Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Όχι διοικητική κύρωση κατόπιν αμετάκλητης ποινικής αθώωσης

Μια σημαντική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επανακαθορίζει τον κανόνα του ne bis in idem, αλλά και του τεκμηρίου αθωότητας στο διοικητικό δίκαιο. Στην υπόθεση Καπετάνιος κ.α. κατά Ελλάδας (30.4.2015), Πρώτο Τμήμα ΕΔΔΑ (άρα μη τελική απόφαση), κρίθηκε ότι η επιβολή διοικητικού προστίμου που επικυρώθηκε και από το Συμβούλιο της Επικρατείας, για τις ίδιες πράξεις για τις οποίες οι προσφεύγοντες είχαν αθωωθεί αμετάκλητα στο ποινικό δικαστήριο, συνιστούσε παραβίαση ανθρώπινων δικαιωμάτων τους. 

Συγκεκριμένα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι η επιβολή διοικητικής κύρωσης ενώ οι προσφεύγοντες είχαν αθωωθεί πιο πριν από τα ποινικά δικαστήρια, συνιστούσε παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 2 (τεκμήριο αθωότητας) της ΕΣΔΑ καθώς και του άρθρου 4 του 7ου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (δικαίωμα να μη δικαστεί κανείς και να μην καταδικαστεί δεύτερη φορά για την ίδια πράξη). Στην ίδια υπόθεση, το ΕΔΔΑ αναγνώρισε και παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ για την υπέρμετρη διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών καθώς και του άρθρου 13 της ΕΣΔΑ, για την έλλειψη αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος στην εθνική έννομη τάξη.  

Δελτίο Τύπου (αγγλικά)
Απόφαση (γαλλικά)

Η απόφαση περιλαμβάνει μερικές ενδιαφέρουσες σκέψεις για την (αντίθετη) νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, αλλά και για την συμβατότητα ορισμένων συνταγματικών διατάξεων με τις ανωτέρω διατάξεις της ΕΣΔΑ, όπως ερμηνεύονται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ενώ αναφέρεται και στην νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κλασική προϋπόθεση για την εφαρμογή του ne bis in idem είναι η βαρύτητα των διοικητικών προστίμων που πρέπει να είναι σοβαρή ώστε να θεωρούνται "ποινικές κυρώσεις", μολονότι προέρχονται από διοικητικό μηχανισμό επιβολής κυρώσεων και διοικητικά δικαστήρια. Αυτό ίσχυε από παλιά κατά την νομολογία του ΕΔΔΑ. Κεντρικό κριτήριο είναι βέβαια να πρόκειται για τα ίδια πραγματικά περιστατικά. Έπειτα το ΕΔΔΑ έκρινε ότι δεν θα είχε παραβιαστεί η αρχή ne bis in idem αν οι δύο ποινές (χρηματική και φυλάκιση) είχαν επιβληθεί από το ίδιο σύνολο δικαστικής διαδικασίας, ή αν το ποινικό δικαστήριο είχε αναβάλει την έκδοση της απόφασής του μέχρι την έκδοση απόφασης υπέρ του προστίμου από την διοικητική δικαιοσύνη. Δηλαδή φαίνεται ότι κρίσιμο ήταν το γεγονός ότι η αθώωση προηγήθηκε των διοικητικών δικαστηρίων. Έτσι κρίθηκε και ότι τα διοικητικά δικαστήρια παραβίασαν το τεκμήριο της αθωότητας των προσφευγόντων, αφού αυτοί είχαν προηγουμένως αθωωθεί! 

Μια απόφαση που θα έχει σίγουρα επιπτώσεις και σε άλλες διαδικασίες που διακλαδώνονται σε ποινικό και διοικητικό σκέλος.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…