Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το θέατρο στο στόχαστρο εγκληματιών

Μετά την γνωστή ιστορία της πυρπόλησης του Θεάτρου Τέχνης στην οδό Φρυνίχου, μια ανακοίνωση θεατρικής ομάδας που θα δραστηριοποιείται στο Ίδρυμα Κακογιάννη προκαλεί ανησυχία για την ελευθερία της έκφρασης (βλ. εδώ).

Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η ομάδα αποφασίζει την αναβολή των παραστάσεων, λόγω απειλών εναντίον συντελεστών που έφτασαν είτε μέσω τηλεφωνημάτων, είτε μέσω e-mail και blogs. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι η ανακοίνωση επισημαίνει ότι "οι πληροφορίες και τα σχόλια που διατυπώθηκαν σε ορισμένες ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές και sites του διαδικτύου αναφορικά με το περιεχόμενο της παράστασης και τα κείμενα, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και αποτελούν προϊόν διαστρέβλωσης".

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο αρχικό δελτίο τύπου είχε επισημανθεί ότι η παράσταση είναι ακατάλληλη για ανήλικους.

Από μια αναζήτηση στο διαδίκτυο προκύπτει ότι σε τηλεοπτικό σταθμό μεταδόθηκε ότι στη παράσταση παρουσιάζονται ιερά πρόσωπα να ερωτοτροπούν, πληροφορία που αναπαράγεται από "πατριωτικά" blogs, συνοδευόμενη από προτροπές για μηνύσεις και αντίδραση.

Είναι δεδομένο ότι εάν είχαν όντως κινηθεί νομικά εναντίον της παράστασης για λ.χ. προσβολή θρησκεύματος, τα δικαστήρια θα είχαν αναγνωρίσει ότι σε συνθήκες ελευθερίας της τέχνης τα συγκεκριμένα κεφάλαια του ποινικού κώδικα υποχωρούν, επειδή αφορούν αγαθό που δεν ανάγεται σε συνταγματική αξία.

Είναι γνωστή η σχετική νομολογία, ιδίως σε αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων (βιβλίο Ανδρουλάκη, υπόθεση Κώδικα Ντα Βίντσι, υπόθεση ταινίας Μέγας Αλέξανδρος, βλ. 1959-2009: Oι ελληνικές παραβιάσεις της ελευθερίας της τέχνης). Το ίδιο και με το κόμικ άλμπουμ ενός Αυστριακού που, ενώ αρχικά καταδικάστηκε για προσβολή θρησκεύματος, στο εφετείο αθωώθηκε πανηγυρικά.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως, η παράσταση αναβλήθηκε με απόφαση των συντελεστών, που δεν είναι σε θέση να παίξουν, επειδή αισθάνονται απροστάτευτοι/-ες από τις απειλές που έχουν λάβει για την ζωή τους. Δηλαδή ζούμε σε ένα κράτος, το οποίο δεν είναι σε θέση να διασφαλίσει την ελευθερία της έκφρασης, εντοπίζοντας τους απειλούντες (η απειλή είναι ποινικό αδίκημα κατά το άρθρο 333 του Ποινικού Κώδικα) και προστατεύοντας έτσι την σωματική ακεραιότητα των συντελεστών ενός καλλιτεχνικού έργου.

Από την άλλη πλευρά όμως, υπάρχει και η καταγγελία ότι τα μέσα ενημέρωσης έχουν μεταφέρει ανακριβείς πληροφορίες για το περιεχόμενο της παράστασης. Εάν αυτό ευσταθεί, πρόκειται για παραβίαση δεοντολογικής υποχρέωσης, δηλ. του άρθρου 5 παρ. 1 του π.δ. 77/2003 (Κώδικας Δεοντολογίας για τις ενημερωτικές ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές), βάσει του οποίου "η μετάδοση των γεγονότων πρέπει να είναι αληθής, ακριβής και όσο είναι δυνατό πλήρης". Επίσης, εάν από τις εκπομπές δεν μεταδόθηκαν οι απόψεις των συντελεστών, υπάρχει και η παραβίαση της υποχρέωσης μετάδοσης της αντίθετης άποψης. Σχετικά με αυτό αναφέρει το άρθρο 3 του Κώδικα:

"Η ραδιοφωνία και η τηλεόραση πρέπει να αναγνωρίζουν και να σέβονται εμπράκτως τη διατύπωση διαφορετικών απόψεων και να υπερασπίζονται την ελευθερία μεταδόσεώς τους. Οι διαφορετικές απόψεις πρέπει να παρουσιάζονται έγκαιρα και με ίσους όρους".

Αν είχε τηρηθεί αυτός ο θεμελιώδης δεοντολογικός αγώνας, θα ειχε δοθεί στους συντελεστές της παράστασης η ευκαιρία να αποκαταστήσουν την αλήθεια για το περιεχόμενο, συμβάλλοντας στην αποφυγή της διαστρέβλωσης και ενδεχομένως στην αποτροπή των απειλών.

Έπειτα, σύμφωνα με το άρθρο 8 του Κώδικα, "δεν επιτρέπεται να μεταδίδονται πληροφορίες χωρίς να έχουν ελεγχθεί". Ανεξάρτητα από την μετάδοση της αντίθετης άποψης, πρέπει να έχει προηγηθεί και η τεκμηρίωση και η διασταύρωση της είδησης. Δηλαδή σε μια περίπτωση θεατρικής παράστασης που φέρεται ότι προκάλεσε ορισμένες αντιδράσεις, δεν αρκεί μόνο η καταγραφή των αντιδράσεων, αλλά και ο έλεγχος ότι όντως προκλήθηκε από τις φερόμενες σκηνές.

Συνεπώς, θα έπρεπε να ενεργοποιηθούν οι σχετικοί αρμόδιοι φορείς τόσο για την εποπτεία της ραδιοτηλεόρασης, όσο και για την διερεύνηση των απειλών, ώστε να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω θεατρική ομάδα ζει σε μια δημοκρατική κοινωνία που μπορεί να της παράσχει την ασφάλεια για την παρουσίαση ενός έργου τέχνης, που μπορεί να σοκάρει, αλλά οι αντιδράσεις δεν φτάνουν μέχρι την τέλεση ποινικών αδικημάτων εις βάρος των συντελεστών.



Σχόλια

Ο χρήστης Στοππάκιος είπε…
Εντάξει, με τη ραδιοτηλεόραση, υπάρχει το νομικό πλαίσιο. Με τα μπλογκς όμως που διασπείρουν ψευδείς ειδήσεις, τι γίνεται; Πώς μπορεί να ελεγχθούν; (Γιατί αυτά κυρίως διαμορφώνουν κλίμα και μέσω αυτών οργανώνονται τέτοια ντου.) Δεν κολλάμε στο απόρρητο των τηλεπικοινωνιών;
Ο χρήστης e-Lawyer είπε…
Με την άρση του απορρήτου δεν βγαίνουν ασφαλή συμπεράσματα, κατά τη γνώμη μου, αλλά θα πρέπει οι αρμόδιες αρχές να συλλέξουν σχετικά στοιχεία που θα διασταυρώνονται μεταξύ τους. Αν και δεν θεωρώ ότι το μεγάλο πρόβλημα ήταν τα περιθωριακά blogs που ασχολήθηκαν με το θέμα, οι αρχές είχαν υποχρέωση να ενεργοποιηθούν.

Μια γειτονιά είμαστε, όποιος ψάχνει βρίσκει.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…