Παρασκευή, Νοεμβρίου 12, 2010

Καλλικράτης: η διοίκηση και οι αρμοδιότητες των Δήμων

Ήδη από το Προοίμιό του, ο νόμος "Καλλικράτης" (Ν.3852/2010) αναφέρεται στους Δήμους ως "θεμελιώδη θεσμό του δημόσιου βίου των Ελλήνων", με αναφορά στο Σύνταγμα (άρθρο 102, βλ. εδώ) αλλά και στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

Οι δήμοι αποτελούν αυτοδιοικούμενα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και αποτελούν τον πρώτο βαθμό τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο δεύτερος βαθμός μέχρι τώρα ήταν οι Νομαρχίες, οι οποίες με τον Καλλικράτη μεταλλάσσονται σε Περιφέρειες και οι παλιές Περιφέρειες, θεσμοί αποκέντρωσης και όχι αυτοδιοίκησης, υποκαθίστανται από τις νεοσυσταθείσες Αποκεντρωμένες Διοικήσεις). Στο πρώτο άρθρο του Καλλικράτη αναφέρονται οι συνενώσεις των υπαρχόντων δήμων, ανά Νομό.

Σύμφωνα με το άρθρο 7, ο Δήμος διοικείται από το δημοτικό συμβούλιο, την οικονομική επιτροπή, την επιτροπή ποιότητας ζωής και τον Δήμαρχο. Ο Δήμαρχος και οι Δημοτικοί Σύμβουλοι εκλέγονται από το λαό κάθε πέντε (5) χρόνια, σύμφωνα με το άρθρο 9. Δικαίωμα να εκλεγούν στις δημοτικές αρχές έχουν οι δημότες, οι πολίτες των κρατών μελών της ΕΕ και οι νομίμως διαμένοντες αλλοδαποί τρίτων χωρών (σύμφωνα με το Ν.3838/2010). Μια σειρά ασυμβιβάστων και κωλυμάτων αποκλείει το δικαίωμα εκλογιμότητας σε δικαστικούς λειτουργούς, ιερείς, στρατιωτικούς, δημοτικούς και δημόσιους υπαλλήλους, προμηθευτές άνω κάποιου ποσού, οφειλέτες του δήμου, διοικητές και προέδρους νομικών προσώπων με κρατική συμμετοχή αν δεν έχουν παραιτηθεί προ 18 μήνου και καταδικασθέντες για μια σειρά από ποινικά αδικήματα.

Ο Δήμαρχος, σύμφωνα με το άρθρο 58 του Καλλικράτη, "προασπίζει τα τοπικά συμφέροντα, κατευθύνει τις δράσεις του δήμου για την υλοποίηση του σχεδίου ανάπτυξης, διασφαλίζει την ενότητα της τοπικής κοινωνίας και ασκεί τα καθήκοντά του με γνώμονα τις αρχές της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας.

Ειδικότερα, ο δήμαρχος:
α) Eκπροσωπεί το δήμο στα δικαστήρια και σε κάθε δημόσια αρχή.
β) Eκτελεί τις αποφάσεις του δημοτικού συμβουλίου, της οικονομικής και της επιτροπής ποιότητας ζωής. H μηεκτέλεση των αποφάσεων αυτών συνιστά σοβαρή πειθαρχική παράβαση καθήκοντος.
γ) Ορίζει τους αντιδημάρχους, συγκαλεί και προεδρεύει της εκτελεστικής επιτροπής και συντονίζει την υλοποίηση των αποφάσεών της.
δ) Eίναι προϊστάμενος των υπηρεσιών του δήμου. Ως προϊστάμενος όλου του προσωπικού του δήμου εκδίδει τις πράξεις που προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις για το διορισμό, τις κάθε είδους υπηρεσιακές μεταβολές και την άσκηση του πειθαρχικού ελέγχου.
ε) Συνυπογράφει τους βεβαιωτικούς καταλόγους και τα χρηματικά εντάλματα πληρωμής των δαπανών, οι οποίες έχουν εκκαθαριστεί από την αρμόδια υπηρεσία τουδήμου.
στ) Υπογράφει τις συμβάσεις που συνάπτει ο δήμος.
ζ) Εκδίδει τις άδειες που προβλέπονται από τις διατάξεις που διέπουν τις αρμοδιότητες του δήμου.
η) Εκδίδει πιστοποιητικά προσωπικής και οικογενειακής κατάστασης των δημοτών, καθώς και τις βεβαιώσεις μόνιμης κατοικίας.
θ) Συνιστά ομάδες εργασίας και ομάδες διοίκησης έργου από μέλη του δημοτικού συμβουλίου, υπαλλήλους του δήμου, υπαλλήλους του δημόσιου τομέα ή ιδιώτες για τη μελέτη και επεξεργασία θεμάτων του δήμου, καθορίζοντας τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας τους."

Ο Δήμαρχος επικουρείται από Αντιδημάρχους, οι οποίοι είναι δημοτικοί σύμβουλοι της πλειοψηφούσας παράταξης κι έχουν τις αρμοδιότητες που τους αναθέτει ο Δήμαρχος. Έχουν επίσης και κατά τόπον αρμοδιότητες:

α) Έχουν την ευθύνη της λειτουργίας των δημοτικών υπηρεσιών που είναι εγκατεστημένες στη δημοτική ενότητα.
β) Παρακολουθούν την εξέλιξη των έργων και των εργασιών που εκτελούνται στη δημοτική ενότητα.
γ) Μεριμνούν για την καλή κατάσταση και λειτουργία του εξοπλισμού που βρίσκεται στη δημοτική ενότητα.
δ) Υπογράφουν με εξουσιοδότηση του δημάρχου, βεβαιώσεις, πιστοποιητικά και λοιπά διοικητικά έγγραφα που εκδίδονται από τις δημοτικές υπηρεσίες που λειτουργούν στα όρια της δημοτικής ενότητας.
ε) Συνεργάζονται με τους προέδρους των τοπικών και δημοτικών κοινοτήτων και τους εκπροσώπους των τοπικών κοινοτήτων για την επίλυση των προβλημάτων τους.
στ) Ασκούν κάθε άλλη αρμοδιότητα που μπορεί να τους μεταβιβάζει με απόφασή του ο δήμαρχος, που αφορά τη δημοτική ενότητα.

Ο Δήμαρχος μαζί με τους Αντιδημάρχους αποτελούν την Εκτελεστική Επιτροπή. Σύμφωνα με το άρθρο 62 του Καλλικράτη, η Εκτελεστική Επιτροπή είναι ένα συλλογικό συντονιστικό όργανο του δήμου που παρακολουθεί τη εφαρμογή της δημοτικής πολιτικής σε όλους τους τομείς καθώς και την εφαρμογή του επιχειρησιακού σχεδίου του δήμου, του μεσοχρόνιου, ετήσιου και πενταετούς προγράμματος δράσης. Συγκεκριμένα, η Εκτελεστική Επιτροπή έχει τις εξής αρμοδιότητες:

α) Παρακολουθεί την εκτέλεση των αποφάσεων του δημοτικού συμβουλίου.
β) Συντονίζει την κατάρτιση και παρακολουθεί την εκτέλεση του επιχειρησιακού προγράμματος, το οποίο καιεισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο.
γ) Καταρτίζει και εισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα του δήμου και έχει την ευθύνη της υλοποίησής του.
δ) Συγκεντρώνει και αξιολογεί τις προτάσεις των υπηρεσιών του δήμου στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την κατάρτιση του προϋπολογισμού και εισηγείται το προσχέδιο του προϋπολογισμού και το ετήσιο πρόγραμμα δράσης προς την οικονομική επιτροπή.
ε) Έχει την ευθύνη για την πιστή εκτέλεση του προϋπολογισμού.
στ) Εισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο τα σχέδια: i) Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας, ii) Κανονισμού μέτρησης και αξιολόγησης της απόδοσης των δημοτικών υπηρεσιών κατά την ισχύουσα νομοθεσία.
ζ) Εισηγείται στο δημοτικό συμβούλιο το Σχέδιο Χάρτας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων δημοτών και κατοίκων και μεριμνά για την έκδοση, ενημέρωση και διακίνηση του Οδηγού του Δημότη, στον οποίο περιγράφονται οι διαδικασίες, οι όροι και οι προϋποθέσεις παροχής των
υπηρεσιών του δήμου σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή.
η) Εισηγείται το σχέδιο του κανονισμού πληροφόρησης των πολιτών και του κανονισμού διαβούλευσης.
θ) Εισηγείται τα σχέδια αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών και φυσικών καταστροφών, σε εναρμόνιση με τα αντίστοιχα σχέδια της περιφέρειας και του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
ι) Παρακολουθεί, αξιολογεί και συντονίζει τη δράση των νομικών προσώπων και υπηρεσιών του δήμου και ενημερώνει σχετικά το δημοτικό συμβούλιο.


Το Δημοτικό Συμβούλιο αποτελεί το κατ' εξοχήν αποφασιστικό όργανο μέσω του οποίου ασκούνται οι αρμοδιότητες των Δήμων. Έχει τεκμήριο αρμοδιότητας, δηλαδή για κάθε θέμα που δεν του ανατίθεται ρητώς η αρμοδιότητα ή δεν έχει ανατεθεί στο Δήμαρχο, αρμόδιο είναι το Δημοτικό Συμβούλιο. Το Συμβούλιο ορίζει με απόφασή του τα δημοτικά τέλη, τους φόρους, τα δικαιώματα και τις εισφορές. Καταρτίζει τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του. Γνωμοδοτεί για τοπικά θέματα όταν του ζητηθεί από κεντρικές δημόσιες αρχές. Μπορεί να μεταβιβάζει αρμοδιότητες στην Επιτροπή Ποιότητας Ζωής.

Η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής που αποτελείται από τον Δήμαρχο ή τον Αντιδήμαρχο και ορισμένους Δημοτικούς Συμβούλους συνιστάται σε δήμους άνω των δέκα χιλιάδων (10.000) κατοίκων, είναι αποφασιστικό και εισηγητικό όργανο άσκησης των σχετικών με την ποιότητα ζωής, τη χωροταξία, την πολεοδομία και την προστασία του περιβάλλοντος αρμοδιοτήτων του δήμου. Κατά την άσκηση των σχετικών αρμοδιοτήτων της λαμβάνει ειδική μέριμνα για το σχεδιασμό δράσεων που αποβλέπουν στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής και εν γένει την εξυπηρέτηση των ατόμων με αναπηρίες. Οι αρμοδιότητες της αφορούν:
i) τη χορήγηση προέγκρισης ίδρυσης καταστημάτων και επιχειρήσεων μετά από προέλεγχο του σχετικού αιτήματος του ενδιαφερομένου,
ii) την ανάκληση ή την οριστική αφαίρεση της άδειας ίδρυσης και λειτουργίας των καταστημάτων επιχειρήσεων και λοιπών εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων αρμοδιότητας του δήμου,
iii) τη χορήγηση ή ανάκληση της άδειας λειτουργίαςμουσικής.

Επίσης, εισηγείται στο Δημοτικό Συμβούλιο για

i) θέματα καθορισμού χρήσεων γης,
ii) θέματα ρυθμιστικών σχεδίων, προγραμματισμού εφαρμογής ρυθμιστικών σχεδίων, οικιστικής οργάνωσης ανοικτών πόλεων, εφαρμογής Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου (Γ.Π.Σ.), πολεοδομικών μελετών, ανάπλασης περιοχών, πολεοδομικών επεμβάσεων, χρηματοδότησης
προγραμμάτων ανάπλασης, ανασυγκρότησης υποβαθμισμένων περιοχών, πολεοδομικής αναμόρφωσης προβληματικών περιοχών, αποζημίωσης ρυμοτομούμενων, πολεοδομικών ρυθμίσεων, εισφοράς σε γη ή σε χρήμα, περιοχών ειδικά ρυθμιζόμενης πολεοδόμησης (Π.Ε.Ρ.ΠΟ.) και έγκρισης πολεοδομικών μελετών,
iii) τη λήψη αποφάσεων για θέματα προστασίας του περιβάλλοντος,
iv) τη λήψη αποφάσεων για θέματα χωροθέτησης κοιμητηρίων, κατά τις προβλέψεις του ν. 2508/1997 (ΦΕΚ 124 Α΄), κέντρων αποτέφρωσης νεκρών, καθώς και άλλων, σχετικών με το αντικείμενο, αρμοδιοτήτων του,
v) το σχέδιο κανονιστικών αποφάσεων των άρθρων 79 και 82 του Κ.Δ.Κ..

Η Οικονομική Επιτροπή είναι αρμόδια για θέματα προϋπολογισμού και οικονομικών του Δήμου.

Στους δήμους με πληθυσμό μεγαλύτερο από δέκα χιλιάδες (10.000) κατοίκους συγκροτείται, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) των μελών του και εκδίδεται εντός δύο (2) μηνών από την εγκατάσταση των δημοτικών αρχών, Δημοτική Επιτροπή Διαβούλευσης ως όργανο με συμβουλευτικές αρμοδιότητες. Η διάρκεια της θητείας της δημοτικής επιτροπής διαβούλευσης δεν υπερβαίνει τα δυόμιση έτη. Δημοτική επιτροπή διαβούλευσης μπορεί να συγκροτηθεί και σε μικρότερους δήμους, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Η δημοτική επιτροπή διαβούλευσης αποτελείται από εκπροσώπους των φορέων της τοπικής κοινωνίας, όπως:
α) των τοπικών εμπορικών και επαγγελματικών συλλόγων και οργανώσεων
β) των επιστημονικών συλλόγων και φορέων
γ) των τοπικών οργανώσεων εργαζομένων και εργοδοτών
δ) των εργαζομένων στο δήμο και τα νομικά του πρόσωπα
ε) των ενώσεων και συλλόγων γονέων
στ) των αθλητικών και πολιτιστικών συλλόγων και φορέων
ζ) των εθελοντικών οργανώσεων και κινήσεων πολιτών
η) άλλων οργανώσεων και φορέων της κοινωνίας των πολιτών
θ) εκπρόσωποι των τοπικών συμβουλίων νέων και
ι) δημότες

Οι αρμοδιότητές της:

α) Γνωμοδοτεί στο δημοτικό συμβούλιο σχετικά με τα αναπτυξιακά προγράμματα και τα προγράμματα δράσης του δήμου, το επιχειρησιακό πρόγραμμα και το τεχνικό πρόγραμμα του δήμου.
β) Γνωμοδοτεί για θέματα γενικότερου τοπικού ενδιαφέροντος, που παραπέμπονται σε αυτή από το δημοτικό συμβούλιο ή τον δήμαρχο.
γ) Εξετάζει τα τοπικά προβλήματα και τις αναπτυξιακές δυνατότητες του δήμου και διατυπώνει γνώμη για την επίλυση των προβλημάτων και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων αυτών.
δ) Δύναται να διατυπώνει παρατηρήσεις επί του περιεχομένου των κανονιστικού χαρακτήρα αποφάσεων οι οποίες εκδίδονται σύμφωνα με το άρθρο 79 του Κ.Δ.Κ..

Ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης είναι μια νέα δημοτική ανεξάρτητη αρχή με αρμοδιότητα την διαχείριση καταγγελιών των δημοτών εναντίον των υπηρεσιών του Δήμου (βλ. αναλυτικότερα εδώ).

Σε κάθε δήμο συγκροτείται και λειτουργεί με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών ως συμβουλευτικό όργανο του δήμου για την ενίσχυση της ένταξης των μεταναστών στην τοπική κοινωνία. Τα συμβούλια ένταξης μεταναστών αποτελούνται από πέντε (5) έως έντεκα (11) μέλη, τα οποία ορίζονται από το οικείο δημοτικό συμβούλιο. Ως μέλη ορίζονται δημοτικοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι φορέων μεταναστών, εφόσον η έδρα αυτών ή παραρτήματος βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων του οικείου δήμου, ή εκπρόσωποι που επιλέγονται από την κοινότητα των μεταναστών που κατοικούν μόνιμα στον οικείο δήμο, σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει σχετικός κανονισμός, που εκδίδει με απόφασή του το οικείο δημοτικό συμβούλιο, καθώς και εκπρόσωποι κοινωνικών φορέων οι οποίοι αναπτύσσουν εντός της διοικητικής περιφέρειας του οικείου δήμου δράση σχετική με τα προβλήματα των μεταναστών. Με την ίδια απόφαση ορίζεται πρόεδρος στο συμβούλιο ένταξης μεταναστών ένας εκ των δημοτικών συμβούλων μελών του. Στα παραπάνω συμβούλια ορίζονται υποχρεωτικά ως μέλη αλλοδαποί δημοτικοί σύμβουλοι που έχουν τυχόν εκλεγεί. Η συμμετοχή στα ανωτέρω συμβούλια είναι τιμητική και άμισθη. Έργο των συμβουλίων ένταξης μεταναστών είναι η καταγραφή και η διερεύνηση προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες, που κατοικούν μόνιμα στην περιφέρεια του οικείου δήμου, ως προς την ένταξή τους στην τοπική κοινωνία, την επαφή τους με δημόσιες αρχές ή τη δημοτική αρχή, η υποβολή εισηγήσεων προς το δημοτικό συμβούλιο για την ανάπτυξη τοπικών δράσεων προώθησης της ομαλής κοινωνικής ένταξης των μεταναστών και, εν γένει, την επίλυση των προβλημάτων που
αυτοί αντιμετωπίζουν, ιδίως μέσω της οργάνωσης συμβουλευτικών υπηρεσιών από τις δημοτικές υπηρεσίες, καθώς και τη διοργάνωση σε συνεργασία με τον οικείο δήμο εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης και ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής του τοπικού πληθυσμού.

Με το άρθρο 84 προστίθενται αρκετές αρμοδιότητες σχετικές με το Περιβάλλον στους Δήμους, κατά τροποποίηση του σχετικού άρθρου του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων.


7 σχόλια:

Naurgul είπε...

Πολύ ενδιαφέρουσα αυτή η σειρά άρθρων για τον Καλλικράτη. Για εμάς που είμαστε άσχετοι με την τοπική αυτοδιοίκηση, νομίζω θα βοηθούμε να είχαμε και σύγκριση του τι ίσχυε πριν με το τι ισχύει τώρα για να μπορέσουμε να σχηματίσουμε άποψη για το κατά πόσο η μεταρρύθμιση είναι θετική ή αρνητική.

e-Lawyer είπε...

Το προισχύον είναι ο νόμος του 1997 για το Σχέδιο Καποδίστριας

http://www.fa3.gr/nomothesia_2/nomoth_gen/10_sxedio_kapodistrias_meros_b.htm

Λαμβάνω υπόψη το αίτημα για τη συγκριτική παρουσίαση και θα γίνει στο άρθρο με τα συμπεράσματα για τον Καλλικράτη.

Ανώνυμος είπε...

"σειρά ασυμβιβάστων και κωλυμάτων αποκλείει το δικαίωμα εκλογιμότητας σε δικαστικούς λειτουργούς, ιερείς, στρατιωτικούς, δημοτικούς και δημόσιους υπαλλήλους, ...": μήπως είναι ολίγον αντισυνταγματικό το ασυμβίβαστο των καημένων των ιερέων, τουλάχιστον όσων δεν είναι ταυτόχρονα και δημόσιοι υπάλληλοι;

e-Lawyer είπε...

Kαι τότε γιατί όχι και για τους στρατιωτικούς και τους δικαστικούς.

Ανώνυμος είπε...

"γιατί όχι και για τους στρατιωτικούς και τους δικαστικούς";;; Μα οι στρατιωτικοί και δικαστικοί είναι εξ ορισμού δημόσιοι υπάλληλοι, οπότε τα δικά τους ασυμβίβαστα δικαιολογούνται. Ξαναδείτε την ερώτησή μου: δεν νοιάζομαι για τους γενειοφόρους υπαλλήλους των εκκλησιαστικών ΝΠΔΔ (αυτοί με γειά τους με χαρά τους ας κωλύονται να πολιτευτούν), αλλά για τους ιδιώτες κληρικούς, δηλαδή των εκτός δημοσίου και εκτός "επικρατούσης".

e-Lawyer είπε...

Είναι προβοκατόρικη η απάντησή μου. Η ιδιότητα του στρατιωτικού και του δικαστικού είναι ισόβια επομένως η διατύπωση είναι προβληματική καισε αυτό το επίπεδο. Όμως η απαγόρευση για τους ιερείς που μπορεί και να μην είναι δημόσιοι υπάλληλοι, ερείδονται στο λίγο - πολύ ενιαίο δικαιολογητικό λόγο της εξωθεσμικής επιρροής που μπορούν να ασκήσουν κατά την λήψη αποφάσεων ως δημοτικές αρχές εις βάρος ή υπέρ μιας θρησκευτικής ομάδας, αντίστοιχα με τους προμηθευτές και τους οφειλέτες του δημοσίου που αποκλείονται επειδή θεωρείται ότι εξ ορισμούβτα συμφέροντά τους μπορεί να συγκρουστούν με το δημόσιο συμφέρον.

Ανώνυμος είπε...

Κατανοητό αλλά υπερβολικό. "Ιδιωτική" επιρροή ή διαπλοκή θα μπορούσε να βαρύνει και τους αξιωματούχους των πάσης φύσεως σωματείων. Να έχει λοιπόν ασυμβίβαστο για δημοτικός σύμβουλος ο πρόεδρος του Παναθηναϊκού, μην τυχόν και ψηφίσει μεροληπτικά για το θέμα του γηπέδου; Η μανία με τα προληπτικά ασυμβίβαστα μας οδήγησε στη νίλα του Βασικού Μετόχου. Αν οι θεσμοί λειτουργούν με διαφάνεια, τέτοιοι αποκλεισμοί είναι περιττοί. Θα μου άρεσε να δω έναν ιμάμη δημοτικό σύμβουλο Αθηναίων.

Άρνηση ιατρικής σύμπραξης σε έκτρωση για συνειδησιακούς λόγους

" Ο ιατρός, επικαλούμενος λόγους συνείδησης, έχει δικαίωμα να μη μετέχει σε νόμιμες ιατρικές επεμβάσεις στις οποίες αντιτίθεται συνει...