Κυριακή, Ιανουαρίου 22, 2012

Ούτε "Αγγλικό", ούτε "Ελληνικό" δίκαιο: lex mercatoria

Η συζήτηση για την εφαρμογή του εθνικού ή του βρετανικού δικαίου στο πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων (P.S.I.) αποκαλύπτει ότι, παρ' όλο που η Ελλάδα παράγει περισσότερους νομικούς απ' όσους μπορεί να "καταναλώσει", στην πραγματικότητα λείπει από τον δημόσιο διάλογο η νομική ανάλυση - που θα ενστάλαζε λίγη λογική σε μια πανταχού κυρίαρχη συνωμοσιολογία. Έτσι η συζήτηση εξαντλείται, με φωτεινές εξαιρέσεις, όπως το άρθρο του κ. Ροζάκη στο ΒΗΜΑ, σε εθνικοπατριωτικά επιγράμματα τύπου "μολών λαβέ", παρακάμπτοντας ότι συζητάμε απλώς για την εφαρμογή ενός νομικού εργαλείου που ακολουθείται διεθνώς τα τελευταία 400 χρόνια: την lex mercatoria.

O όρος είναι βέβαια λατινικός και κατα λέξη αποδίδεται ως "εμπορικός νόμος". Πρόκειται όμως για κάτι πέρα από έναν "εμπορικό νόμο": η lex mercatoria χρησιμοποιείται ως τεχνικός όρος για να αναφερθούμε σε ένα σύνολο κανόνων δικαίου, το οποίο επιλέγεται κατά τις διεθνείς συναλλαγές, ως το πιο πρόσφορο και για τα δύο μέρη, προκειμένου να αποφύγουν τις αμφισβητήσεις που θα δημιουργούσε η εφαρμογή του εκάστοτε τοπικού θετικού δικαίου, το οποίο δεν περιείχε διατάξεις για κάθε εμπορική διαφορά που θα μπορούσε να προκύψει. Ιστορικά, η lex mercatoria αναπτύχθηκε κατά τον μεσαίωνα από τους ευρωπαίους εμπόρους και αποτελούσε ένα κοινά αποδεκτό πλαίσιο εθιμικών κανόνων και βέλτιστων πρακτικών που είχαν καταξιωθεί στις συναλλαγές. Μπορεί να μην είχε δηλαδή μια θεσμική βάση σε συγκεκριμένο εθνικό δίκαιο, αλλά το ζητούμενο ήταν η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του, και κάτι ακόμα, το οποίο καμία θεσμική διαδικασία δεν μπορεί να υποκαταστήσει ως προς το βαθμό κανονιστικότητας: ήταν γνωστό σε όλους τους εμπλεκόμενους. Η ευρύτατη γνώση του κανόνα (η "γενική κοινοποίηση", κατά Καντ) είναι στην πραγματικότητα μια μήτρα κανονιστικότητας πολύ πιο ισχυρή από την νομιμοποίηση μέσω της θεσμικής διαδικασίας. Άλλωστε και οι νομοπαραγωγικοί θεσμοί, με όλο το τελετουργικό που ακολουθούν, αυτό επιδιώκουν: η θέσπιση των νόμων να γίνεται όσο το δυνατόν πιο δημόσια, ώστε ουδείς να μπορεί να επικαλεστεί άγνοια δικαίου. Η δημοσιότητα είναι το imperium του νομοθέτη.

Αρχικά η lex mercatoria ήταν ένα σύνολο κανόνων και αρχών που ακολουθούσαν οι ίδιοι οι έμποροι, για να ρυθμίσουν τις συμφωνίες τους. Σε αυτό τους οδηγησε η ανάγκη για γρήγορη επίλυση των διαφωνιών: οι νομικές επιπλοκές και καθυστερήσεις δεν είναι ακριβώς ένας παράγοντας ανάπτυξης και προαγωγής του εμπορίου. Έτσι οι έμποροι επέλεγαν οι ίδιοι δικαστές για να εφαρμόσουν την lex mercatoria κατά την επίλυση των διαφορών τους, αποφεύγοντας τα κρατικά δικαστήρια που θα εφάρμοζαν το εθνικό δίκαιο.

Οι Άγγλοι δικαστές, οι οποίοι πάντοτε λειτουργούσαν δικαιοπαραγωγικά, αναζητώντας περισσότερο την ανάγκη εξυπηρέτησης των συναλλαγών, και λιγότερο την θεσμική έδραση των κανόνων - όπως οι ηπειρώτες συναδελφοί τους- από το 1608 κήρυξαν την lex mercatoria ως μέρος του εφαρμοστέου δικαίου. Έτσι το αγγλικό κοινοδίκαιο έγινε το πρώτο κανονιστικό σύνολο που περιείχε αυτούσιες τις βέλτιστες εμπορικές πρακτικές και τα έθιμα που είχαν αναπτύξει οι έμποροι. Προσθέστε σε αυτό τα 400 χρόνια δικαστικών αποφάσεων που ακολούθησαν αυτή τη διακήρυξη, σε ένα σύστημα δικαιοσύνης που σέβεται ευλαβικά τα δικαστικά προηγούμενα, κι έχετε τον πιο λειτουργικό κώδικα παγκοσμίως για την επίλυση των εμπορικών διαφορών.

Φυσικά η lex mercatoria ουδέποτε ήταν παγωμένη στο χρόνο. Το δίκαιο των Η.Π.Α., ακολουθώντας την αγγλοσαξωνική παράδοση κι ενσωματώνοντας την εμπορική εμπειρία και πρακτική αιώνων, σε συνδυασμό βέβαια με την διεθνή ισχύ ενός νομίσματος όπως το δολλάριο, αποτελεί τη σύγχρονη lex mercatoria. Kαι, μέ τον ίδιο τρόπο, έχει καταστεί στην ουσία και η lex internetica, που ρυθμίζει de facto όχι μόνο τις συναλλαγές, αλλά ακόμα και την ελευθερία έκφρασης, όσο κι αν στην Ευρώπη δεν έχουμε "1st Amendment".

Έτσι, τελικά, η υπαγωγή του P.S.I. στο αγγλικό - κι όχι στο ελληνικό- δίκαιο δεν είναι τίποτε άλλο από μια πάγια συναλλακτική πρακτική: αναγνώριση της εφαρμογής της lex mercatoria, κι όχι βέβαια την εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Aλλά αυτά είμαστε καταδικασμένοι να τα συζητάμε μεταξύ μας, αφού φαίνεται ότι δεν πρόκειται να απασχολήσουν την κοινή γνώμη ή τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης.






5 σχόλια:

nick2010 είπε...

Το ζήτημα δεν είναι η εφαρμογή του "εμπορικού δικαίου" στο PSI, αλλά το τί θα επέλθει αν "παραιτηθούμε" από το δικαίωμά μας να διέπουμε το μεγαλύτερο ποσοστό ελληνικών ομολόγων - δημοσίου χρέους από το Ελληνικό Δίκαιο.

Το βαθύτερο θέμα (ταμπού ανοικτής συζήτησης) είναι ότι σε μία τέτοια περίπτωση (PSI υπό το Ελληνικό Δίκαιο), εφόσον τελικά βρεθούμε σε δραχμικό καθεστώς, το 75% του χρέους, διεπόμενο από το Ελληνικό Δίκαιο θα μπορεί να... καλυφθεί από μία ΑΝΑΤΙΜΗΣΗ του ελληνικού νομίσματος (πχ. 1 δραχμή = 1.000 ευρώ).

Έτσι νομίμως πληρώνουμε τους δανειστές μας (αν και προφανώς τους "ρίχνουμε") και, στη συνέχεια, επιστρέφουμε σε υποτίμηση ελπίζοντας σε βελτίωση των συνθηκών του όποιου εξαγωγικού μας προϊόντος.

Αντίθετα, με την εφαρμογή του Αγγλικού Δικαίου επί του PSI, το μοναδικό αυτό επιχειρησιακό όπλο ΧΑΝΕΤΑΙ και κάθε προσπάθεια ανάκαμψης υπό ανώμαλες συνθήκες καθίσταται εκ προοιμίου... ανεφάρμοστη.

Ανώνυμος είπε...

Δείτε και το http://www.constitutionalism.gr/html/ent/110/ent.2110.asp

Ανώνυμος είπε...

Διαφωνώ. Το ελληνικό δίκαιο παρέχει άλλα εργαλεία στην Ελληνική Δημοκρατία, σε περίπτωση που θα χρειαζόταν κάποια μεταβολή στους όρους των νέων ομολόγων.

Ανώνυμος είπε...

@nick2010
Με συγχωρείτε, αλλά αυτό είναι το πιο παράλογο από τα επιχειρήματα που ακούγονται κατά της ισχύος του αγγλικού δικαίου.
Δεν καθορίζει το κάθε κράτος μονομερώς την αξία του νομίσματός του, αν ήταν έτσι το Bangladesh θα καθόριζε το νόμισμά του σε 1 Taka= 1 τρις δολάρια, και μετά θα αγόραζε τη Citibank!
Το κάθε νόμισμα έχει ισοτιμία, που καθορίζεται από τις (επάρατες) αγορές...
Έτσι, ακόμη και αν η Ελλάδα ορίσει μονομερώς ότι 1 δραχμή= 1000 ευρώ, αν στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου 1 δραχμή αγοράζεται για 0,1 λεπτό, τι νομίζετε ότι θα επικρατήσει;

Ανώνυμος είπε...

Συγγνώμη, αλλά περιμένουμε να μας πάρει κανείς στα σοβαρά όταν λέμε: "Δεν θα σας πληρώσω αυτά που σας χρωστάω, θα σας τα ανταλλάξω με άλλα ομόλογα, τα οποία όμως θέλω να διέπονται από το ελληνικό δίκαιο, ώστε να μπορώ να αποφασίσω ότι δε θα σας πληρώσω ούτε εκείνα"!

Άρνηση ιατρικής σύμπραξης σε έκτρωση για συνειδησιακούς λόγους

" Ο ιατρός, επικαλούμενος λόγους συνείδησης, έχει δικαίωμα να μη μετέχει σε νόμιμες ιατρικές επεμβάσεις στις οποίες αντιτίθεται συνει...