Πέμπτη, Απριλίου 08, 2021

Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός των μαθητών δεν παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα

 Με σημερινή απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Vavřička και άλλοι κατά Τσεχίας απέρριψε πέντε προσφυγές (ετών 2013-2015) γονέων που υποστήριξαν ότι ο υποχρεωτικός εμβολιασμός των παιδιών τους για 9 γνωστές ασθένειες παραβίαζε το ανθρώπινο δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής τους ζωής (άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου) και το δικαίωμα της ελευθερίας συνείδησης, θρησκεύματος και πεποιθήσεων (άρθρο 9). Η απόφαση είναι τελική καθώς εκδόθηκε από την Μείζονα Σύνθεση του Ε.Δ.Δ.Α. (αποτελούμενη από 17 ευρωπαίους δικαστές). 

Στην Τσεχία η νομοθεσία επιβάλλει τον υποχρεωτικό εμβολιασμό των παιδιών κατά 9 γνωστών ασεθενειών. Οι γονείς που δεν συμμορφώνονται, εάν δεν επικαλούνται εύλογη αιτία, μπορεί να τιμωρηθούν με πρόστιμο, ενώ τα παιδιά που δεν έχουν εμβολιαστεί δεν γίνονται δεκτά στα νηπιαγωγεία (με εξαίρεση εκείνα που δεν επιτρέπεται να εμβολιαστούν για λόγους υγείας). 

Στην πρώτη προσφυγή επιβλήθηκε πρόστιμο σε γονέα επειδή δεν είχε εκπληρώσει το καθήκον εμβολιασμού των δύο παιδιών του ενώ οι λοιποί προσφεύγοντες είχαν στερηθεί την πρόσβαση των παιδιών τους στο νηγπιαγωγείο για τον ίδιο λόγο.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η νομοθεσία που επιβάλλει τον υποχρεωτικό εμβολιασμό των παιδιών συνιστά κρατική παρέμβαση στο ανθρώπινο δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής. Ωστόσο, η παρέμβαση αυτή δεν συνιστούσε και παραβίαση, καθόσον ήταν επιτρεπτή κατά το άρθρο 8 της Ε.Σ.Δ.Α. Συγκεκριμένα, η παρ. 2 του άρθρου 8 επιτρέπει την κρατική παρέμβαση για λόγους υγείας, αλλά και για λόγους "προστασίας των δικαιωμάτων των άλλων", καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι ο εμβολιασμός γίνεται τόσο για την προστασία του εμβολιαζόμενου, όσο και για την προστασία των άλλων που δεν μπορούν να εμβολιαστούν και οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να βασιστούν στην ανοσία της αγέλης.

Περαιτέρω, το Ε.Δ.Δ.Α. έκρινε ότι η επιλογή του να επιβάλλει η Τσεχία νομοθετικά τον εμβολιασμό εμπίπτει στο πεδίο ελεύθερης εκτίμησης του κράτους, δηλαδή στην διακριτική ευχέρεια που έχει (ενόψει της επικουρικότητας του διεθνούς δικαίου) και η οποία δεν ελέγχεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Αυτό σημαίνει ότι η απόφαση έκρινε ότι δεν υποχρεούται το κράτος να επιβάλλει τον εμβολιασμό, αλλά ότι έχει διακριτική ευχέρεια να επιλέξει το συγκεκριμένο μέσο προστασίας της δημόσιας υγείας, χωρίς να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Υπογραμμίζεται επίσης ιδιαίτερα η διάσταση των δικαιωμάτων του παιδιού: επειδή ο υποχρεωτικός εμβολιασμός αφορά τα παιδιά, για τα οποία ισχύει ο κανόνας της βέλτισης απόφασης για το συμφέρον το δικό τους (κι όχι των γονέων ή άλλων), η τσεχική πολιτική κρίνεται δόκιμη για την προστασία των παιδιών.

Το πιο ενδιαφέρον είναι ότι το Ε.Δ.Δ.Α. έκρινε την αναλογικότητα του μέτρου του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Ο έλεγχος της αναλογικότητας επιβάλλει να εξεταστει κατά πόσον υπήρχαν τυχόν ηπιότερα μέσα για την επίτευξη του ίδιου σκοπού, δηλαδή της δημόσιας υγείας. Κατά τον έλεγχο της αναλογικότητας, ελήφθη ιδιαιτέρως υπόψη ότι υπήρχαν διαδικαστικές εγγυήσεις, δηλαδή εξαιρέσεις από τον εμβολιασμό, για λόγους προστασίας του ίδιου του ατόμου, όπως για λόγους υγείας. Κριτήριο ελέγχου ήταν και το ύψος του προστίμου, το οποίο επιβλήθηκε για την παραβίαση της υποχρέωσης εμβολιασμού, χρηματικό ποσό το οποίο δεν κρίθηκε υπερβολικό. Μολονότι ο αποκλεισμός από την πρόσβαση στο νηπιαγωγείο ήταν μια σοβαρή συνέπεια, το Ε.Δ.Δ.Α. έκρινε ότι το μέτρο αυτό δεν ήταν τιμωρητικό, αλλά προστατευτικό για τα άλλα παιδιά, άρα ήταν αναλογικό ενόψει της επιδίωξης της δημόσιας υγείας. Επιπλέον, αφορούσε μόνο το νηπιαγωγείο και όχι τις τάξεις της υποχρεωτικής φοίτησης, όπου τα παιδιά μπορούν να πηγαίνουν ανεξάρτητα από το αν έχουν εμβολιαστεί. 

Το Ε.Δ.Δ.Α. πάντως διευκρίνισε ότι δεν συνέκρινε την τσεχική πολιτική με την ηπιότερη πολιτική άλλων ευρωπαϊκών κρατών επί του ίδιου θέματος, αλλά περιορίστηκε να ελέγξει κατά πόσον το μέτρο αυτό βρισκόταν εντός του πεδίου ελεύθερης εκτίμησης του κράτους ή αν υπερέβαινε το πεδίο ελεύθερης εκτίμησης (οπότε θα ήταν παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος). Τελικά κατέληξε ότι η τσεχική ρύθμιση ήταν εντός του πεδίου της επιτρεπτής κρατικής παρέμβασης, σε μια δημοκρατική κοινωνία.

Ο μηχανισμός που ακολουθεί το Ε.Δ.Δ.Α. για να κρίνει κατά πόσον ένα νομικό μέτρο είναι ανεκτό σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αυτός της εξέτασης περί του εάν το μέτρο ανταποκρίνεται σε μια πιεστική κοινωνική ανάγκη. Η απόφαση καταλήγει ότι η κριτική στάση απέναντι στα εμβόλια δεν αποτελεί "πεποίθηση" ή "πίστη" με την βαρύτητα που αυτά προστατεύονται από το άρθρο 9 της Ε.Σ.Δ.Α. Επομένως, κατέληξε ότι οι αντιρρησίες δεν είναι αντιρρησίες συνείδησης.

Στην υπόθεση παρενέβησαν υπέρ της Τσεχίας: η Γαλλία (υποχρεωτικός εμβολιασμός παιδιών για 11 ασθένειες), η Γερμανία, η Πολωνία, η Σλοβακία. Υπέρ των προσφυγών παρενέβη ο Σύλλογος Γονέων που έχουν υποστεί βλάβη από τα εμβόλια, ο Σύλλογος "ROZALIO" - γονείς που επιθυμούν τον εθελοντικό εμβολιασμό, καθώς και το European Forum for Vaccine Vigilance. 

Όσον αφορά το ανθρώπινο δικαίωμα στην συνειδησιακή ελευθερία, το Ε.Δ.Δ.Α. εξέτασε κατά πόσον υπήρχε αναλογία με τους αντιρρησίες συνείδησης για την στρατιωτική θητεία. 

Το Ε.Δ.Δ.Α. για να γίνει αντιληπτό το εύρος του δεδικασμένου δημοσίευσε και ένα έγγραφο με Ερωτήσεις και Απαντήσεις για την εν λόγω υπόθεση (βλ. εδώ). 



Τετάρτη, Μαρτίου 31, 2021

Καταδίκη της Ελλάδας την 25η Μαρτίου 2021 από το ΕΔΔΑ

 

Την 25η Μαρτίου 2021, η Ελλάδα γιόρταζε τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του '21 και αυθημερόν καταδικάστηκε για παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
 
Στην υπόθεση "Ματάλα κατά Ελλάδας", η οποία βρίσκεται αναρτημένη στην αρχική σελίδα του διαδικτυακού τόπου του ΕΔΔΑ, η Ελληνική Δικαιοσύνη για μία ακόμη φορά δεν διαχώρισε ορθά ανάμεσα το επίδικο κείμενο τους "ισχυρισμούς πραγματικών γεγονότων" από τις "αξιολογικές κρίσεις με πραγματολογική βάση", όπως επιβάλλεται πάγια από την ευρωπαϊκή νομολογία.
 
Συγκεκριμένα, το ΕΔΔΑ έχει καταστήσει σαφές ότι τα εθνικά δικαστήρια όταν δικάζουν μηνύσεις για συκοφαντική δυσφήμηση πρέπει να κάνουν αυτόν τον διαχωρισμό, διότι είναι άλλο ο ισχυρισμός πραγματικών γεγονότων, οποίος μπορεί να αποδειχθεί ως αληθής (άρα αθωώνεται ο κατηγορούμενος) ή ψευδής (άρα δεν μπορεί να επικαλείται ελευθερία έκφρασης) κι άλλο η αξιολογική κρίση που σημαίνει απλά μια γνώμη, η οποία είναι εξ ορισμού ελεύθερη και δεν ελέγχεται ποτέ ως "σωστή" ή "λάθος", αρκεί βέβαια να έχει μια πραγματολογική βάση.
 
Τί συνέβη στην υπόθεση του κ. Ματάλα; Ο προσφεύγων ήταν πρόεδρος μιας κρατικής ΑΕ, ο οποίος απέλυσε τη νομική σύμβουλο και σε μια επιστολή του που θυροκολλήθηκε με δικαστικό επιμελητή στο σπίτι της, την κατηγόρησε για "αντιεπαγγελματική και αντιδεοντολογική συμπεριφορά", με την έννοια ότι δεν είχε ενημερώσει πλήρως για νομική υπόθεση που χειριζόταν, αποδίδοντάς της δόλο για βλάβη της εταιρίας, ως εκδίκηση επειδή απομακρύνθηκε από την θέση της νομικής συμβούλου. Την κατηγόρησε επίσης για ελλειπή και εσφαλμένη ενημέρωση ως προς τις εκκρεμείς υποθέσεις της εταιρείας.
 
Η νομική σύμβουλος υπέβαλε μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση κατά του κ. Ματάλα. Το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών καταδίκασε σε 10 μήνες φυλάκιση με αναστολή τον προσφεύγοντα για συκοφαντική δυσφήμηση. Το Εφετείο τον καταδίκασε σε 8 μήνες με αναστολή για το ίδιο αδίκημα, κρίνοντας ότι οι ισχυρισμοί του στην επιστολή ήταν αναληθείς. Ο Άρειος Πάγος απέρριψε την αίτηση αναίρεσης.
 
Το ΕΔΔΑ όμως έκρινε ότι όσα ανέφερε ο κ. Ματάλας ήταν συνδυασμός "αξιολογικών κρίσεων" με "πραγματικά περιστατικά" και κακώς τα εθνικά δικαστήρια έκριναν μόνο στην βάση των πραγματικών περιστατικών. Τα περί αντιδεοντολογικής συμπεριφοράς και πνεύματος εκδίκησης ήταν αξιολογικές κρίσεις. Ως προς τα πραγματικά περιστατικά το ΕΔΔΑ έκρινε ότι τα εθνικά δικαστήρια δεν είχαν απορρίψει αιτιολογημένα τις ενστάσεις του προσφεύγοντος ότι έλεγε αλήθεια περί μη επαρκούς και ακριβούς ενημέρωσής του από την μηνύτρια. Ως προς τις εκφράσεις του προσφεύγοντος, μολονότι ήταν σοβαρές κατηγορίες εναντίον της νομικής συμβούλου, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι δεν ήταν υβριστικές ή άσεμνες. Άρα, παραβιάστηκε η ελευθερία της έκφρασης του προσφεύγοντος (άρθρο 10 ΕΣΔΑ).
 
Αποτέλεσμα: η Ελλάδα οφείλει να καταβάλει στον προσφεύγοντα 9.000 ευρώ για ηθική βλάβη λόγω παραβίασης του δικαιώματός του στην ελευθερία της έκφρασης και 4.200 για δικαστικά έξοδα.
 
Αυτό που χρειάζεται να γίνει κατεπειγόντως, από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, ή και από τις ενώσεις των δικαστών είναι να συγκεντρωθεί όλη η νομολογία του ΕΔΔΑ βάσει της οποίας έχει καταδικαστεί η Ελλάδα (αλλά και άλλες χώρες) για παραβιάσεις του άρθρου 10 και να οργανωθούν σεμινάρια για τους πολιτικούς δικαστές ώστε να επιμορφωθούν σε σχέση με την εφαρμογή του ΠΚ και του ΑΚ σε συμφωνία με την ΕΣΔΑ και κυρίως με τον τρόπο που αυτή ερμηνεύεται και εφαρμόζεται από το ΕΔΔΑ.
 
Πρέπει να λάβουμε στα σοβαρά αυτές τις καταδίκες της Ελλάδας (πάνω από 10) που οφείλονται στην άρνηση της Δικαιοσύνης να ακολουθήσει την νομολογία του ΕΔΔΑ. Θυμίζω ότι στο βιβλίο "Δύο βήματα μπρος, ένα πίσω" του καθηγητή μας Νίκου Αλιβιζάτου, ο καθηγητής αναφέρει ότι στην δίκη Κοτζιά - Βασιλάκη, ενώ επιχειρούσε ως Συνήγορος Υπεράσπισης να διαχωρίσει τα πραγματικά περιστατικά από τις αξιολογικές κρίσεις, η Πρόεδρος του Δικαστηρίου τον ρώτησε με ειρωνεία: "αυτά διδάσκετε στο πανεπιστήμιο;"
 
Ναι, αυτά δίδασκε ο καθηγητής μας. Αυτά που αν η Δικαιοσύνη της χώρας μας εφάρμοζε, δεν θα καταδικαζόταν η Ελλάδα στο ΕΔΔΑ.

Τρίτη, Μαρτίου 23, 2021

Έλεος με την "διεμφυλική διαταραχή" κ.κ. Ειρηνοδίκες!

 

Δυστυχώς οι Ειρηνοδίκες του Ειρηνοδικείου Αθηνών συνεχίζουν να προσβάλλουν κατάφωρα τα διεμφυλικα άτομα που ζητούν την νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου επιμένοντας στις δικαστικές αποφάσεις τους να ξεφουρνίζουν από το πουθενά τον ανυπόστατο ιατρικό όρο «διεμφυλική διαταραχή»! 
 
Δεν υπάρχει καμία "διεμφυλική διαταραχή" και καμία "διαταραχή ταυτότητας φύλου"! Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει διαγράψει εδώ και χρόνια τον όρο από τις "διαταραχές". Ο Ν.4491/2017 ήδη από τότε έχει ορίσει ότι δεν λαμβάνεται υπόψη απολύτως καμία ιατρική διάγνωση και εξέταση για την νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου.
 
Η ταυτότητα φύλου δεν είναι ψυχιατρική κατάσταση και εσείς δεν είστε ψυχίατροι.
 
Ακόμα και όταν πήγαμε ΣΧΕΔΙΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ που ο ειρηνοδίκης έπρεπε απλά να βάλει την υπογραφή του, πήγε και προσέθεσε το ευφυολόγημα περί διεμφυλικης διαταραχής. Σε αυτό αναφέρεται το μέλος της Επιτροπής Εθνικού Σχεδίου Δράσης Ισότητας ΛΟΑΤΚΙ κ. Μαρίνα Γαλανού στην ακόλουθη δήλωση της:
 
"Ως πότε θα διαμαρτυρόμαστε κυρίες και κύριοι Ειρηνοδίκες για τις αποφάσεις σας σε υποθέσεις #νατφ; Υπάρχει σε κάποιο ιατρικό εγχειρίδιο, ή οπουδήποτε κάποια καταχώριση για "διεμφυλική διαταραχή"; Τον νόμο της #νατφ τον έχετε διαβάσει; Ξέρετε με βάση ποιόν νόμο δικάζετε; Γιατί ο νόμος αυτός δεν ζητά καμία ιατρική γνωμάτευση. Και τρίτον: Για να καταλάβω: δικαστές είσαστε ή γιατροί που "διαγιγνώσκετε" κάτι που μάλιστα είναι ανύπαρκτο; Είναι ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ανάγκη να γίνουν εκπαιδευτικά σεμινάρια σε Ειρηνοδίκες και σε όλο το δικαστικό σώμα. Αυτή η βαλίτσα πρέπει τελεσίδικα να μπει σε μπαούλο και να πάει στον πάτο της θάλασσας.-"
 
 

Τρίτη, Μαρτίου 16, 2021

Δεν προσθέτει τίποτε ο Βοηθός Συνήγορος για την Αστυνομική Αυθαιρεσία

 Είναι λάθος η εξαγγελία του πρωθυπουργού για την νομοθέτηση ενός Βοηθού Συνηγόρου του Πολίτη για ζητήματα αστυνομικής βίας.

Το λάθος αυτό είχε επισημάνει ήδη από το 2016 ο Επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στους τότε υπουργούς κ.κ. Παρασκευόπουλο και Τόσκα, οι οποίοι επίσης ήθελαν να αναθέσουν στον Συνήγορο του Πολίτη την αρμοδιότητα του μηχανισμού παρακολούθησης των καταγγελιών για την αστυνομική αυθαιρεσία και το έκαναν με τον Ν.4443/2016.
Συγκεκριμένα ο Επίτροπος στην επιστολή που είχε στείλει από τότε στους Υπουργούς είχε επισημάνει ότι η αρμοδιότητα πρέπει να ανατεθεί σε ανεξάρτητο όργανο που εκδίδει δεσμευτικές αποφάσεις. Ο Συνήγορος του Πολίτη εκ φύσεως εκδίδει συστάσεις και πορίσματα, δηλαδή διαμεσολαβητικά έγγραφα κι όχι δεσμευτικές αποφάσεις.
Τα ίδια ισχύουν πολύ περισσότερο και για την περίπτωση της νομοθέτησης άλλου ενός "Βοηθού Συνηγόρου του Πολίτη". Ήδη στον Συνήγορο του Πολίτη υπηρετούν έξι (6) Βοηθοί Συνήγοροι. Καθένας από αυτούς είναι επικεφαλής σε καθέναν από τους 6 κύκλους (τμήματα) του Συνηγόρου του Πολίτη. Οι κύκλοι είναι: 1) Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, 2) Σχέσεων Κράτους - Πολίτη, 3) Κοινωνικής Προστασίας, 4) Ποιότητας Ζωής, 5) Δικαιωμάτων του Παιδιού, 6) Ισότητας Φύλων.
Ο πρωθυπουργός εξήγγειλε δηλαδή ότι θα προστεθεί κι ένας έβδομος "κύκλος", με τον δικό του Βοηθό Συνήγορο, "Κατά της Αστυνομικής Αυθαιρεσίας".
Αυτό δεν θα βοηθήσει σε τίποτε τον Συνήγορο του Πολίτη να συνεχίσει να ασκεί τις αρμοδιότητές του ως μηχανισμός για την αστυνομική αυθαιρεσία: απλά θα προσθέσει άλλον έναν τμηματάρχη στο υπάρχον προσωπικό. Δεν είναι λύση, λοιπόν.
Αυτό που πρέπει να κάνει ο νομοθέτης είναι να μελετήσει την Γνωμοδότηση της Εθνικής Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 2016 επί του νομοσχεδίου του ΣΥΡΙΖΑ για τον εν λόγω "Μηχανισμό". Να εντοπίσει τις συστάσεις της ΕΕΔΑ που δεν εφαρμόστηκαν και να τις εφαρμόσει. Το κείμενο των παρατηρήσεων είναι διαθέσιμο εδώ: http://www.nchr.gr/images/pdf/apofaseis/astunomia/Mixanismos_Anexartitos2016.pdf
Όχι προσθέτοντας άλλον ένα Βοηθό Συνήγορο, αλλά ιδρύοντας έναν μηχανισμό που θα καθιστά τα πειθαρχικά της ΕΛ.ΑΣ. ανεξάρτητη αρχή με αυτεπάγγελτες αρμοδιότητες ελέγχου ώστε να

Δευτέρα, Μαρτίου 15, 2021

Το ΕΔΔΑ ελέγχει την Ελλάδα για παράλειψη δικαστικής εξέτασης μέτρων COVID-19

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξετάζει την προσφυγή που κατέθεσε ορθόδοξο εκκλησιαστικό σωματείο κατά της Ελλάδας. Το σωματείο είχε προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας με αίτηση ακύρωσης κατά της διοικητικής πράξης που επέβαλε μέτρα για την καταπολέμηση της COVID-19.

H δίκη αυτή κινείται με κατεπείγουσα ταχύτητα, δεδομένου ότι η προσφυγή υποβλήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2020, ενώ το ΕΔΔΑ την κοινοποίησε στην Κυβέρνηση, θέτοντας ερωτήματα, στις 25 Φεβρουαρίου 2021! Πρόκειται για χρόνο ρεκόρ για τα δεδομένα του ΕΔΔΑ.

 Το σχετικό έγγραφο είναι αναρτημένο από σήμερα 15 Μαρτίου 2021 στην επίσημη ιστοθέση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου: http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-208870

Σύμφωνα με το έγγραφο του ΕΔΔΑ, το θέμα της υπόθεσης ήταν η απαγόρευση της συλλογικής άσκησης θρησκευτικής λατρείας κατά την περίοδο 16 Μαρτίου έως 16 Μαϊου 2020, συμπεριλαμβανομένης δηλ. της περιόδου του Πάσχα.

Η αίτηση ακύρωσης υποβλήθηκε στο ΣτΕ στις 30 Μαρτίου 2020, μαζί με αίτημα για αναστολή εκτέλεσης και προσωρινή διατάγη για την μη εφαρμογή της απαγόρευσης. 

 Όμως, όπως προκύπτει από την σχετική περιγραφή των γεγονότων, το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέδωσε απόφαση στις 23 Ιουνίου 2020 περί "κατάργησης της δίκης". Μια τέτοια δικαστική απόφαση εκδίδεται όταν δεν βρίσκεται πλέον σε ισχύ η προσβαλλόμενη διοικητική πράξη. Δηλαδή το ΣτΕ δεν εξέτασε την ουσία της υπόθεσης, αλλά "κατάργησε την δίκη" λόγω έλλειψης αντικειμένου.

Αυτό σημαίνει ότι ο προσδιορισμός της δικασίμου έγινε σε χρόνο κατά τον οποίον είχε λήξει η ισχύς της διοικητικής πράξης. 

 Κατόπιν αυτής της εξέλιξης το σωματείο προσέφυγε στο ΕΔΔΑ για παραβίαση του δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο (άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ) και του δικαιώματος στην θρησκευτική ελευθερία, ως προς το ότι δεν ήταν επιτρεπτός ο συγκεκριμένος περιορισμός που επιβλήθηκε από την Ελλάδα για λόγους δημόσιας υγείας (άρθρο 9 παρ. 2 της ΕΣΔΑ).

Το ΕΔΔΑ λοιπόν απευθύνει στην Ελλάδα δύο ερωτήματα. Το πρώτο ερώτημα είναι:

 "Έχει τηρηθεί το δικαίωμα του προσφεύγοντος για πρόσβαση σε δικαστήριο, στην προκειμένη υπο κρίση περίπτωση, όπως το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνεται από το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ;"

 Το δεύτερο ερώτημα είναι:

"Παραβιάστηκε η θρησκευτική ελευθερία του προσφεύγοντος συλλόγου κατά την έννοια του άρθρου 9 της Σύμβασης; Ειδικότερα, ήταν αναγκαία η παρέμβαση στην άσκηση αυτού του δικαιώματος κατά την έννοια του άρθρου 9 παρ. 2;"

Η Ελλάδα τώρα οφείλει να απαντήσει σε αυτά τα δύο ερωτήματα. Ως προς το πρώτο ερώτημα, αναμένεται να αποστείλει την υπόθεση στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο θα πρέπει να εξηγήσει εγγράφως για ποιόν λόγο δεν δικάστηκε η υπόθεση εντός του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο ίσχυε η απόφαση. Δηλαδή έχεις εδώ πέρα μια διοικητική πράξη που ισχύει από τις 16 Μαρτίου 2020 έως και τις 16 Μαϊου 2020, οι προσφεύγοντες ασκούν την αίτηση ακύρωσης στις 30 Μαρτίου δηλαδή σε άμεσο χρόνο και ως ΣτΕ καταλήγεις να δικάζεις την "ουσία" της υπόθεσης προφανώς σε χρόνο που έχει λήξει η ισχύς. 

Για ποιό λόγο συμβαίνει αυτό; Γιατί το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν ακολούθησε την Εργαλειοθήκη του Συμβουλιου της Ευρώπης για την προτεραιοποίηση της εκδίκασης των υποθέσεων που αφορούν περιορισμούς ανθρώπινων δικαιωμάτων; 

Αυτά τα ερωτήματα στην ουσία θέτει το ΕΔΔΑ στην Ελλάδα. Θα δούμε ποια θα είναι η εξέλιξη της υπόθεσης, διότι διαδικαστικά ζητήματα και πάλι μπορεί να προκύψουν.

Ως προς την ουσία του επιβληθέντος μέτρου, το άρθρο 9 παρ. 2 ορίζει ότι:

"H ελευθερία της εκδήλωσης του θρησκεύματος ή των πεποιθήσεων υπόκειται μόνο στους περιορισμούς που προβλέπονται από τον νόμο και είναι αναγκαίοι σε μια δημοκρατική κοινωνία, για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας, την προστασία της δημόσιας τάξης, της υγείας ή των ηθών, ή για την προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών των άλλων."

Δηλαδή ως προς την δεύτερη επικαλούμενη παράβαση, η Ελλάδα πρέπει να απαντήσει εάν ο περιορισμός που επιβλήθηκε νομοθετικά ήταν αναγκαίος για την προστασία της υγείας και θα πρέπει να το αποδείξει. Εάν το αποδείξει, τότε η χώρα δεν θα καταδικαστεί για την συγκεκριμένη παράβαση, εκτός εάν οι προσφεύγοντες ανταποδείξουν ότι υπήρχαν άλλοι ηπιότεροι περιορισμοί στην συλλογική λατρεία που μπορούσαν να είχαν επιβληθεί και δεν επελέγησαν. Δηλαδή το ΕΔΔΑ θα κληθεί τελικά να ασκήσει τον έλεγχο αναλογικότητας που δεν άσκησε το Συμβούλιο της Επικρατείας. 

Ανεξάρτητα από την έκβαση αυτής της υπόθεσης, το Συμβούλιο της Επικρατείας αντιμετωπίζει για μία ακόμη φορά τον έμμεσο ψόγο του ΕΔΔΑ ότι δεν δικάζει τις υποθέσεις στον χρόνο που χρειάζεται. Το ίδιο είχε γίνει και με την υπόθεση Παπαγεωργίου κ.α. κατά Ελλάδας (2019), όπου το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ που η εκδίκασή της είχε αναβληθεί 7 φορές με υπαιτιότητα του ΣτΕ δεν αποτέλεσε τελικά ένα αποτελεσματικό ένδικο μέσο για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Δυστυχώς επαναλαμβάνεται η ίδια ιστορία, χωρίς να έχει γίνει απολύτως τίποτε από το ίδιο το Συμβούλιο της Επικρατείας για την εκδίκαση των υποθέσεών του σε εύλογο χρόνο.

Το ίδιο ακριβώς αναμένεται να γίνει για την αίτηση ακύρωσης κατά της απαγόρευσης της πορείας την 17η Νοεμβριου 2020: το Συμβούλιο της Επικρατείας προσδιόρισε την συζήτηση της υπόθεσης αυτής για την 15η Ιανουαρίου 2021, δηλαδή σε χρόνο που προδήλως είχε παρέλθει το χρονικό διάστημα ισχύος της απαγόρευσης. Οπότε, η απόφασή του κατά πάσα πιθανότητα θα είναι κι εκεί ότι "καταργεί την δίκη", που το ίδιο την τοποθέτησε σε χρόνο εκτός του χρόνου ισχύος της προσβαλλόμενης πράξης.

Ενώ, εάν το Συμβούλιο της Επικρατείας ήθελε πράγματι να περισώσει την δυνατότητα για τον έλεγχο της Ε.Σ.Δ.Α. θα μπορούσε επιτέλους να ερμηνεύσει την ειδική εκείνη διάταξη που διέπει την δικονομία του κατά την οποία εάν ο αιτών επικαλεστεί "ειδικό έννομο συμφέρον", το Συμβούλιο της Επικρατείας υπεισέρχεται στην ουσία ακόμη και όταν η ισχύς της πράξης έχει λήξει! Δεν το πράττει, γιατί θεωρεί ότι έτσι θα υποβαθμιστεί η δικαστική του απόφαση σε "γνωμοδότηση", λες και το ΕΔΔΑ τώρα αν καταδικάσει την χώρα θα "γνωμοδοτήσει" απλώς και δεν θα εκδώσει ένα δεσμευτικό δικαστικό πόρισμα. Το ΣτΕ διαθέτει λοιπόν επιτέλους τα εργαλεία, σύμφωνα και με το άρθρο 25 του Συντάγματος που ορίζει ότι κάθε δικαστικό όργανο οφείλει να διευκολύνει έμπρακτα την αποτελεσματική εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων και να προχωρεί σε έλεγχο ουσίας όταν οι αιτούντες επικαλούνται ειδικά και συγκεκριμένα παραβιάσεις της ΕΣΔΑ. Εάν δεν το κάνει το ίδιο,  ενώ το ίδιο εκτοπίζει τις υποθέσεις σε δικασίμους εκτός πεδίου ισχύος των πράξεων, τότε απλά δεν έχουμε έλεγχο της ΕΣΔΑ στην Ελλάδα και ας το αποδεχτούμε για να προσφεύγουμε σε όλες τις υποθέσεις αυτές κατευθείαν στο ΕΔΔΑ. 

Υπάρχουν όμως μέτρα που μπορούν να επιβληθούν για την επιτάχυνση των διαδικασιών του. Το απλούστερο όλο είναι ότι δεν χρειάζεται να συνεδριάζει για όλες τις υποθέσεις σε μεγάλες συνθέσεις. Μπορεί με την κατάλληλη τροποποίηση του π.δ. 18/1989 να δημιουργηθούν πολλά περισσότερα υπο-τμήματα π.χ. τριών δικαστών χωρίς να χρειάζεται να συνεδριάζουν οι πενταμελείς συνθέσεις. Μπορούν επίσης να εισαχθούν διαδικασίες αποκλειστικά εξ αποστάσεως με ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Υπάρχουν γενικά πολλά που μπορούν να γίνουν για να σταματήσει η συνεχής καταδίκη της χώρας για διαδικαστικά θέματα. Αρκεί να το θέλουμε, βέβαια.

Δικαιώματα που επιβιώνουν παρά τις απορρίψεις του Συμβουλίου της Επικρατείας!

 

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον ο τρόπος με τον οποίο το συνταγματικό δικαίωμα στην συνάθροιση έρχεται - παρά τις αποφάσεις του ΣτΕ ! - και υπερακοντίζει στην πράξη την ίδια την ισχύ των μέτρων κατά της πανδημίας, με την ανοχή κι άρα με την έγκριση της κυβέρνησης.
Το ίδιο ισχύει και για το δικαίωμα της θρησκευτικής λατρείας, σε όσες τουλάχιστον περιπτώσεις δεν έχει κατασταλεί. Όπου φαίνεται ότι κι εκεί η Κυβέρνηση σε μεγάλο βαθμό ανέχεται και εγκρίνει την μη τήρηση των μέτρων. Άλλωστε και η θρησκευτική ελευθερία γνωρίζει ισχυρή συνταγματική έδραση και παρά τις απορριπτικές αποφάσεις του ΣτΕ δείχνει να υπερισχύει στην πράξη.
Αυτές οι δύο περιπτώσεις συνταγματικών δικαιωμάτων που αντέχουν παρά τις απορριπτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και παρά τις τυπικές απαγορεύσεις τους από την Κυβέρνηση, η οποία επίσημα τα απαγορεύει με τις Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις της αλλά όταν είναι να καταστείλει τις απαγορεύσεις κάνει τα στραβά μάτια και "τιμούμε το ΚΚΕ για τους αγώνες του", όπως είναι η ρητορική του αρμόδιου υπουργού, δείχνει πολλά για την συνταγματική δικαιοσύνη στην Ελλάδα.
Η πιο ενδιαφέρουσα αντίθεση είναι η σύγκριση με την γερμανική Δικαιοσύνη. Στην Γερμανία τα δικαστήρια δεν δίστασαν να κηρύξουν αντισυνταγματικά ορισμένα από τα μέτρα, όπως ήταν η μετακίνηση των κατοίκων παραθαλάσσιων περιοχών για κολύμβηση (ενω το ΣτΕ δεν μπήκε καν στην ουσία αλλά φρόντισε πολύ μεθοδικά να ορίσει δικάσιμο εκτός του πεδίου ισχύος της απαγόρευσης για να κηρύξει πολύ βολικά "καταργηθείσα" την συγκεκριμένη δίκη), αλλά και η απαγόρευση μετακίνησης μετά το απόγευμα. Στην Ελλάδα, η μοναδική επίκληση μέτρου που κρίθηκε αντισυνταγματική από το ΣτΕ ήταν η απαγόρευση κυκλοφορίας από κάποιες κεντρικές οδούς που βασίστηκε σε γνωμοδότηση του ΕΟΔΥ ενώ στην πραγματικότητα εξυπηρετούαν τις ανάγκες εγκατάστασης του "Μεγάλου Περίπατου", κάτι που ήταν προδήλως αναιτιώδες οπότε και ακυρώθηκε άμεσα.
Η πιο σημαντική όμως από τις γερμανικές δικαστικές αποφάσεις είναι αυτή που εφάρμοσε την αρχή της αναλογικότητας για να επιτρέψει μερικώς την δημόσια διαδήλωση και συνάθροιση. Η απόφαση προέρχεται από το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας, το οποίο ενέργησε σε χρόνο ρεκόρ, εν μέρει ακυρώνοντας αποφάσεις κατώτερων δικαστηρίων με σκοπό να οριοθετήσει ακριβώς το δικαίωμα: συγκεκριμένος αριθμός διαδηλωτών, χρήση μάσκας υποχρεωτικά, συγκεκριμένη απόσταση μέτρων ανάμεσα στους διαδηλωτές. Αυτή ήταν η υποδειγματικότερη εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας από δικαστικό όργανο στην Ευρώπη.
Γιατί δεν μπορούμε να έχουμε μια αντίστοιχη ρύθμιση στην Ελλάδα; Μα γιατί το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν είναι ένα συνταγματικό δικαστήριο, αλλά ένα ανώτατο ακυρωτικό. Δεν μπορεί να προτείνει με εκτελεστό τρόπο θετικά μέτρα διασφάλισης των δικαιωμάτων, αλλά μπορεί μόνο να ακυρώσει ή να μην ακυρώσει μια διοικητική πράξη. Ακόμη κι όταν το Συμβούλιο της Επικρατείας προτείνει ένα θετικό μέτρο (π.χ. την εισαγωγή ισότιμου μαθήματος για όσους παίρνουν απαλλαγή από τα θρησκευτικά), είναι το ίδιο το ΣτΕ που όταν του ζητάς από το Τριμελές Συμβούλιο Συμμόφωσης της Διοίκησης στις Δικαστικές Αποφάσεις ΤΟΥ να διαπιστώσει ότι η Διοίκηση ΔΕΝ έχει εφαρμόσει το θετικό μέτρο του ΣτΕ, απαντά με κυνισμό ότι το θετικό μέτρο δεν περιλαμβάνεται στο εκτελεστικό μέρος της απόφασης αλλά είναι μια απλή σκέψη. Όταν όμως του ζητάς να διατυπώσει αυτή την "απλή σκέψη" στο πλαίσιο μιας ακυρωτικής δίκης για απαγόρευση που έχει λήξει, τότε το ίδιο το ΣτΕ εξανίσταται ότι δεν είναι δυνατόν να "γνωμοδοτεί". Οδηγώντας κατ΄ αποτέλεσμα τους πολίτες να σύρουν την χώρα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου προσδοκώντας ότι θα διαπεράσει η υπόθεσή τους το φράγμα του 95% των υποθέσεων που απορρίπτονται στο στάδιο του παραδεκτού.
Από όλα αυτά προκύπτει ένα τεράστιο κενό στην δικαιοδοτική λετουργία της χώρας: δεν έχουμε συνταγματικό δικαστήριο. Δεν έχουμε το δικαστικό όργανο που θα υποδείξει θετικά την εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας. Παλεύουμε με πολιτικά μέσα όπως είναι η Αντιπολίτευση και με ανεξάρτητες αρχές, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη και η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου να καλύψουμε κενά που δεν καλύπτονται με συστάσεις, υποδείξεις και ανακοινώσεις.
Μόνο ένα Συνταγματικό Δικαστήριο που θα καταργεί νομοθεσία και θα υποδεικνύει και τον τρόπο που πρέπει να συνταχθεί η επόμενη νομοθετική ρύθμιση είναι αυτό που θα καλύψει το τεράστιο αυτό έλλειμμα δικαιοσύνης στο δικαιοδοτικό σύστημα της Ελλάδας. Όχι βέβαια με κατάργηση του διάχυτου και παρεμπίπτοντος ελέγχου της συνταγματικότητας του νόμου από όλα τα δικαστήρια, έλεγχος ο οποίος πρέπει να διατηρηθεί καθώς αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του Ελληνικού νομικού πολιτισμού, αλλά με την παράλληλη αναγνώριση του δικαιώματος της ατομικής συνταγματικής προσφυγής σε ένα Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο δεν θα αποτελείται από "δικαστές καριέρας" βέβαια (γιατί τότε θα μας αρκούσαν τα διάφορα ΣτΕ, ΑΠ, ΕλΣΥν και το Ειδικό Δικαστήριο του άρθρου 100 του Συντάγματος), αλλά από εξέχουσες προσωπικότητες της νομικής επιστήμης της χώρας, όπως γίνεται και στα συνταγματικά δικαστήρια ή συνταγματικά συμβούλια σε άλλες χώρες του εξωτερικού.
Το θέμα είναι ποιός θα οικειοποιηθεί το αίτημα αυτό και ποιος θα οργανώσει την συζήτηση για την ικανοποίησή του αν όχι τα πολιτικά κόμματα που αποτελούν τους φορείς που φιλτράρουν και διοχετεύουν τα διάφορα αιτήματα στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Συντάγματος. Τα κόμματα όμως είναι ταυτόχρονα και τα εν δυνάμει θύματα ενός τέτοιου Συνταγματικού Δικαστηρίου, ιδίως τα κόμματα εξουσίας που δεν θέλουν βέβαια κανέναν απέναντί τους να τους καταργεί αντισυνταγματικές νομοθεσίες. Γι' αυτό καταλήγω ότι το δίκαιο αυτό αίτημα (όπως και πολλά άλλα δίκαια αιτήματα) μπορούν να ξεκινήσουν ως πολιτικοί αγώνες και καμπάνιες συγκεκριμένων πολιτικών και βουλευτών που, στο κάτω κάτω, αυτή είναι η δουλειά τους εκπροσωπώντας τους πολίτες. Ρομαντικό, αλλά μόνο έτσι μπορεί να γίνει.

Τετάρτη, Μαρτίου 10, 2021

Ορκίστηκε ο κ. Κτιστάκις νέος Ευρωπαίος Δικαστής

 

Ο κ. Ιωάννης Κτιστάκις ορκίστηκε δικαστής του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και αναλαμβάνει πλέον αυτή την κορυφαία υπηρεσία στο δικαιοδοτικό όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης με 9ετή θητεία. Είναι ένας από τους 46 ευρωπαίους δικαστές, καθώς η θέση του Ελβετού δικαστή παραμένει προς το παρόν κενή. Στο ΕΔΔΑ προσφεύγουν άτομα και οργανώσεις κατά των 47 κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης και κάθε κράτος στέλνει δική του λίστα τριών υποψήφιων δικαστών με εκλογή του δικαστή από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση (βουλευτές από τις 47 χώρες) του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Περιμένουμε πολλά από το ΕΔΔΑ σε αυτή την δεκαετία που έχει ξεκινήσει με σημαντικούς περιορισμούς, αλλά και παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ωστόσο, η τήρηση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποτελεί πρωταρχικά αποστολή του κράτους , καθώς συνιστά αναπόσπαστο στοιχείο του εσωτερικού Ελληνικού δικαίου υπέρτερης τυπικής ισχύος σε σχέση με τους κοινούς νόμους κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος και οι πρώτοι που οφείλουν να μεριμνούν για την ορθή εφαρμογή της είναι οι εθνικοί Δικαστές. Από τα Ελληνικά Δικαστήρια είναι που περιμένουμε να εφαρμόζουν ορθά την ΕΣΔΑ, καθώς το ΕΔΔΑ είναι το τελευταίο μας καταφύγιο (ultimum refugium για τους λατινιστές) και δεν μπορούμε να ξεκινούμε μια υπόθεση έχοντας εξ αρχής κατά νου το Στρασβούργο, το οποίο κάνει κι αυτό τις επιλογές του και τον δικό του προγραμματισμό. Με σημαντικές χρονικές διάρκειας για εκδίκαση των υποθέσεων ενώπιον του (πάνω από 5ετία συνήθως) και με απόρριψη του 95% των προσφυγών ήδη από το στάδιο ελέγχου του "παραδεκτού". Απορρίπτονται δηλαδή ακόμη και προφυγές που κρίνεται εκ των προτέρων ότι δεν επιφέρουν ιδιαίτερη βλάβη (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό) στους προσφεύγοντες.
Καλή θητεία λοιπόν στον κ. Κτιστάκι και ευχόμαστε να συμβάλλει από την θέση του στην ορθοτόμηση του ευρωπαϊκού δικαίου της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων στο πολύπαθο σώμα της γηραιάς ηπείρου.

Ο υποχρεωτικός εμβολιασμός των μαθητών δεν παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα

 Με σημερινή απόφασή του, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση  Vavřička  και άλλοι κατά Τσεχίας απέρριψε πέντε...