Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

H ανακριβής ανάλυση Μπαμπινιώτη για τα γενόσημα

Διαβάζω στον ιστότοπο του καθηγητή και πλέον υπουργού Παιδείας κ. Μπαμπινιώτη κάποιες ενστάσεις για τον όρο "γενόσημα".

Ο καθηγητής αντιδιαστέλλει προς τα "επώνυμα" φάρμακα τα "generic drugs", τα γενόσημα. Αναφέρει δηλαδή ότι η διαφορά του "επώνυμου" από το generic είναι η εμπορική επωνυμία, την οποία στερούνται τα generics. Πρόκειται περί ανακρίβειας: ο ορισμός του generic δεν αφορά βέβαια την "επωνυμία", αφού και τα generic μπορούν να είναι "επώνυμα". Αφορά το γεγονός ότι τα generic είναι τα φάρμακα (και τα "επώνυμα" και τα άλλα) των οποίων έχουν λήξει τα δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας (η "πατέντα"). Η διαφορά δεν σχετίζεται λοιπόν με το δίκαιο των εμπορικών σημάτων, αλλά με το δίκαιο της ευρεσιτεχνίας.

Περαιτέρω, ο καθηγητής σχολιάζει ως "ακατάληπτο" γλωσσικό όρο τη λέξη "γενόσημο", θεωρώντας τον κρυπτικό. Προτείνει τους όρους "ομοιοδραστικά", "παράγωγα" ή "αντιτυπικά". Διαφωνώ και με τις τρεις προτάσεις. Το "όμοιο" δεν υποκαθιστά την ένταξη στο ίδιο "γένος". "Παράγωγα" δεν είναι, αφού δεν προέρχονται από κάποια "πρωτότυπα": είναι τα ίδια, αφού generic λέγεται και το φάρμακο που κυκλοφόρησε αρχικά, όταν πια έχει λήξει η πατέντα. "Αντιτυπικά" είναι ένας εξίσου κρυπτικός όρος με το "γενόσημα", οπότε δεν θα γλιτώσουμε τον νεολογισμό που τόσο ενοχλεί.

Αναμένεται να δούμε εάν ο κ. καθηγητής θα πείσει τους συναδέλφους του στο υπουργικό συμβούλιο για αυτές τις προτάσεις.


Σχόλια

Ο χρήστης ο δείμος του πολίτη είπε…
Θα συμφωνήσω -με λύπη μου μεγάλη- με τον Μπαμπινιώτη. Το πρώτο συνθετικό παραπέμπει γλωσσολογικά και συναισθηματικά (το σημαινόμενο μιας λέξης) στη Γενετική κι όχι στην κατηγορία. Ο όρος γένος δε δηλώνει την ειδική κατηγοριοποίηση, αλλά μία γενική κατηγοριοποίηση και ταυτόχρονα διαφοροποίηση. Κι εδώ μιλάμε για την ίδια κατηγορία, όχι διαφορετική, με διαφοροποίηση όχι ουσιαστική, αλλά νομική (καταχρηστική δηλαδή μιλώντας φιλολογικά).

Οι δύο όροι που προτείνει δε με καλύπτουν (όπως το εκθέτεις κι εσύ ορθά). Το ομοιοδραστικά είναι ο πρέπον όρος, επειδή και είναι εύκολα αντιληπτή η λέξη από κάθε ομιλούντα την ελληνική και ταυτόχρονα δε χρωματίζει συναισθηματικά την έννοια. Η Γενετική/γένος έχει από τη βιοτεχνολογία χρωματιστεί με αρνητική χροιά.

Η μόνη ένσταση που μπορείς/μπορούμε να κάνουμε για το σημαινόμενο (γέν-ος) είναι και φταίει η λέξη/νεολογισμός επειδή το πρώτο συνθετικό έχει χρωματιστεί αρνητικά από τη μισαλλοδοξία και τη φοβική προπαγάνδα των ΜΜΕ κατά της Γενετικής;
Ο χρήστης Δάφνη Χρονοπούλου είπε…
Το generic έρχεται από τη λατινική ρίζα gener- genus (genus = kind =είδος).
Πώς γίνεται προσπαθώντας (πάλι) να μεταφράσουν λέξη με ρίζα ελληνική να προτείνοnται επιλογές που δεν περιέχουν τη ρίζα (λατινηκή ή ελληνική);
Δύσκολο ο Κύριος Μπαμπινιώτης να βρει λέξη που να περιέχει το γέν- του γένους & του γενικού ώστε να καταλαβαίνουμε όλοι για τι μιλάμε;
Μα αυτό μας πάει ξανά στη σύγχρονη ορθογραφία ξένων λέξεων που πεισματικά αγνοεί την ετυμολογία τους.
Ο χρήστης Δάφνη Χρονοπούλου είπε…
Με λύπη μου θα διαφωνήσω με το Δείμο του Πολίτη.
Ο πρέπων χαρακτηρισμός, εφόσον είναι μετάφραση όρου, οφείλει να είναι όσο πιο κοντά στον πρωτότυπο όρο κι όχι σε όσα ο μεταφραστής υποθέτει ότι γνωρίζει/ πιστεύει ο γνωρίζων ελληνικά. (Η συγκαταβατική αυτή οπτική χαρακτηρίζει τη Μπαμπινιώτια ορθογραφία με ολέθριες, πιστεύω, συνέπειες).
Η Γενετική/γένος δεν είναι όρος αρνητικός. Η χροιά δίνεται από την Ευγονική & το σύγχρονο ακτιβισμό. Ταυτόχρονα όμως η Γενιά εξακολουθεί να χρησιμοποιείται θετικά & με καμάρι όπως κι η Γενετική Επιστήμη όταν βοηθά στην Ιατρική.
Εξ άλλου έχει αποδειχθεί πως δεν αποτελεί ποτέ 'καλή' (δηλαδή εύχρηστη κι αποτελεσματική) μετάφραση η επιλογή λέξης με συνθετικά όταν το πρωτότυπο δεν τα έχει.
Αν έδειχναν οι υπέυθυνοι λιγότερη αλλαζονική συγκατάβαση (προς τους ελληνόφωνους) & περισσότερο σεβασμό (προς τον εμπνευστή κάθε πρωτοτύπου) νομίζω η γλώσσα μας θα πλούτιζε. Αντίθετα, με τα πολυσύλλαβα σύνθετα κι άσχετα θα καταλήξουμε πάλι με δύο λέξεις: την όποια επίσημη και το 'τζενέρικ' που σαν το 'βίντεο' & το 'σιντί' θα χρησιμοποιούνται καθημερινά & άκλιτα φτωχαίνοντας την έκφρασή μας.
__Σητώ συγγνώμη από τον e-lawer για το σχόλιο-(σεντόνι) αλλά το θέμα με καίει κι έχω την ελπίδα να βγει κάτι από την κουβέντα.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…