Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η ευρωπαϊκή υποχρέωση συμπερίληψης του σεξουαλικού προσανατολισμού στο αντιρατσιστικό νομοσχέδιο

Το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο που κατατέθηκε από τον Υπουργό Δικαιοσύνης αποσκοπεί στην τροποποίηση του ισχύοντος Ν.927/1979 κατα τρόπον ώστε να ενσωματωθεί στην Ελληνική έννομη τάξη η Απόφαση - πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2008/913/ΔΕΥ για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μέσω του ποινικού δικαίου.

Η κριτική που έχει αναπτυχθεί σε σχέση με την προτεινόμενη ενσωμάτωση αφορά την μη υπαγωγή του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου στο νομοσχέδιο. Είναι όμως υποχρεωτική για τον εθνικό νομοθέτη η εισαγωγή και αυτών των λόγων διάκρισης στο εναρμονιστικό νομοσχέδιο; Η ίδια η Απόφαση - πλαίσιο περιέχει ανοικτές διατάξεις, επιτρέποντας στα κράτη είτε να συμπεριλάβουν, είτε να μην συμπεριλάβουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Όμως, η Απόφαση - πλαίσιο δεν θεσπίστηκε σε κενό δικαίου, ούτε η ενσωμάτωσή της στο εθνικό δίκαιο θα είναι θεσμικά επαρκής, αν δεν τηρηθεί και το πρωτογενές δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με την Συνθήκη της Λισαβόνας, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα κείμενο που ψηφίστηκε το 2000 από τρία θεσμικά όργανα της ΕΕ και είχε έναν "συμβουλευτικό" ρόλο, κατέστη νομικά δεσμευτικός και μάλιστα σε επίπεδο "πρωτογενούς" δικαίου. Συγκεκριμένα, το άρθρο 6 παρ. 1 της Συνθήκης αναφέρει ότι η Ένωση "αναγνωρίζει τα δικαιώματα, ελευθερίες και αρχές του Χάρτη", ο οποίος θα έχει "ίση νομική ισχύ με τις Συνθήκες". Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ οφείλουν να τηρούν τις διατάξεις του Χάρτη, ακριβώς όπως οφείλουν να τηρούν την Συνθήκη της Λισαβόνας. Σημειωτέον ότι κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος, οι διεθνείς συνθήκες που έχουν κυρωθεί με νόμο κατισχύουν κάθε άλλης αντίθετης διάταξης νόμου. Αυτό σημαίνει ότι από πλευράς ιεράρχισης των κανόνων δικαίου, η Συνθήκη της Λισαβόνας και ο Χάρτης κατισχύουν κάθε αντίθετης διάταξης του εθνικού δικαίου.

Ο Χάρτης έχει όμως ένα περιορισμένο πεδίο εφαρμογής. Ως κείμενο διεθνούς (ευρωπαϊκού) δικαίου, ισχύει επικουρικά: εάν κάτι δεν προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο και αφορά τις αρμοδιότητες της Ε.Ε, τότε μόνο αποκτούν νομική ισχύ οι διατάξεις του Χάρτη. Μπορεί λοιπόν να μην ισχύει οριζόντια για κάθε βιοτική περίσταση, αλλά στις περιπτώσεις που ισχύει έχει αυξημένη νομική δύναμη. Συγκεκριμένα, το άρθρο 51 του Χάρτη αναφέρει ότι οι διατάξεις του

"απευθύνονται στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας, καθώς και στα κράτη μέλη, μόνο όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Κατά συνέπεια, οι ανωτέρω σέβονται τα δικαιώματα, τηρούν τις αρχές και προάγουν την εφαρμογή τους σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, όπως της απονέμονται από τις Συνθήκες."
 
Επομένως, τα κράτη μέλη, όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης, είναι υποχρεωμένα να τηρούν τις διατάξεις του Χάρτη. Κορυφαία στιγμή εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, είναι η διαδικασία της νομοθέτησης διατάξεων εθνικού δικαίου με τις οποίες ενσωματώνεται στο εσωτερικό δίκαιο μια οδηγία ή μια απόφαση - πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, ο εθνικός νομοθέτης, κατά το στάδιο της θέσπισης εσωτερικής νομοθεσίας ενσωμάτωσης του ενωσιακού δικαίου, οφείλει να τηρεί τις διατάξεις του Χάρτη.
 
Στην προκειμένη περίπτωση, επιχειρείται η ενσωμάτωση της Απόφασης - πλαίσιο 2008/913/ΔΕΥ στο εθνικό δίκαιο κι επομένως ο νομοθέτης οφείλει κατά την ενσωμάτωση να τηρήσει τις διατάξεις του Χάρτη. Ανάμεσα σε αυτές τις διατάξεις του Χάρτη περιλαμβάνεται και το άρθρο 21 με τίτλο "απαγόρευση των διακρίσεων". Σε αυτή την διάταξη αναφέρεται ότι
 
"Απαγορεύεται κάθε διάκριση ιδίως λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού".
 
Η διάταξη αυτή πρέπει να τηρείται από κάθε κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο της εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, έννοιας στον πυρήνα της οποίας βρίσκεται φυσικά η ψήφιση εναρμονιστικού εθνικού νόμου. Επομένως, ο εθνικός νόμος που σκοπεί στην εναρμόνιση του εσωτερικού δικαίου προς την 2008/913/ΔΕΥ δεν επιτρέπεται να εισάγει διακρίσεις για τους παραπάνω λόγους, ως τέτοιες νοούμενες και οι αποσιωπήσεις ή παραλείψεις, όπως πρόσφατα έκρινε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδικάζοντας την Ελλάδα στην υπόθεση Βαλλιανάτος και άλλοι.
 
Ως εκ τούτου, ο νομοθέτης οφείλει να τηρήσει τον Χάρτη κατά το στάδιο της εναρμόνισης του εθνικού δικαίου προς την 2008/913/ΔΕΥ και να αποφύγει παραλείψεις που θα οδηγήσουν εκ νέου σε καταδίκη της Χώρας για παραβίαση του δικαίου της Ε.Ε.

 

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…