Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Συνήγοροι του πολίτη στον υπαρκτό σοσιαλισμό

Είναι γνωστή η αντίθεση δημοτικών παρατάξεων που πρόσκεινται στο ΚΚΕ ή στην ΑΝΤΑΡΣΥΑ, κάποτε και στον ΣΥΡΙΖΑ, ως προς τον θεσμό του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης. Αναφέρουν ότι πρόκειται για έναν αντιλαϊκό θεσμό, που ήδη από τον τίτλο υποδηλώνει την πρόθεση "συμφιλίωσης" των πολιτών με το κεφάλαιο και την απορρόφηση της λαϊκής αγανάκτησης και οργής, ενώ οι νόμοι των οποίων ελέγχει την ορθή εφαρμογή είναι οι αντιλαϊκοί νόμοι της ΕΕ και του ΔΝΤ. Αυτή ήταν περίπου και η στάση του ΚΚΕ όταν το 1997 συζητήθηκε στην Βουλή και ο νόμος για τον Συνήγορο του Πολίτη: θα αποτελούσε ένα κυτίο παραπόνων χωρίς καμία ουσιαστική βοήθεια για τους εργαζόμενους. 

Φαίνεται ότι στο επίκεντρο της ανάλυσης αυτής βρίσκεται η ίδια η λογική της διαμεσολάβησης, η οποία εμφανίζεται ως απορριπτέα για ιδεολογικούς λόγους. Ωστόσο, το ΚΚΕ πρωτοστάτησε εναντίον της κατάργησης του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ) όπως έχει καταγραφεί στον Ριζοσπάστη (βλ. εδώ).Οι κινητοποιήσεις του ΠΑΜΕ τον Αύγουστο του 2014 είχαν στο στόχαστρο την τροπολογία με την οποία θα καθίστατο δυσχερέστερη η προσφυγή των συνδικαλιστικών φορέων στον ΟΜΕΔ. Εκεί το κίνημα καταδίκασε την δυσχέρανση στην προσφυγή σε έναν θεσμό διαμεσολάβησης και διαιτησίας που εξ ορισμού καλείται να επιλύσει τις διαφορές εργαζομένων-εργοδοτών όσον αφορά τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Αντίθετα, ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης προφανώς δεν διαμεσολαβεί μεταξύ δημοτών και επιχειρήσεων, αλλά μεταξύ αυτών και των δημοτικών υπηρεσιών όταν υπάρχουν προβλήματα κακοδιοίκησης. Είναι ανακριβές επίσης ότι οι Συμπαραστάτες εφαρμόζουν "αντιλαϊκούς νόμους". Εξοπλισμένοι με θεσμική ανεξαρτησία, οι Συμπαραστάτες δεν δίστασαν να διαπιστώσουν την αντισυνταγματικότητα νόμων και να ζητήσουν από τις υπηρεσίες να μην τους εφαρμόσουν, όπως συνέβη στην Περιφέρεια Αττικής με την σχετική Ειδική Πρόταση της Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης για την αξιολόγηση των υπαλλήλων (βλ. εδώ), την Ειδική Πρόταση του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης Δήμου Αλεξανδρούπολης σχετικά με την μεταβίβαση κάμπινγκ στο ΤΑΙΠΕΔ (βλ. εδώ) και πολλές άλλες αντίστοιχες παρεμβάσεις. Αυτά, έχω την εντύπωση ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψη και καλό θα ήταν να εξεταστούν, σε συνδυασμό και με την στάση του ΚΚΕ ως προς τον ΟΜΕΔ. 

Πέραν αυτών, ο θεσμός δεν ήταν άγνωστος στον υπαρκτό σοσιαλισμό.

ΕΣΣΔ - ο Δημόσιος Επίτροπος ("Procuratura", Генеральный прокурор СССР)

Το γραφείο του Δημοσίου Επιτρόπου της ΕΣΣΔ ιδρύθηκε το 1936 και ο επικεφαλής του ονομαζόταν Δημόσιος Επίτροπος της ΕΣΣΔ μέχρι το 1946, οπότε ο τίτλος άλλαξε σε Γενικός Επίτροπος της ΕΣΣΔ. Σύμφωνα με το σοβιετικό Σύνταγμα του 1936, ο Γενικός Επίτροπος ως ανεξάρτητη αρχή ασκούσε τον ανώτατο κρατικό έλεγχο της ορθής εφαρμογής των νόμων από όλους τους υπουργούς, τις υπηρεσίες, τα ιδρύματα και τις επιχειρήσεις των διοικητικών και εκτελεστικών οργάνων των τοπικών Σοβιέτ, των δημόσιων αξιωματούχων (συμπεριλαμβανομένων των δικαστών) και των πολιτών. Επιβοηθούσε επίσης τους υποεπιτρόπους που ασκούσαν τις ίδιες λειτουργίες. Ο Επίτροπος διοριζόταν από το Ανώτατο Σοβιέτ για 7 χρόνια και διόριζε τους τοπικούς επιτρόπους που υπηρετούσαν στις σοβιετικές δημοκρατίες και σε άλλες αυτόνομες οντότητες της ΕΣΣΔ. Ο Επίτροπος δεχόταν ατομικές καταγγελίες από τους πολίτες για παραβιάσεις των δικαιωμάτων και ελευθεριών τους που προέβλεπε το σοβιετικό δίκαιο και είχε δικαίωμα να εισηγείται προτάσεις στο Προεδρείο του Σοβιέτ για την νομοθετική επίλυση προβλημάτων. Υπέβαλε ετήσια έκθεση στο Σοβιέτ. Επίσης συμμετείχε στις συνεδριάσεις της Ολομέλειας του Ανώτατου Δικαστηρίου της ΕΣΣΔ (Encyclopedia of Soviet Law, p.623). 
Στην διεθνή βιβλιογραφία έχει αναγνωριστεί ότι ο Δημόσιος Επίτροπος της ΕΣΣΔ (καθώς και άλλων σοσιαλιστικών δημοκρατιών) είναι θεσμός συγγενικός με τον Ombudsman και παρουσιάζει ορισμένες ταυτόσημες λειτουργίες΄(Colin T. Reid, "Τhe Ombudsman's cousin: the Procuracy in the socialst States", Public Law, Vol. 1986, Elena Osipova, “Birth, development and progressive institutionalization of the ombudsman in the russian legal and political system"). Ωστόσο, οι αρμοδιότητές του παραπέμπουν και σε αυτές ενός Γενικού Εισαγγελέα. 
Σύμφωνα με την Wikipedia, από το 1933 έως το 1992 υπηρέτησαν συνολικά 11 Δημόσιοι Επίτροποι στην ΕΣΣΔ.

Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας - η Συνήγορος των Δικαιωμάτων των Πολιτών

Εύα Λετόφσκα,
η πρώτη Συνήγορος
Στην Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας ιδρύθηκε με νόμο του 1987 ο θεσμός του "Συνηγόρου των Δικαιωμάτων των Πολιτών" (Rzecznik Praw Obywatelskich). Ο θεσμός κατοχυρώθηκε και συνταγματικά στην Πολωνία. Ο Συνήγορος ορίζεται με πράξη της Βουλής και έγκριση της Γερουσίας, με πενταετή θητεία.Η καθηγήτρια Εύα Λετόφσκα, πρώτη Συνήγορος παρέμεινε στο αξίωμα και μετά την πτώση του κομμουνισμού, από τον Νοέμβριο του 1987, έως τον Φεβρουάριο του 1992. Ο θεσμός πλέον ονομάζεται Υπερασπιστής Ανθρώπινων Δικαιωμάτων ("Human Rights Defender"), σύμφωνα με την αγγλική εκδοχή της ιστοσελίδας του. Έχει τις κλασικές αρμοδιότητες Συνηγόρου του Πολίτη. 



Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Τσεχοσλοβακίας - ο Γενικός Επίτροπος

Το Γραφείο του Γενικού Επιτρόπου ασκούσε την εποπτεία ως προς την ορθή εφαρμογή και τήρηση των νόμων και κανονισμών. Ο Γενικός Επίτροπος διοριζόταν από τον Πρόεδρο, είναι υπόλογος μόνο στην Συνέλευση (Βουλή), ενώ σύμφωνα με την βιβλιογραφία ο ρόλος του θεωρείτο πολύ ισχυρότερος από αυτόν των δικαστηρίων (Communist Regime in Eastern Europe). 

Mπολιβαριανή Δημοκρατία της Βενεζουέλας - "Defensoria del Pueblo"


La Defensora del Pueblo
Mε το Σύνταγμα της Βενεζουέλας του 1999 προβλέφθηκε ο θεσμός του Συνηγόρου του Πολίτη, στην ιστοσελίδα του οποίου αναφέρεται ότι η επιρροή για την ίδρυσή του δεν είναι μόνο ο Ombudsman, αλλά και οι εκπαιδευτικές αρχές της ηθικής δύναμης, κατά την πολιτική διδασκαλία του Σιμόν Μπολιβάρ. Ο Συνήγορος εκλέγεται και παύεται από το Κοινοβούλιο, στο οποίο υποβάλλει ετήσιες και ειδικές εκθέσεις. H Συνήγορος του Πολίτη, Gabriela del Mar Ramírez είναι κοινωνική λειτουργός.


Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας - Πολιτικός Επίτροπος

Αν δούμε με ευρύτητα τον ρόλο του Πολιτικού Επιτρόπου και την γενικότερη λειτουργία του στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδος, θα διαπιστώσουμε ότι ορισμένες αρμοδιότητες του ήταν συγγενείς με αυτές ενός Ombudsman. 


"Ο θεσμός του Πολιτικού Επιτρόπου εισάγεται τον Δεκέμβριο του 1947 ή τον Ιανουάριο του 1948 και λειτουργούσαν σε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας από λόχο μέχρι Γενικό Αρχηγείο. Ο Πολιτικός Επίτροπος ήταν ο εκπρόσωπος του ΚΚΕ στις μονάδες του ΔΣΕ. Ήταν υπεύθυνος για την πολιτική καθοδήγηση και τη διαφώτιση των ανταρτών, τη διατήρηση του ηθικού, τη διασφάλιση της πειθαρχίας, την επαγρύπνηση απέναντι στους εχθρούς, την ανάλυση των πολιτικών αποφάσεων της κομματικής ηγεσίας αλλά και για την αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων των μαχητών που συνδέονταν με την επιμελητεία και τον εφοδιασμό. Ο Πολιτικός Επίτροπος  είχε την ευθύνη να συγκαλεί σε τακτική βάση συζητήσεις («δημοκρατικές συνελεύσεις») στις οποίες συμμετείχαν οι μαχητές της μονάδας. Στις δημοκρατικές συνελεύσεις, οι οποίες συνήθως συγκαλούνταν συνήθως μετά από κάποια μάχη (αλλά και κατά τη διάρκεια πορειών), συζητιούνταν ο τρόπος διεξαγωγής της μάχης, η συμπεριφορά των μαχητών, τα προβλήματα καθημερινότητας, γινόταν κριτική και αυτοκριτική για λάθη ή παραλείψεις, κοκ". (βλ. εδώ). 


Αν και δεν ήταν ανεξάρτητη αρχή, ο Επίτροπος ήταν ουσιαστικά ένας πολιτικός διαμεσολαβητής ανάμεσα στα μέλη του ΔΣΕ και στην στρατιωτική ηγεσία ("συνήγορος του οπλίτη" θα λέγαμε σήμερα).  Ένας από τους πιο γνωστούς Πολιτικούς Επιτρόπους ήταν ο Νίκος Μπελογιάννης, στην 10η Μεραρχία του ΔΣΕ.


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…