Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Υπερασπίζοντας την οικουμενικότητα των δικαιωμάτων

Είναι συνειδητό, πλέον, ότι ζούμε σε κρίσιμα χρόνια που θα καθορίσουν το μέλλον σε μεγάλο βάθος. Είμαστε σε μια ιστορική περίοδο στην οποία θα κριθεί και θα επαναπροσδιοριστεί η ίδια η ανθρώπινη αξία. Δεν νομίζω ότι περιμέναμε, ως φοιτητές των νομικών σχολών της δεκαετίας του 1990, ότι θα χρειαζόταν να επανέλθουμε σε αρχές και κανόνες που περιλαμβάνονταν σε ιστορικές αναδρομές ή θεωρητικά τμήματα της ύλης, όπως, ξέρετε τώρα, θέματα που ακούγονταν πιο κοντινά τα τέλη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και όχι τόσο με όσα θα αντιμετωπίζαμε ως οι νομικοί μιας κοινωνίας ανάπτυξης, ειρήνης και ευημερίας.

Το 2001, βέβαια, με το χτύπημα τους δίδυμους πύργους, πολλά αυτονόητα γκρεμίστηκαν. Τότε ξεκίνησε ένα πρώτο τρομολαγνικό κύμα υπερτονισμού της ανάγκης ασφάλειας που οδηγούσε σε έναν αντίλογο από όσους έβλεπαν περισσότερο την περιστολή των δικαιωμάτων και λιγότερο την ενίσχυσή τους. Κοιτάζοντας πίσω, και οι δύο θεωρήσεις, αποδείχθηκαν τουλάχιστον εκκρεμείς. Γιατί δεν αναζήτησαν τις αιτίες, αλλά έβλεπαν και οι δύο τις λύσεις στην αύξηση τεχνικών μέτρων και των νομοθετικών εγγυήσεων. Αυτές οι προσεγγίσεις ήδη φαίνονται πολύ μακρινές και ξεπερασμένες από την ίδια την καθημερινότητα.

Αλλά, να που και πάλι φτάνουμε να μιλάμε για τα στοιχειώδη. Σαν να έχει ολοκληρωθεί ένας μεγάλος κύκλος από τις πρώτες διακηρύξεις για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και να πρέπει να τις επανεφεύρουμε. Και τώρα, περισσότερο από τότε, φαίνεται ότι δεν αρκεί η δύναμη που δίνει η τεχνολογία και η κατάφαση που προκαλεί μια μεστή νομικοπολιτική διατύπωση ή ένας περιγραφικός φιλοσοφικός και πολιτικός λόγος. Πρέπει να εντοπίσουμε  και να αναλύσουμε δεδομένα. Πού οφείλεται αυτή η κραυγαλέα διχοτόμηση ανάμεσα σε κυρίαρχες πολιτισμικές αναμετρήσεις και τί είναι, τέλος πάντων, αυτό που στερεί από τα ανθρώπινα δικαιώματα την πραγματικά οικουμενική τους αποδοχή; Δεν αρκούν οι τυποποιημένες απαντήσεις όπως το θρήσκευμα, τα γεωπολιτικά συμφραζόμενα και οι οικονομικοινωνικές συνθήκες κι, επίσης, τίποτε δεν προεξοφλεί ότι η θεώρηση αυτή είναι αντικειμενική ή τελική και ολοκληρωμένη. 

Μπορούμε λοιπόν να ξαναδούμε την έκταση εφαρμογής, τους αναγκαίους περιορισμούς, το περιεχόμενο και την ποιότητα των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Να υπενθυμίσουμε που βασίζονται οι γενικεύσεις που περιέχουν αυτοί οι κανόνες. Το αίμα που έχει χυθεί, για να μην χυθεί κι άλλο. Αλλά νομίζω ότι ο βασικός στόχος είναι η εμπέδωση της οικουμενικότητάς τους. Δεν μπορεί στο στάδιο της εξέλιξης που είμαστε, να ισχύουν άλλα ελάχιστα για ανθρώπους που βρίσκονται σε μία χώρα κι άλλα για όσους βρίσκονται σε άλλη. Μόνο ένας λόγος "δικαιολογεί" τις αποκλίσεις: η διαφωνία για την ίδια την ανθρώπινη φύση. Αυτή η διαφωνία λοιπόν είναι που γεφυρώνεται μέσα από σύνθετες και μακροχρόνιες διεργασίες που εμπερικλείουν συνεχείς ανακεφαλαιώσεις και επαναπροσδιορισμούς. Αυτό δεν τελειώνει ποτέ, πρέπει να έχουμε υπόψη. Πρέπει μειώσουμε όμως, όσο περισσότερο μπορούμε τα άτομα που θυσιάζονται ανάμεσα στις μυλόπετρες.


Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…