, ο οποίος δεν θα μπορεί στην πράξη να ασκήσει τα δικαιώματά του εάν δεν κατανοήσει την θεμελιώδη μεταβολή και δεν ακολουθήσει την διαδικτυακή διαδικασία που περιγράφεται στην οικεία νομοθεσία αλλά και στους τυχόν όρους χρήσης καθώς και τις συγκεκριμένες τεχνικές αυτορρυθμιζόμενης τήρησης υποχρεώσεων.

ΙΙ. Νομοθεσίες μετατόπισης ευθύνης.

Το 2000 θεσπίστηκε από τα νομοθετικά όργανα της ΕΕ η Οδηγία 2000/31/ΕΚ για ορισμένες πτυχές του ηλεκτρονικού εμπορίου στην κοινωνία της πληροφορίας. Η οδηγία αναγνωρίζει για κάθε επιχείρηση ή οντότητα που παρέχει διαδικτυακές υπηρεσίες την ιδιότητα του Φορέα Παροχής Κοινωνίας της Πληροφορίας. Οι Φορείς έχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις διαφάνειας, όπως κοινοποίηση στοιχείων ταυτότητας, έδρας κι επικοινωνίας. Στην Οδηγία κατοχυρώνεται επίσης για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό επίπεδο η απαλλαγή των Φορέων από την προληπτική ευθύνη και από την υποχρέωση δραστήριας αναζήτησης περιεχομένου για εντοπισμό παρανομιών. Εάν όμως περιέλθει σε γνώση του φορέα η ύπαρξη παράνομου περιεχομένου στο πλαίσιο της υπηρεσίας που παρέχει στο κοινό, χωρίς να έχει ο ίδιος επιλέξει τον πάροχο του περιεχομένου, ο οποίος μπορεί να είναι ο απλός χρήστης, τότε έχει υποχρέωση να το αποσύρει ταχέως και να κταστήσει μη εφικτή την πρόσβαση σε αυτό.

Με αυτή τη μεταβολή λοιπόν, ο Φορέας απαλλάσσεται πλήρως από προληπτική ευθύνη για το περιεχόμενο και όλο το βάρος μετατοπίζεται στην "γνώση" του για την ύπαρξη παράνομου περιεχομένου. Επομένως, η νομοθεσία αυτή τη στιγμή δεν αναφέρει μεν ρητά ότι ο χρήστης πρέπει να ειδοποιήσει τον Φορέα ότι κάτι δεν πάει καλά με το περιεχόμενο, αλλά εκ των πραγμάτων η ευθύνη του φορέα θα αρχίζει μόνο μέχρι να αποδειχθεί η "γνώση" του, δηλαδή τελικά από την στιγμή που θα ενημερωθεί από τον χρήστη, ότι υπάρχει παράνομο περιεχόμενο. Μέχρι τότε, δηλαδή πριν ενημερωθεί ο χρήστης, η ευθύνη ανήκει μόνο στο πρόσωπο που ανάρτησε το παράνομο περιεχόμενο. Θα ανήκει δηλαδή σε άλλον χρήστη, ο οποίος θα καλύπτεται συνήθως υπό ψευδώνυμο και ο εντοπισμός του μπορεί να είναι τεχνικά και νομικά αποκλεισμένος.

Αυτή η νέα διάρθρωση ευθύνης που αφορά τις διαδικτυακές υπηρεσίες ισχύει και στις Η.Π.Α, αλλά και στην ΕΕ. Στην Ελλάδα η Οδηγία 2000/31 μεταφέρθηκε στο Ελληνικό δίκαιο με το προεδρικό διάταγμα 131/2003, το οποίο όμως έχει μια σημαντική νομοτεχνική ατέλεια: ενώ αποτελεί κατά γράμμα αντιγραφή της Οδηγίας, μια λάθος αρίθμηση των άρθρων του π.δ. οδήγησε τελικά σε λάθος εφαρμογή του, τουλάχιστον σε μια απόφαση δικαστηρίου. Ενώ δηλαδή υπάρχει το άρθρο απαλλαγής προληπτικής ευθύνης για τις συνήθεις περιπτώσεις φιλοξενίας, απλής μετάδοσης και αποθήκευσης σε κρυφή μνήμη, ο Έλληνας κανονιστικός νομοθέτης από λάθος αρίθμηση των άρθρων κατ´ αποτέλεσμα εξαίρεσε την φιλοξενία από την απαλλαγή προληπτικής ευθύνης και ενέταξε στην απαλλαγή την "παραγγελία" μια άλλη διαδικτυακή υπηρεσία στην οποία φυσικά κι επιβάλλεται η προληπτική ευθύνη καθώς ανάγεται σε μια καθαρά εμπορική πράξη εξ αποστάσεως, για την οποία υπάρχει προληπτική ευθύνη και κατά την Οδηγία.

ΙΙΙ. Όροι χρήσης

Το πρώτο στάδιο για να ασκήσει ο χρήστης δικαιώματά του που τυχόν παραβιάζονται είναι να συμβουλευτεί και να ακολουθήσει τις διαδικασίες που προβλέπουν οι όροι χρήσης των Φορέων παροχής κοινωνίας της πληροφορίας. Συνήθως, αυτό θα είναι συμβατική του υποχρέωση καθώς συχνά η αυτοδέσμευση του χρήστη από όρους χρήσης είναι τεχνική προϋπόθεση εισόδου στην υπηρεσία κοινωνικής δικτύωσης.

Οι όροι χρήσης περιλαμβάνουν κατηγορίες παραβιάσεων δικαιωμάτων και διαδικασίες επικοινωνίας με τους διαχειριστές για την επίλυση προβλημάτων. Ωστόσο, πολύ συχνά οι όροι χρήσης δεν θα καλύπτουν όλο το εύρος παράνομου περιεχομένου. Είναι πολύ συνηθισμένο αμερικάνικες εταιρίες να ξεκαθαρίζουν ότι για λόγους προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης και δεδομένου του καθεστώτος κατά το αμερικάνικο ποινικό δίκαιο, αδικήματα όπως δυσφήμηση, συκοφάντηση και εξύβριση παραμένουν εκτός πεδίου εξώδικης επίλυσης, εκτός βέβαια εάν ο χρήστης προσκομίσει δικαστική διάταξη. Αυτές οι προϋποθέσεις όμως δεν είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό δίκαιο, στο οποίο δραστηριοποιούνται οι διαδικτυακές υπηρεσίες. Οπότε μια τέτοια απάντηση, συνεπάγεται τελικά την ευθύνη της εταιρίας για μη τήρηση του θεσμικού πλαισίου περί κοινωνίας της πληροφορίας.

III. Η άσκηση των δικαιωμάτων.

Στο διαδίκτυο ασκούνται δύο ομάδες δικαιωμάτων: δραστηριότητες ελεύθερης έκφρασης και αξιώσεις σεβασμού της ιδιωτικότητας. Με όρους συνταγματικού δικαίου θα μπορούσαμε να μιλήσουμε και για δικαιώματα θρησκευτικής συνείδησης, εικονικής συνάθροισης, αναφέρεσθαι στις αρχές, πρόσβασης στην πληροφόρηση και άλλες περιπτώσεις που εντάσσω στον κύκλο της ελευθερίας της έκφρασης. Από την άλλη πλευρά, δικαιώματα όπως οι επιχειρηματικές δραστηριότητες, οι διαδικτυακές οικογενειακές επικοινωνίες και οι επιλογές ελεύθερου χρόνου, θεωρώ ότι εντάσσονται στην ευρύτερη σφαίρα σεβασμόυ του ιδιωτικού βίου.

2. Παραβιάσεις όσον αφορά την ελευθερία της έκφρασης έχουμε όταν παρατηρούνται γενικώς φαινόμενα λογοκρισίας. Όταν λογαριασμοί απενεργοιούνται αδικαιολόγητα, όταν αφαιρείται νόμιμο υλικό που έχουμε αναρτήσει, όταν περιορίζονται συγκεκριμένες λειτουργίες λόγω της συμπεριφοράς μας, οι Φορείς πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα επίλυσης. Δηλαδή θα πρέπει να είναι διαφανείς οι συνθήκες στις οποίες επιβλήθηκε ο κάθε περιορισμός και να υπάρχει ένα στάδιο στο οποίο να μπορεί ο χρήστης να αντικρούσει μια κατηγορία που ίσως δεν ευσταθεί. Ο χρήστης έχει δικαίωμα πρόσβασης σε δεδομένα που τον αφορούν, άρα μπορεί να ξέρει για ποιο λόγο έχει υποβληθεί μια εις βάρος του καταγγελία. Συνήθως όμως οι Φορείς δεν απαντούν εγκαίρως ή και ποτέ και δεν ανταποκρίνονται στα αιτήματα πρόσβασης στα δεδομένα. Τότε ακριβώς ιδρύεται ευθύνη τους βάσει του θεσμικού πλαισίου της προστασίας προσωπικών δεδομένων.

3. Παραβιάσεις που αφορούν τον ιδιωτικότητα έχουμε όταν αναρτηθεί υλικό που μας αφορά και είναι παράνομο. Αυτή η περίπτωση είναι συνήθως ρύθμισμένη με κανόνες αυτορρύθμισης αλλά και πάλι οι υπηρεσίες αργούν η δεν ανταποκρίνονται ποτέ στο πρώτο αίτημα. Έχουν προδιατυπωμένες απαντήσεις που καλούν τους χρήστες να γίνουν πιο αναλυτικοί ή που τους περιορίζουν σε ορισμένες μόνο επιλογές καταγγελίας που δεν καλύπτουν το θέμα, όπως καταγγελίες πνεματικής ιδιοκτησίας.

Σε κάθε περίπτωσης εάν ο χρήστης αποδεδειγμένα ζήτησε από τον φορέα να ασκήσει δικαιώματά του και ο φορέας είτε δεν έδωσε επαρκή στοιχεία είτε δεν προέβη σε άμεση εκπλήρωση υποχρεώσεων, ιδρύεται η ευθύνη του. Αλλά πρέπει να έχει προηγηθεί αυτό το στάδιο και μάλιστα με ιδιαίτερη προσοχή και καταγραφή των βημάτων ώστε να είναι αποδείξο. Το επόμενο στάδιο είναι βέβαια το δικαστήριο, κυρίως η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων.

IV. Ο εντοπισμός του δράστη

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην ΚU κατά Φινλανδίας είπε ότι δεν αρκεί η τιμωρία
Των διαμεσολαβητών, αλλά ότι πρέπει να εντοπίζεται και τιμωρείται ο ίδιος ο δράστης εάν οι πράξεις είχαν σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ηθική ακεραιότητα του ατόμου. Βέβαια αυτό αφορούσε την υπόθεση ενός ανήλικου που είχε τεθεί στο διαδίκτυο μια φωτογραφία του με μια σεξουαλική αγγελία.

Ο εντοπισμός του δράστη προϋποθέτει εναρμονισμένο νομικό πλαίσιο άρσης απορρήτου στην έδρα του Φορέα και του θύματος, αλλά και πραγματική τεχνική βεβαιότητα εντοπισμού του τερματικού της συσκευής που χρησιμοποιεί αποκλειστικά και μόνον ο δράστης. Στις περισσότερες λοιπόν των περιπτώσεων θα πρόκειται για ουτοπία: είτε ο δράστης θα έχει μπει από Ίντερνετ καφέ, είτε το θεσμικό πλαίσιο δεν θα προβλέπει άρση του απορρήτου, είτε η εταιρία δεν θα συμμορφώνεται με εισαγγελικές παραγγελίες κλπ.

Οι αστυνομικές υπηρεσίες δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος είναι κλασικά αστυνομικά τμήματα που μόνο δύο πράγματα "επιπλέον" μπορούν να κάνουν: (α)να προωθήσουν αιτήματα καταγγελιών σε αρμόδιους εισαγγελείς και (β) να πραγματοποιούν έρευνες και σύλλήψεις ατόμων που καταλαμβάνονται επ´ αυτοφώρω. Δεν έχουν αρμοδιότητα να αναλύουν στοιχεία, να εντοπίζουν ίχνη που καλύπτονται από το απόρρητο ή να εισέρχονται οπουδήποτε χωρίς εντολή. Ο ρόλος τους είναι λοιπόν καθαρά γραφειοκρατικός και δεν μπορεί να οδηγήσει σε εντοπισμό υπόπτων αν ο ίδιος ο χρήστης δεν προσκομίσει επαρκή πληροφορία που είτε θα οδηγήσει στη σύλληψη του δράστη επ´ αυτοφώρω, είτε θα αρχειοθετηθεί όπως συμβαίνει στις περισσότερες των περιπτώσεων

(Το κείμενο χρησιμοποιήθηκε κατά την ομιλία στην ημερίδα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας που μπορείτε να ακούσετε παρακάτω). .

Δικαιώματα χρηστών και ηλεκτρονικό έγκλημα

2011-12-17T03:05:00.003+02:00

Την Παρασκευή 16 Δεκεμβρίου 2011, ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης και το Εργαστήριο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας συνδιοργάνωσαν επιστημονική ημερίδα με θέμα: «Το ηλεκτρονικό έγκλημα μέσα από τις νέες μορφές κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα και στην Ευρώπη» στην Αίθουσα Συνεδρίων Πανεπιστημίου Μακεδονίας (Εγνατία 156, 1ος όροφος).

Πρώτη συνεδρία: Ηλεκτρονικό έγκλημα στον ελληνικό και ευρωπαϊκό χώρο (πρόεδρος κ. Ν.Βαλεργάκης)

18.00-18.30: Καθηγήτρια κ. Μαρία Καϊάφα Γκμπάντι, "Καταχρήσεις πληροφορικής και ποινικό δίκαιο".
18.30-19.00: Κωνσταντίνος Κουρούπης, δικηγόρος, D.E.A.,υπ. δρ., "Mορφές ηλεκτρονικού εγκλήματος και αντιμετώπιση στο ευρωπαϊκό δίκαιο".
19.00-19.15: Διάλειμμα

Δεύτερη συνεδρία: Ευαίσθητες πτυχές του ηλεκτρονικού εγκλήματος, ανήλικοι και προσωπικά δεδομένα στις νέες μορφές κοινωνικής δικτύωσης (πρόεδρος κ. Δ.Αναγνωστοπούλου, Επίκουρος Καθηγήτρια).

19.15-20.15: Αναπληρώτρια Καθηγήτρια κ. Ευγενία Αλεξανδροπούλου - Αιγυπτιάδου, "Το ηλεκτρονικό έγκλημα με στόχο τους ανήλικους χρήστες του Διαδικτύου".
20.15 - 20.45: Βασίλης Σωτηρόπουλος, δικηγόρος, "Τα δικαιώματα των χρηστών και το ηλεκτρονικό έγκλημα".

Εδώ μπορείτε να ακούσετε την εισήγησή μου:

κι εδώ τις απαντήσεις που έδωσα σε κάποιες ερωτήσεις του κοινού:

Ελευθερία έκφρασης δικηγόρου και επαγγελματική εχεμύθεια

2011-12-15T21:10:00.008+02:00

Σε σημερινή απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων ου Ανθρώπου αποφάσισε ομόφωνα ότι η Γαλλία παραβίασε το Άρθρο 10 της ΕΣΔΑ (ελευθερία της έκφρασης), λόγω καταδίκης δικηγόρου για παραβίαση επαγγελματικού απορρήτου, επειδή έδωσε μια συνέντευξη που αφορούσε μια γνωμοδότηση σχετικά με θανάτους από εμβολιασμό για ηπατίτιδα Β. Η αιτιολογία της απόφασης μοιάζει με την καταδίκη της Ελλάδας στην υπόθεση Αλφαντάκη.

Η προσφεύγουσα, κ. Gisèle Mor, είναι γαλλίδα πολίτης, γεννηθείσα το 1953 και ζεί στην Saint-Ouen-l’Aumône της Γαλλίας. Ως δικηγόρος ανήκει στον Δικηγορικό Σύλλογο του Val-d’Oise Bar. Τον Νοέμβριο 1998 υπέβαλε μήνυση για ανθρωποκτονία και αίτηση παράστασης πολιτικής αγωγής, για λογαριασμό των γονιών ενός 12χρονου παιδιού που είχε πεθάνει από μια ασθένεια που μετά από εμβολιασμό του εναντίον της ηπατίτιδας Β. Μετά από αυτό, ξεκίνησε δικαστική έρευνα.

Τον Νοέμβριο 2002, ένας ιατρός με ειδίκευση στην ασφάλεια φαρμάκων και στην φαρμακοεπιδημειολογία υπέβαλε μια γνωμοδότηση 450 σελίδων στον ανακριτή δικαστή. Η προσφεύγουσα, κατ΄αίτηση των πελατών της, ήρθε σε επικοινωνία με δημοσιογράφους.

Στις 14 Νοεμβρίου 2002, η καθημερινή εφημερίδα Le Parisien δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο "Εμβόλιο ηπατίτιδας Β: η γνωμοδότηση που θέτει τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων", συνοδευόμενο από ένα απόσπασμα, το οποποίο ανέφερε: "η γνωμοδότηση που αφορά τους θανάτους κατόπιν εμβολιασμού από ηπατίτιδα Β' είναι ανάθεμα, ιδίως για τις υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την υγεία...". Σε ένα άλλο άρθρο του ίδιου φύλλου, η κ. Mor, σε ερώτηση των δημοσιογράφων περί του εάν θεωρούσε ότι η γνωμοδότηση είναι αδικαιολόγητα καυστική, είπε: "όχι, δείχνει ότι το κράτος ουδέποτε αφιέρωσε επαρκείς πόρους για να αξιολογηθεί κατάλληλα η κλίμακα των παρενεργειών του εμβολίου, παρόλο που εκατομμύρια Γάλλοι έχουν εμβολιαστεί.

Στις 4 Δεκεμβρίου 2002, η φαρμακευτική εταιρία που διένειμε το εμμβόλιο υπέβαλε μήνυση ισχυριζόμενη παραβίαση της μυστικότητας της δικαστικής έρευνας και παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας, δηλώνοντας παράσταση πολιτικής αγωγής.

Τον Φεβρουάριο του 2003, η κ. Μορ που είχε κληθεί ως "μάρτυρας συνεπικουρούμενος από δικηγόρο", υπέβαλε την ένσταση απαραδέκτου κατά της μηνύσεως, διότι η φαρμακευτική εταιρία δεν ειχε αναφερθει στην έρευνα. Παραδέχθηκε στον ανακρίνοντα δικαστή ότι είχε κάνει σχόλια στον τύπο, κατ' αίτηση των πελατών της και υπέρ των συμφερόντων τους, απαντώντας σε δημοσιογράφους, οι οποίοι είχαν ήδη δει την γνωμοδότηση.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2003, η κ. Μορ κατηγορήθηκε για παραβίαση μυστικότητας δικαστικής έρευνας και παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας. Με μια διάταξη της 31ης Μάρτη 2006, ο ανακρίνων δικαστής την παρέπεμψε σε δίκη ενώπιον του Ποινικού Δικαστηρίου του Παρισιού για αποκάλυψη της ύπαρξης και του περιεχομένου εγγράφων που περιέχονταν σε έρευνα και συγκεκριμένα για την γνωμοδότηση που είχε κατατεθεί στον ανακρίνοντα δικαστή που ήταν αρμόδιος για την υπόθεση. Οι παραβάσεις ήταν κολάσιμες κατά τα άρθρα 226-13 και 226-31 του Ποινικού Κ΄δικα.

Με απόφαση της 11 Μάη 2007, το Ποινικό Δικαστήριο έκρινε ένοχη της κ. Μορ για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας. Η προσφεύγουσα αθωώθηκε όμως λόγω του ότι η διατάραξη της δημόσιας τάξης κρίθηκε μικρή και οτι άλλοι είχαν κατ΄ επανάληψη παραβιάσει την εμπιστευτικότητα της έρευνας χωρίς να έχουν διωχθεί. Το δικαστήριο την διέταξε να πληρώσει ένα ευρώ για βλάβη της μηνύτριας. Η κ. Μορ και ο εισαγγελέας έκαναν έφεση.

Με απόφασή του στις 10 Ιανουαρίου 2008, το Εφετείο επικύρωσε την απόφαση. Έκρινε ότι το αδίκημα είχε στοιχειοθετηθεί και ότι δεν υπήρχε αμφιβολία ότι τα σχόλια της κ. Μορ απηχούσαν τα ευρήματα της γνωμοδότησης. Το γεγονός ότι άλλοι ενδιαφερόμενοι είχαν γνώση των πληροφοριών που καλύπτονται από κανόνες επαγγελματικής εχεμύθειας δεν σήμαινε ότι οι πληροφορίες δεν ήταν εμπιστευτικές και απόρρητες. Τέλος, το δικαστήριο έκρινε ότι δεν είχε αποδειχθεί ότι η αποκάλυψη του περιεχομένου του φακέλου ήταν αναγκαια προκειμένου τα θύματα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους.

Στις 11 Ιανουαρίου 2008, η κ. Μορ άσκησε αναίρεση ισχυριζόμενη ότι παραβιάστηκε το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ. Ο Άρειος Πάγος απέρριψε την αναίρεσή της με απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 2008. Επικαλούμενη το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ, η κ. Μορ προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ισχυριζόμενη ότι η καταδίκη της για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας από τα γαλλικά δικαστήρια παραβίαζε το δικαίωμά της στην ελευθερία της έκφρασης.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπενθύμισε ότι τα Κράτη που έχουν κυρώσει την ΕΣΔΑ έχουν ένα συγκεκριμένο πεδίο εκτιμήσεως κατά την αξιολόγηση του εάν κάποια επεμβαση τα δικαιώματα είναι αναγκαία, αλλά ότι αυτό συνυπάρχει με την Ευρωπαϊκή εποπτεία που αφορά τόσο τον νόμο όσο και τις αποφάσεις που βασίζονται στην εφαρμογή του. Το Δικαστήριο αναφέρει ότι το ειδικό καθεστώς των δικηγόρων τους παρέχει μια κενρική θέση στην διοίκηση της Δικαιοσύνης, ως διαμεσολαβητών μεταξύ του κοινού και των δικαστηρίων. Διαδραματίζουν έναν κεντρικό ρόλο, ως εκπρόσωποι της Δικαιοσύνης κατά την διατήρηση της εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης στα δικαστήρια.

Προκειμένου να έχει εμπιστοσύνη στην ορθή διοίκηση της Δικαιοσύνης, το κοινό πρέπει να έχει εμπιστοσύνη στην ικανότητα των δικηγόρων να εκπροσωπούν αποτελεσματικά τα μέλη του κοινού. Έτσι, οι δικηγόροι έχουν δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και στο δημόσιο σχολιασμό της διοίκησης της Δικαιοσύνης, εφόσον δεν ξεπερνούν ορισμένα συγκεκριμένα όρια. Η έννοια της "δικαστικής αυθεντίας" ενισχύεται από την εμπιστοσύνη, την οποία τα δικαστήρια πρέπει να εμπνέουν στο κοινό. Η παρέμβαση στο δικαίωμα του δικηγόρου για ελεύθερη έκφραση μπορεί να κριθεί αναγκαία σε μια δημοκρατική κοινωνία μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. Το Δικαστήριο σημείωσε ότι η κ. Μορ είχε κριθεί ένοχη για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας, επειδή αποκάλυψε στον Τύπο το περιεχόμενο μιας γνωμοδότησης που υποβλήθηκε σε έναν δικαστή στο πλαίσιο δικαστικής διερεύνησης που αφορούσε ανθρωποκτονία. Τα δικαστήρια την απάλλαξαν γι' αυτό. Το Δικαστήριο παρατηρεί ότι η εν λόγω παρέμβαση ήταν περιγραφόμενη στο νόμο, σύμφωνα με τον οποίο οι δικηγόροι δεν πρέπει να προβαίνουν σε κοινοποιήσεις κατά παράβαση επαγγελματικού απορρήτου και πρέπει να σέβονται την μυστικότητα των δικαστικών ερευνών. Πρέπει να απέχουν από κοινοποιήσεις κάθε πληροφορίας από το αρχείο σε πρόσωπα πέραν των πελατών τους για τους σκοπούς της υπεράσπισής τους και από δημοσίευση επιστολών ή άλλων εγγράφων που αφορούν μια τρέχουσα έρευνα.

Το Δικαστήριο παρατήρησε ότι η κ. Μορ δεν είχε τιμωρηθεί για κοινοποίηση της γνωμοδότησης στα μέσα ενημέρωσης, αλλά επειδή δημοσιοποίησε πληροφορίες που περιέχονταν σε αυτήν. Σημείωσε ότι ο Τύπος είχε ήδη στην κατοχή του όλη τη γνωμοδότηση ή μέρος αυτής, όταν οι δημοσιογράφοι πήραν συνέντευξη από την προσφεύγουσα. Η εφημερίδα Le Parisien είχε δημοσιεύσει ένα άρθρο πριν την συνέντευξη, στο οποίο είχαν παρατεθεί τα πορίσματα της γνωμοδότησης όσον αφορά τις παρενέργειες του εμβολίου, τον αριθμό των θυμάτων και την συμπεριφορά των αρχών, των κατασκευαστών του εμβολίυ και της Φαρμακευτικής Υπηρεσίες. Περαιτέρω, άλλα μέσα ενημέρωσης είχαν καλύψει το θέμα και είχαν δημοσιεύει αποσπάσματα από την γνωμοδότηση.

Το Δικαστήριο θεώρησε οτι οι δηλώσεις της κ. Μορ στον Τύπο αποτελούσαν μέρος μιας αντιπαράθεσης με δημόσιο ενδιαφέρον και ότι τα πραγματικά περιστατικά είχαν άμεση σχέση με ένα ζήτημα δημόσιας υγείας και ως εκ τούτου αφορούσαν μεγάλο μέρος του κοινού. Επανέλαβε ότι υπάρχει μικρό πεδίο εφαρμογής για περιορισμούς στον πολιτικό λόγοο ή στις αντιπαραθέσεις για ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος. Στο πλαίσιο λειτουργίας των μέσων ενημέρωσης, η πληροφορία που ανακοινώθηκε σχετιζόταν με το δικαίωμα του κοινού για ενημέρωση περί των δραστηριοτήτων των δικαστικών αρχών.

Το Δικαστήριο παρατήρησε ότι η κ. Μορ είχε σχολιάσει πληροφορίες που ήδη είχαν διαρρεύσει μέσω του άρθρου του Le Parisien. Ωστόσο, το γεγονός ότι το κοινό γώριζε τις πληροφορίες που καλύπτονταν από τους κανόνες της επαγγελματικής εχεμύθειας κι ότι η μυστικότητά τους εθίγη, δεν αφαιρεί από τους δικηγόρους την υποχρέωσή τους να καταβάλλουν προσοχή όσον αφορά το απόρρητο των τρεχουσών ερευνών. Υπό το φως των περιστάσεων της υπόθεσης, το Δικαστήριο έκρινε ότι η προστασία των εμπιστευτικών πληροφοριών δεν παρείχε επαρκή λόγο για να κριθεί η κ. Μορ ένοχη για παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας. Ιδίως έλαβε τη θέση ότι η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης των δικηγόρων θα έπρεπε να λαμβάνιε υπόψη τις εξαιρετικές υποθέσεις στις οποίες η άσκηση των δικαιωμάτων υπεράσπισης, θα μπορούσε να συνιστά αναγκαία την παραβίαση της επαγγελματικής εχεμύθειας.

Τέλος, όσον αφορά τον ισχυρισμό για την πίεση που είχε ασκηθεί στον γνωματεύσαντα, οι οποίες δεν αναφέρθηκαν στο άρθρο της εφημερίδας αλλά ανέφερε η κ. Μορ στους δημοσιογράφους, το Δικαστήριο θεώρησε ότι τα θύματα είχαν ένα σαφές συμφερον να δημοσιοποιηθούν στο κοινό αυτοί οι ισχυρισμοί, καθώς αυτή η πίεση, εφόσον αποδεικνυόταν ότι πράγματι υπήρξε, ήταν απαράδεκτη και θα μπορούσε να παρακωλύσει την πρόοδο των ερευνών. Το Δικαστήριο περαιτέρω σημείωσε ότι η κ. Μορ είχε απαλαγεί και ότι ούτε ο Νομικός Σύμβουλος του Κράτους ούτε ο Δικηγορικός Σύλλογος στον οποίο ανήκει είχαν κρίνει αναγκαίο να λάβουν πειθαρχικά μέτρα εναντίον της λόγω των δηλώσεών της στον Τύπο.

Το Δικαστήριο θεώρησε ότι η καταδίκη της προσφεύγουσας, η οποία είχε μιλήσει υπό την ιδιότητά της ως δικηγόρος υπερασπιζόμενη τα συμφέροντα των πελατών της, συνιστούσε δυσανάλογη παρέμβαση στο δικαίωμά της στην ελευθερία της έκφρασης. Γι' αυτό κρίθηκε ότι υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 10 της Σύμβασης.Το Δικαστήριο καταδίκασε τη Γαλλία να πληρώσει 5.000 ευρώ στην προσφεύγουσα για ηθική βλάβη.

Κατατέθηκε το νέο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο: οι αλλαγές από το αρχικό

2011-12-07T13:06:00.004+02:00

Το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε τελικά στη Βουλή (βλ. εδώ) έχει σημαντικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με το αρχικώς δημοσιευθέν, στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης, προσχέδιο νόμου, το οποίο είχε ανακοινώσει το Υπουργείο Δικαιοσύνης (βλ. εδώ). Όπως προκύπτει και από την σχετική Έκθεση Δημόσιας Διαβούλευσης, το Υπουργείο Δικαιοσύνης έλαβε υπόψη του αρκετές από τις επισημάνσεις και τις παρατηρήσεις των πολιτών, των νομικών και των μη κυβερνητικών οργανώσεων που ασχολούνται με θέματα ίσης μεταχείρισης και καταπολέμησης των διακρίσεων. Πολλές από αυτές τις μεταβολές είναι προς την σωστή κατεύθυνση. Επισημαίνω εδώ τις τροποποιήσεις που επήλθαν στο προσχέδιο νόμου, από τη σύγκριση του με το κατατεθέν στη Βουλή νομοσχέδιο.

α) Στο άρθρο 1 δεν υπάρχει πια αναφορά στην Διεθνή Σύμβαση περί Καταργήσεως Πάσης Μορφής Φυλετικών Διακρίσεων, αλλά προστίθεται η αναφορά στην ΕΣΔΑ και το ΔΣΑΠΔ και φυσικά διατηρείται η αναφορά στην Απόφαση - Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (που είναι κι αυτό που "καίει" την Ελλάδα γιατί αν δεν την ενσωματώσει θα κατηγορηθεί για μη εφαρμογή του Ενωσιακού Δικαίου). Ωστόσο, η απάλειψη της Διεθνούς Σύμβασης περί Καταργήσεως Πάσης Μορφής Φυλετικών Διακρίσεων είναι ακατανόητη, τη στιγμή που η συγκεκριμένη Διεθνής Σύμβαση παραμένει σε ισχύ, έχει κυρωθεί από την Ελλάδα και κατισχύει κάθε αντίθετης διάταξης νόμου, ενώ παράλληλα με το νομοσχέδιο καταργείται και ο Ν.927/1979 που ποινικοποεί και τη διάδοση προσβολών λόγω φυλετικής καταγωγής (όχι μόνο την πρόκληση σε τέλεση πράξεων βίας κλπ). Συνεπώς, ήδη από το άρθρο 1 έχουμε μια σιωπηρή παράκαμψη της Διεθνούς Σύμβασης. Θα ήταν πιο έντιμο για την Ελλάδα, όταν θέλει να μη εφαρμόσει Διεθνείς Συμβάσεις, να τις καταγγέλλει επίσημα ή να διατυπώνει επιφυλάξεις κατά το στάδιο της υπογραφής. Εδώ δεν έχουμε ούτε το ένα, ούτε το άλλο.

β) Το αρχικό άρθρο 2 που περιείχε τους ορισμούς των λέξεων "εχθροπάθεια" και "θρησκεία" απαλείφθηκε. Γενικώς ο όρος "εχθροπάθεια" που είχε προκαλέσει και τις περισσότερες αντιδράσεις στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, εγκαταλείφθηκε και αντικαταστάθηκε από την έννοια "μίσος". Σε αυτό συνέβαλε και η επισήμανση ότι ο όρος "εχθροπάθεια" απαντά μόνο στο άρθρο 192 του ΠΚ και έχει ελάχιστη δικαστηριακή εφαρμογή, όπως αναγνωρίστηκε στην Έκθεση Δημόσιας Διαβούλευσης (σελ. 3 ή "24").

γ) Στο τελικό άρθρο 2 υπάρχει η περιγραφή του ποινικού αδικήματος. Εδώ έχουμε αρκετές μεταβολές.

1. Το ποινικό αδίκημα πλέον αποκτά τίτλο: "Δημόσια υποκίνηση βίας ή μίσους", ενώ πριν ήταν άτιτλο.

2. Το αδίκημα αφορά, πλέον, όχι μόνον όποιον "προκαλεί ή διεγείρει", αλλά και όποιον "παροτρύνει" σε βιαιοπραγίες, ή, εναλλακτικά, όχι πλέον σε "εχθροπάθεια", αλλά σε "μίσος" εναντίον προσώπων ή ομάδων με τα παρακάτω χαρακτηριστικά. Το στοιχείο της "παρότρυνσης" δεν υπήρχε στην αρχική διατύπωση. Από αυτή την άποψη έχουμε διεύρυνση του αξιοποίνου σε σχέση με την αρχική διατύπωση.

3. Ως προσδιοριστικό του θύματος προστίθεται και το στοιχείο των "γενεαλογικών καταβολών", ότι δηλαδή η οικογενειακή καταγωγή δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο δημόσιας υποκίνησης βίας ή μίσους εναντίον προσώπου ή ομάδας προσώπων. Και από αυτή την άποψη έχουμε διεύρυνση του αξιόποινου σε σχέση με την αρχική διατύπωση.

4. Ο όρος "γενετήσιος προσανατολισμός" που χρησιμοποιούσε η αρχική διατύπωση αντικαταστάθηκε με τον ορθότερο "σεξουαλικός προσανατολισμός". Επίσης πρέπει να προστεθεί και η "ταυτότητα φύλου" που είναι όρος διακριτός από τον "σεξουαλικό προσανατολισμό" και αποτελεί αίτημα του Σωματείου Υποστήριξης των Διεμφυλικών, αλλά και άλλων φορέων κατά των διακρίσεων, το οποίο δεν μπορεί να απορρίπτεται σιωπηρά, αλλά πρέπει να γίνει δεκτό και να προστεθεί στην νομοθεσία.

5. Στην αρχική διατύπωση το αξιόποινο αφορούσε μόνο την περίπτωση στην οποία η πράξη μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την "δημόσια τάξη", ένα στάνταρ πάρα πολύ υψηλό που συνιστούσε στην πραγματικότητα μια σημαντική παραίτηση από την αντιρατσιστική προστασία. Έτσι, στην τωρινή διατύπωση, παράλληλα κι εναλλακτικά προς την "δημόσια τάξη" το αξιόποινο διευρύνεται ώστε να περιλαμβάνει και την απειλή για τη ζωή ή την ελευθερία ή την σωματική ακεραιότητα των θυμάτων. Και πάλι όμως, η νομική προστασία που παρέχεται από αυτή την διατύπωση απέχει σημαντικά από την προστασία που πρέπει να παρέχεται κατά το άρθρο 5 παρ. 2 του Συντάγματος, το οποίο αναφέρεται σε "ζωή", "τιμή" και "ελευθερία", ανεξάρτητα από διακρίσεις. Επίσης, κατά το άρθρο 4 της Διεθνούς Σύμβασης Περί Καταργήσεως Πάσης Μορφής Φυλετικής Διακρίσεως αναφέρει ξεκάθαρα ότι το Κράτος έχει υποχρέωση να τιμωρεί ποινικά "πάσαν διάδοσιν ιδεών ή θεωριών περί ανωτερότητος μιας φυλής ή ομάδος προσώπων ενός χρώματος ή εθνολογικής προελεύσεως". Αυτή η διεθνής υποχρέωση της Ελλάδας εκπληρώνεται με τον Ν.927/1979, τον οποίο όμως καταργεί το άρθρο 6 του νομοσχεδίου, χωρίς να αντικαθιστά με άλλη διάταξη που τιμωρεί την διάδοση αυτών των ιδεών, με την εξαίρεση του "δημόσιου εγκωμιασμού, άρνησης ή εκμηδένισης εγκλημάτων" γενοκτονίας κλπ. Όχι όμως "πάσαν διάδοσιν". Ως προς την "πάσαν διάδοσιν", το νέο νομοσχέδιο αφίσταται της διεθνούς υποχρέωσης της Ελλάδας που απορρέει από το άρθρο 4 της Διεθνούς Σύμβασης.

6. Μείωση της ποινής: ενώ η αρχική διατύπωση προέβλεπε φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους (άρα μέχρι πέντε έτη), στο τελικό νομοσχέδιο το προβλεπόμενο πλαίσιο ποινής είναι ένα έως τρία έτη.

5. Προστέθηκε επίσης ότι εάν η πράξη τελεσθεί από δημόσιο λειτουργό ή υπάλληλο, κατά την άσκηση των ανατεθειμένων σε αυτούς καθηκόντων, τότε συντρέχει επιβαρυντική περίσταση και ο δράστης τιμωρείται και πειθαρχικά, κατά το πειθαρχικό δίκαιο που διέπει το εν λόγω πρόσωπο. Δεν αποτελεί βέβαια μια "οδηγία", αλλά για επέμβαση και στο πειθαρχικό δίκαιο: ο δράστης πρέπει να τιμωρηθεί και πειθαρχικά.

δ) Το αδίκημα του άρθρου 4 αποκτά τίτλο: "Δημόσιος εγκωμιασμός, άρνηση ή εκμηδένιση εγκλημάτων". Προστέθηκε ότι στα εγκλήματα αυτά περιλαμβάνονται όχι μόνο όσα έχουν αναγνωριστεί με δικαστικές αποφάσεις Ελληνικών ή διεθνών δικαστηρίων, αλλά και "με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων". Είναι εντελώς άγνωστο, με ποια διαδικασία "αναγνωρίζει" η Βουλή των Ελλήνων "εγκλήματα γενοκτονίας ή κατά της ανθρωπότητας ή εγκλήματα πολέμου κατά το άρθρο 6, 7 και 8 του Καταστατικού του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου". Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναγνωρίζει τέτοιες "αρμοδιότητες" στη Βουλή, η οποία ουδεμία σχέση πρέπει να έχει με την δικαιοδοτική λειτουργία, παρασυρόμενο προφανώς από σχετικές προτάσεις της Δημόσιας Διαβούλευσης (βλ. Έκθεση, σελ. 3/"24").

ε) Το αρχικό άρθρο 5, το οποίο προέβλεπε ότι ο δράστης "μέσω διαδικτύου" ή τα πληροφοριακά μέσα απαιτείτο να είναι "σωματικώς παρών" στην Ελλάδα, καταργείται. Όπως είχα επισημάνει και στη Διαβούλευση στο opengov.gr, "είναι λάθος γιατί αρκούν οι σχετικές γενικές διατάξεις του Ποινικού Κώδικα, περί εδαφικής εφαρμογής του ελληνικού ποινικού δικαίου, ανάλογα με το που βρίσκεται ο δράσης και το που τελέστηκε η πράξη".

στ) Το αρχικό άρθρο 6 έγινε το νέο άρθρο 4, το οποίο προβλέπει την "Ευθύνη νομικών προσώπων". Το άρθρο αφορά τα πρόστιμα που μπορεί να επιβάλλει σε νομικά πρόσωπα ο Υπουργός Δικαιοσύνης και το νέο είναι ότι εισάγεται προηγούμενη γνωμοδοτική αρμοδιότητα της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (απλή γνώμη). Προστέθηκε επίσης η επιφύλαξη του άρθρο 15 παρ. 2 του Συντάγματος, το οποίο σημαίνει ότι εάν η παράβαση έγινε μέσω της ραδιοτηλεόρασης, αρμόδιο είναι φυσικά το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Αυτό σημαίνει λοιπόν, ότι το νέο άρθρο 4 εισάγει νέα αρμοδιότητα και για το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, το οποίο θα μπορεί να επιβάλλει πλέον, εκτός των ήδη προβλεπόμενων από την ραδιοτηλεοπτική νομοθεσία, και τις κυρώσεις του άρθρου 4.

ε) Το νέο άρθρο 5 αντιστοιχεί στο παλιό άρθρο 7 και επιφέρει κάποιες τροποποιήσεις στο άρθρο 79 του Ποινικού Κώδικα, το οποίο αφορά την επιβαρυντική περίσταση των κινήτρων μίσους του δράστη για κάθε ποινικό αδίκημα. Σε αυτά τα κίνητρα, επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις:

i. Προστίθεται η "γενεαλογικής καταβολή" στις ιδιότητες.

ii. Προστίθεται το "χρώμα" στις ιδιότητες.

iii. Προστίθεται η "εθνοτική" πέραν της "εθνικής καταγωγής".

iv. Διορθώνεται ο "γενετήσιος" σε "σεξουαλικό" προσανατολισμό.

v. Προστίθεται ότι η επιβαρυντική περίσταση αναφέρεται και στην περίπτωση που η πράξη δεν αφορά μόνο πρόσωπο αλλά και ομάδα προσώπου

στ) Καταργήθηκε το παλιό άρθρο 8 που αναγνώριζε δικαίωμα παράστασης πολιτικής αγωγής για την υποστήριξη της κατηγορίας σε μη κυβερνητικές οργανώσεις που ήταν γραμμένες στο μητρώο της ECOSOC. Η κατάργηση της διάταξης είχε υποστηριχθεί από πολλές πλευρές (και από εμένα), αλλά είχε ζητηθεί και η αντικατάστασή της από διάταξη που αναγνωρίζει δικαίωμα παράστασης πολιτικής αγωγής σε οργανώσεις που το προβλέπει το καταστατικό τους (όπως είχε πει και το ΣΥΔ).

Θα παρακολουθήσουμε βέβαια και την τύχη που θα έχει αυτό το νομοσχέδιο στο Κοινοβούλιο, δεδομένων των ξενοφοβικών, ρατσιστικών και ομοφοβικών δηλώσεων που διαχρονικά έχουν διατυπώσει ακόμη και μέλη της σημερινής κυβέρνησης, αλλά και της ευρύτερης αντιπολίτευσης, (μέχρι και από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας).

Οι τοποθετήσεις των κομμάτων σε αυτό το νομοσχέδιο θα είναι καθοριστικές για το πώς (και εάν) αντιλαμβάνονται την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου.