Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Εκτός νόμου

Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 29 του Συντάγματος, "Έλληνες πολίτες που έχουν το εκλογικό δικαίωμα μπορούν ελεύθερα να ιδρύουν και να συμμετέχουν σε πολιτικά κόμματα, που η οργάνωση και η δράση τους εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος".

Το Σύνταγμα προϋποθέτει ότι η ελευθερία ίδρυσης και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα έχει ως προϋπόθεση ότι, τόσο η οργάνωση (δηλαδή το καταστατικό τους και η θεωρητική υποδομή τους), όσο και η δράση τους (δηλ. το τι κάνουν στην πράξη) εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. 

Εγγυητικός θεσμός για την τήρηση του άρθρου 29 του Συντάγματος είναι ο Άρειος Πάγος: αυτός ανακηρύσσει τους συνδυασμούς, αφού πρώτα έχει ελεγχθεί ότι τα υποψήφια κόμματα πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 29. Στην πράξη, όμως, αυτό έχει υποβιβαστεί σε μια απλή μονομερή γραφειοκρατική διαδικασία που είναι ζήτημα κατά πόσον καλύπτει την ρυθμιστική εμβέλεια του άρθρου 29 του Συντάγματος. Δηλαδή κατά το Ν.3023/2002, τα κόμματα οφείλουν πριν "αναλάβουν δραστηριότητα", να καταθέσουν στον Άρειο Πάγο μια δήλωση στην οποία αναφέρεται ότι "η οργάνωση και η δράση τους εξυπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος". 

Η υποβολή δήλωσης, κατά την γνώμη μου δεν αρκεί για την πλήρη εφαρμογή του άρθρου 29 του Συντάγματος: ο Άρειος Πάγος, ακόμη κι όταν υπάρχει το τυπικό σκέλος (η δήλωση), οφείλει να εξετάζει κατά πόσον η οργάνωση ή/και η δράση ενός κόμματος δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, ακόμη και πέραν από τις χονδροειδείς περιπτώσεις που αναφέρει ο εκλογικός νόμος (λ.χ. χρήση του "στέμματος" ως κομματικού εμβλήματος). Διότι τίποτε δεν αποκλείει ότι η "δήλωση", ακόμη κι όταν υπάρχει, μπορεί να αποδειχθεί στο μέλλον ψευδής. Εάν ο Άρειος Πάγος διαπιστώσει ότι η δράση ενός κόμματος (γιατί εκεί μπορεί να είναι το πρόβλημα, στις πράξεις κι όχι στα καταστατικά και τις θεωρίες) δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, σαφώς κι έχει συνταγματικό καθήκον να μην ανακηρύξει τους συνδυασμούς του συγκεκριμένου κόμματος. 

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η έννοια της "ελεύθερης λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος" ενέχει έναν μεγάλο βαθμό αφαίρεσης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αυθαίρετες αποφάσεις για την ανακήρυξη ή μη ενός συνδυασμού. Με τον όρο αυτό, ο συνταγματικός νομοθέτης  δεν εννοούσε τα πολιτικά κόμματα που ενδεχομένως οραματίζονται ένα διαφορετικό κοινωνικοπολιτικό σύστημα και που επιδιώκουν, μέσα στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος, να πείσουν για μια πολιτειακή μεταβολή. Αυτές δεν είναι κομματικές δράσεις που δεν "εξυπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία" του δημοκρατικού πολιτεύματος. Αντιθέτως, είναι θεμιτές επιδιώξεις, ενταγμένες στην ίδια την λειτουργία ενός δημοκρατικού πολιτεύματος. Το Σύνταγμα επιδιώκει να αποκλείσει μόνο τα κόμματα, των οποίων η δράση και η οργάνωση εμποδίζουν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ένα κόμμα που η δράση των μελών του στρέφεται συστηματικά κατά θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως για παράδειγμα είναι η ελευθερία της έκφρασης, αναπόσπαστου στοιχείου της δημοκρατίας, αποτελεί περίπτωση η οποία  σαφώς μπορεί να εμποδίζει την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Επομένως, η λειτουργία ενός τέτοιου κόμματος δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 29 του Συντάγματος και ο Άρειος Πάγος δεν έχει καμία υποχρέωση να ανακηρύξει έναν τέτοιο συνδυασμό υποψηφιοτήτων, ακόμη κι αν έχει υποβληθεί "δήλωση".


Σχόλια

Ο χρήστης czubul είπε…
Θεμελιώνεται έννομο συμφέρον από πολίτη για άσκηση ενδίκου μέσου εναντίον της ανακύρηξης υποψηφιότητας ?(ή και της νομιμότητας λειτουργίας του κόμματος?)
Ο χρήστης e-Lawyer είπε…
Ο πολίτης έχει το δικαίωμα ψήφου. Αλλά και του αναφέρεσθαι στις αρχές.
Ο χρήστης Green_revenger είπε…
Πολύ εμπεριστατωμένο άρθρο, που δίνει τροφή για σκέψη και προβληματισμό. Αναρωτιέμαι μολοταύτα, υπάρχει δυνατότητα προσβολής τόσο της αίτησης για δημιουργία κόμματος όσο και της ανακύρηξής του;

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…