Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Αποτέφρωση, νομοθεσία και Εκκλησία

Το 1960 ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών αρνήθηκε την νεκρώσιμη ακολουθία για τον νεκρό Δημήτρη Μητρόπουλο, τον παγκοσμίου φήμης μουσικό που είχε αποτεφρωθεί με δική του επιθυμία. Δεν ήταν ίδια η μεταχείριση της τέφρας της Μαρίας Κάλλας, όμως, το 1977, για την οποία πραγματοποιήθηκε η κηδεία σε ορθόδοξο παρεκκλήσι στο Παρίσι (και μετά ο Υπουργός Πολιτισμού κ. Νιάνιας διέθεσε την τέφρα της στο Αιγαίο, όπως ήταν η επιθυμία της).
Οι Ορθόδοξες Εκκλησίες της Ρωσίας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας, Σερβίας κ.τ.λ. έχουν αποδεχθεί την αποτέφρωση για τους πιστούς τους. Στην Ελλάδα, από το 1990 υπάρχει απόφαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου ότι δεν αποδέχεται την τέλεση νεκρώσιμης ακολουθίας για τους νεκρούς που αποτεφρώθηκαν με δική τους επιθυμία είτε καθ' υπόδειξη των συγγενών τους (!!!). Είναι εντυπωσιακό δηλαδή ότι η ΔΙΣ αρνείται ακόμα και αν ο νεκρός δεν ήθελε ο ίδιος να αποτεφρωθεί, αλλά τον αποτέφρωσαν με απόφαση της οικογένειας. Ωστόσο, η Εκκλησία της Ελλάδας δεν έχει αντιταχθεί στην εκταφή των νεκρών μετά από 3 έτη και την διάλυση των οστών τους σε χωνευτήρι με χημικές ουσίες, γεγονός που αποτελεί μια εκ των υστέρων μορφή αποτέφρωσης. Δηλαδή δεν είναι πολύ πειστικά τα επιχειρήματα άρνησης της αποτέφρωσης λόγω σεβασμού του νεκρού, ενώ γίνεται δεκτή η πρακτική της εκταφής και του χωνευτηρίου.
Το βασικό θεολογικό επιχείρημα είναι ότι, παρόλο που η αποτέφρωση δεν απαγορεύεται από τις γραφές, η ορθόδοξη παράδοση επέχει ισχύ αναγκαστικού κανόνα, κατά τον Μ.Βασίλειο. Αυτό όμως είναι κάτι με το οποίο δεν συμφωνεί το σύνολο της Ορθοδοξίας, αφού η αποτέφρωση είναι αποδεκτή από τις άλλες ορθόδοξες Εκκλησίες άλλων κρατών του ορθόδοξου τόξου. Επίσης, από πλευράς εκκλησιαστικού δικαίου δεν νομίζω ότι η δεσμευτικότητα ενός εθίμου περιλαμβάνει και τον απαγορευτικό κανόνα μιας άλλης επιλογής. Δηλαδή εάν το έθιμο είναι ότι οι ορθόδοξοι νεκροί θάπτονται, δεν βλέπω αυτό να περιέχει και την απαγόρευση. Κατόπιν όλων αυτών, πείτε μου τώρα, αν αυτός ο νόμος ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ επέτρεπε ή όχι την αποτέφρωση των ορθόδοξων Χριστιανών:
Άρθρο 35 Ν.3448/2006 παρ. 1:
"Επιτρέπεται η αποτέφρωση νεκρών, ημεδαπών ή αλλοδαπών, των οποίων οι θρησκευτικές πεποιθήσεις επέτρεπαν τη μετά θάνατον αποτέφρωση."
Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι αυτή η διάταξη έχει καταργηθεί από τον Ν.4277/2014. Τώρα πλέον για την αποτέφρωση χρειάζεται έκδοση ληξιαρχικής πράξης, η οποία εκδίδεται αφού προσκομιστεί το σχετικό ιατροδικαστικό πιστοποιητικό και:
" Έγγραφη δήλωση ή σημείωμα του θανόντος ότι επιθυμούσε την αποτέφρωση της σωρού του. Αν ο θανών δεν κατέλιπε τέτοια δήλωση ή σημείωμα, έγγραφη δήλωση του/της συζύγου αυτού ή του/της εν ζωή συντρόφου του θανόντος με τον/την οποίο/α ο τελευταίος είχε συνάψει σύμφωνο συμβίωσης κατά τα προβλεπόμενα από το άρθρο 1 του ν. 3719/2008 «Μεταρρυθμίσεις για την οικογένεια, το παιδί και άλλες διατάξεις»
(Α΄ 240) ή, τέλος, των συγγενών πρώτου ή δευτέρου βαθμού του θανόντος, με βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής τους."
Επομένως, η παραπάνω διάταξη πρέπει να αλλάξει ώστε να απαλειφθεί η αναφορά στον αντίθετο στο Ευρωπαϊκό δίκαιο Ν.3719/2008, προκειμένου να ισχύει το παραπάνω και για τα ζευγάρια που συνάπτουν σύμφωνο συμβίωσης με τον νεότερο Ν.4356/2015. Άρα εδώ έχουμε μια εν ισχύ αθέμιτη διάκριση μεταξύ ετερόφυλων και ομόφυλων ζευγαριών! Θα πρέπει να διορθωθεί με νεότερη νομοθετική παρέμβαση, για λόγους ασφάλειας δικαίου.
Πάντως, με τον νόμο του 2014, το κράτος αποσύνδεσε το δικαίωμα της αποτέφρωσης από "τις θρησκευτικές πεποιθήσεις" των ενδιαφερομένων.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…