Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τι είναι η "κακοδιοίκηση";

O "Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης", ο νέος θεσμός διαμεσολάβησης που εισάγεται με τον "Καλλικράτη" σε κάθε δήμο άνω των 20.000 κατοίκων, έχει ως αποστολή τον χειρισμό καταγγελιών που υποβάλλονται για "κακοδιοίκηση" από τις δημοτικές υπηρεσίες.

Ο όρος "κακοδιοίκηση" συναντάται και στον καταστατικό νόμο του "Συνηγόρου του Πολίτη", αλλά και στο αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο του "Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή". Είναι η γενική αποστολή κάθε Ombudsman/Ombudswoman (διοικητικού διαμεσολαβητή) να καταπολεμά τα φαινόμενα "κακοδιοίκησης" και να προωθεί την "ορθή διοικητική συμπεριφορά".

Αν γυρίσουμε πίσω στο χρόνο, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, με την Σύσταση 757 του 1975, εισηγείται στα κράτη να ιδρύσουν Ombudspersons σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (βλ. εδώ τη Σύσταση). Στην Ελλάδα, η Σύσταση αυτή υλοποιήθηκε το 1998 ως προς το πρώτο σκέλος (με την έναρξη λειτουργίας του Συνηγόρου του Πολίτη) και τώρα ως προς το δεύτερο και τρίτο σκέλος, καθώς ο Καλλικράτης προβλέπει τους θεσμούς του "Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης", και τον "Περιφερειακό Συμπαραστάτη του Πολίτη".

H έννοια της κακοδιοίκησης (maladministration) είναι περισσότερο ένας όρος της διοικητικής πρακτικής και λιγότερο ένας όρος με προκαθορισμένο νομικά περιεχόμενο. Η κακοδιοίκηση δεν είναι ταυτόσημη με την παράβαση της αρχής της νομιμότητας, διότι αφενός υπάρχουν και παραβάσεις που μπορεί να μην έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις διοικητικές διαδικασίες, αφετέρου ο νόμος δεν προβλέπει όλες τις προϋποθέσεις για την ορθή διοικητική συμπεριφορά απέναντι στον πολίτη. Η κακή συμπεριφορά ενός υπαλλήλου λ.χ. απέναντι σε έναν πολίτη μπορεί να μην είναι νομικά κολάσιμη, συνιστά όμως φαινόμενο κακοδιοίκησης. Η υπέρ το δέον καθυστέρηση, αν ο νόμος δεν προβλέπει προθεσμίες ενέργειας για τη διοίκηση, συνιστάφαινόμενο κακοδιοίκησης. Η ταλαιπωρία, οι άσκοπες διοικητικές απαιτήσεις, οι υπερβολικές προϋποθέσεις για την έκδοση ενός πιστοποιητικού, η υπέρβαση των κανόνων της λογικής και των αρχών της διοικητικής επιστήμης, συνιστούν φαινόμενα κακοδιοίκησης.

Όμως, ο νόμος αρκετές φορές μπορεί να συμβάλλει στην κακοδιοίκηση, λόγω της θέσπισης μιας αρνητικής διοικητικής πρακτικής (όπως έγινε ας πούμε με την απαγόρευση πρόσβασης των υποψήφιων σε διαγωνισμούς στα γραπτά τους). Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο Ombudsman (είτε είναι ο Συνήγορος του Πολίτη, είτε ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης, είτε είναι ο Περιφερειακός Συμπαραστάτης του Πολίτη, είτε ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής) έχει ως αποστολή να αναδείξει τα κενά ή τα σφάλματα της νομοθεσίας ή της μη προβλεπόμενης νομοθετικά κακής διοικητικής πρακτικής, υποδεικνύοντας όμως και τον πρακτικό τρόπο για την υπερπήδησή τους.

Μια μέθοδος είναι η σύμφωνη με το Σύνταγμα και το Ευρωπαϊκό/Διεθνές δίκαιο ερμηνεία των νόμων που εισάγουν κακές διοικητικές πρακτικές. Οι διοικητικοί διαμεσολαβητές είναι θεσμικά εξοπλισμένοι με το στοιχείο της ανεξαρτησίας, δηλαδή της μη υπαγωγής στην διοικητική ιεραρχία της δομής που ελέγχουν (είτε αυτή είναι το κράτος, είτε ο δήμος, είτε η περιφέρεια), καθώς δεν υπάγονται σε ιεραρχικό έλεγχο ή σε διοικητική εποπτεία. Έτσι, λειτουργώντας ως οιονεί δικαιοδοτικά όργανα, διαθέτουν τον θεσμικό πλεονέκτημα της προαγωγής σύμφωνων με το Σύνταγμα λύσεων, ακόμη κι όταν η νομοθεσία είναι η πηγή της κακοδιοίκησης.

Η εισαγωγή του δημοτικού και του περιφερειακού Ombudsman στην αυτοδιοικητική δομή της χώρας ανοίγει αυτή τη μεγάλη συζήτηση, η οποία αφορά την έκταση των αρμοδιοτήτων του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, αλλά και του Περιφερειακού Συμπαραστάτη του Πολίτη.



Εδώ μπορείτε να δείτε μια πρόταση που έχουμε ετοιμάσει για τον Συμπαραστάτη των Αθηναίων και με ποιες οργανωτικές και λειτουργικές μεθόδους προτείνουμε να αντιμετωπίσει την κακοδιοίκηση:

http://symparastatis.wordpress.com/

Σχόλια

Ο χρήστης ο δείμος του πολίτη είπε…
Εξαιρετικό άρθρο... Έπιασες επακριβώς τον ορισμό της κακοδιοίκησης, κατά τη γνώμη μου.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…