Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κλείνει το θέμα των hypertext links

Με την απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 2014 (C-466/12) το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιλύει οριστικά ένα νομικό ζήτημα που έχει απασχολήσει πολλά δικαστήρια ανά τον κόσμο (και Ελληνικά) και συνοψίζεται στο ερώτημα: η τοποθέτηση ενός συνδέσμου (link) από μια ιστοσελίδα προς μία άλλη όπου υπάρχει έργο με πνευματικά δικαιώματα συνιστά ή όχι παραβίαση πνευματικής ιδιοκτησίας;

Το ερώτημα -που ισοδυναμεί στην ουσία με το κατά πόσον επιτρέπεται να τοποθετούνται παραπομπές στα offline έργα- τέθηκε δυναμικά το 2001, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση με την Οδηγία 2001/29/ΕΚ αναγνώρισε δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και για την online χρήση των έργων, προσθέτοντας στους δικαιούχους την εξουσία του να αποφασίζουν αν ένα έργο όχι απλώς θα διανέμεται, αντιγράφεται κλπ, αλλά και αν θα "παρουσιάζεται στο κοινό", μια ουδέτερη έκφραση που θα έπιανε όσο το δυνατόν περισσότερες μορφές ψηφιακής χρήσης. 

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ρωτήθηκε με προδικαστικό ερώτημα από σουηδικό δικαστήριο κατά πόσον η τοποθέτηση link από μια ιστοσελίδα προς μία άλλη συνιστά "παρουσίαση στο κοινό", δηλαδή προϋποθέτει άδεια των δικαιούχων των έργων πνευματικής ιδιοκτησίας. Αν το Δ.Ε.Ε. απαντούσε θετικά, θα ανατρεπόταν μια συμπαγής νομολογία από δικαστήρια διαφόρων χωρών και ουσιαστικά θα απαγορευόταν η τοποθέτηση link προς έργα που είναι αναρτημένα και ελεύθερα προσβάσιμα στο Διαδίκτυο. 

Κρίσιμο είναι αν η τοποθέτηση link προς ένα έργο ήδη αναρτημένο αποτελεί παρουσίαση προς ένα "νέο" κοινό, γιατί διαφορετικά, αν δηλαδή είναι η παρουσίαση προς το ίδιο κοινό, δεν θα ενέπιπτε στην έννοια της παρουσίασης (αφού κάτι παρουσιάζεται άπαξ στο ίδιο κοινό). Το Δικαστήριο λοιπόν έκρινε ότι πολύ απλά αφού όλοι μπορούσαν να μπουν στην αρχική ιστοσελίδα, δεν αποτελούν "νέο κοινό" όσοι μπήκαν από την ιστοσελίδα που είχε το link. Η κρίσιμη φράση της απόφασης του Δ.Ε.Ε. είναι:

"27 [...] επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όταν το σύνολο των χρηστών ενός άλλου ιστοτόπου μπορούσε να αποκτήσει απευθείας πρόσβασης στα έργα αυτά στον ιστότοπο στον οποίο τα εν λόγω έργα είχαν παρουσιαστεί αρχικώς, χωρίς παρέμβαση του διαχειριστή του άλλου αυτού ιστοτόπου, οι χρήστες του ιστοτόπου που διαχειρίζεται ο τελευταίος αυτός πρέπει να θεωρηθούν αποδέκτες της αρχικής παρουσίασης και συνεπώς ότι περιλαμβάνονται στο κοινό που έλαβαν υπόψη οι κάτοχοι του δικαιώματος του δημιουργού όταν επέτρεψαν την αρχική παρουσίαση.

28. Επομένως, ελλείψει νέου κοινού, δεν επιβάλλεται η άδεια των κατόχων του δικαιώματος του δημιουργού για μια παρουσίαση στο κοινό όπως αυτή για την οποία πρόκειται στην κύρια δίκη". 

Μάλιστα, το Δικαστήριο πάει ακόμη ένα βήμα παραπέρα, αναγνωρίζοντας και ότι το framing δεν συνιστά παραβίαση: 

"29. Η διαπίστωση αυτή δεν θα μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω αν το αιτούν δικαστήριο διαπιστώσει, πράγμα που δεν προκύπτει σαφώς από την δικογραφία, ότι, όταν οι χρήστες του διαδικτύου ενεργοποιούν με επιλογή τον επίμαχο σύνδεσμο, το έργο εμφανίζεται δίδοντας την εντύπωση ότι παρουσιάζεται από τον ιστότοπο στον οποίο βρίσκεται ο σύνδεσμος, ενώ το έργο αυτό προέρχεται στην πραγματικότητα από άλλον ιστότοπο". 

Ωστόσο, το Δικαστήριο διαχωρίζει πλήρως την θέση του, όπως είναι εύλογο, για τους συνδέσμους που επιτρέπουν στους χρήστες να αποκτούν πρόσβαση σε κλειδωμένα με τεχνικά μέσα έργα:

"31. Αντιθέτως, σε περίπτωση που ένας δυνάμενος να ενεργοποιηθεί σύνδεσμος παρέχει τη δυνατότητα στους χρήστες του ιστοτόπου στον οποίο βρίκσεται ο σύνδεσμος αυτός να παρακάμψουν περιοριστικά μέτρα που έχει λάβει ο ιστότοποςστον οποίο βρίσκεται το προστατευόμενο έργο για να περιοριστεί η πρόσβαση του κοινού στους συνδρομητές του και μόνο και, συνεπώς, συνιστά παρέμβαση χωρίς την οποία οι εν λόγω χρήστες δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση στα μεταδιδόμενα έργα, πρέπει να θεωρηθεί το σύνολο των χρηστών αυτών ως νέο κοινό, το οποίο δεν ελήφθη υπόψη από τους κατόχους του δικαιώματος του δημιουργού όταν επέτρεψαν την αρχική παρουσίαση, οπότε για μια τέτοια παρουσίαση στο κοινό επιβάλλεται η άδεια των κατόχων του εν λόγω δικαιώματος. Τούτο συμβαίνει μεταξύ άλλων όταν το έργο δεν διατίθεται πλέον στο κοινό μέσω του ιστοτόπου στον οποίο παρουσιάστηκε αρχικώς ή όταν διατίθεται πλέον μόνο σε ένα περιορισμένο κοινό, ενώ είναι προσιτό σε έναν άλλο ιστότοπο χωρίς την άδεια των κατόχων του δικαιώματος του δημιουργού". 

Πρόκειται συνεπώς για μια σημαντική απόφαση που θέτει συγκεκριμένους κανόνες, ερμηνεύοντας οριστικά την Οδηγία 2001/29/ΕΚ και απαντώντας κυριαρχικά τα ερωτήματα που έχουν απασχολήσει διάφορα δικαστήρια και αρχές. Ελπίζουμε να βάλει τέρμα και στις ποινικές διώξεις που έχουν ασκηθεί σε διαχειριστές ιστοσελίδων για απλή τοποθέτηση συνδέσμων σε ιστοσελίδες τρίτων. 

Διαβάστε επίσης: 


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…