Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Δικαστική ανατροπή δημοψηφίσματος ως αντισυνταγματικού

Μια κεντρική αρχή κάθε σύγχρονης δημοκρατίας είναι το κράτος δικαίου, το οποίο βρίσκεται στον αντίποδα της πλειοψηφικής αρχής. Δημοκρατικό δεν είναι μόνο αυτό που επιλέγουν οι πλειοψηφίες, αλλά και αυτό που βρίσκεται σε συμφωνία με δομικές παραδοχές του δικαιικού συστήματος, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα. Γι ´ αυτό και θέματα που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν πρέπει να αποτελούν ύλη δημοψηφίσματος ή άλλων πλειοψηφικών αποφασιστικών μηχανισμών, διότι αν το αποτέλεσμα είναι αντίθετο στις βασικές αυτές νομικές αρχές, τότε καθίσταται ακυρώσιμο από τους δικαιοκρατικούς θεσμούς όπως τα δικαστήρια.

Στις 4.11.2008 στις ΗΠΑ ήταν ημέρα εθνικών εκλογών από τις οποίες εξελέγη ο Μπαράκ Ομπάμα. Ταυτόχρονα, σε διάφορες Πολιτείες γίνονταν δημοψηφίσματα για διάφορα θέματα. Στην Καλιφόρνια το θέμα του δημοψηφίσματος ήταν η Πρόταση 8, μία προτεινόμενη τροπολογία του τοπικού συντάγματος, βάσει της οποίας η έννοια του γάμου περιορίζεται αποκλειστικά στις ενώσεις ετερόφυλων. Η Καλιφόρνια είχε ήδη νομιμοποιήσει το γάμο ομοφύλων και 18.000 ζευγάρια είχαν ήδη παντρευτεί. Αυτό κινητοποίησε συντηρητικές ομάδες που επιθυμούσαν την κατάργηση του γάμου ομοφύλων και η στρατηγική που χάραξαν ήταν να αναθεωρηθεί το Σύνταγμα με ένα δημοψήφισμα ώστε η απαγόρευση να αποκτήσει αυξημένη νομική ισχύ. Η προεκλογική εκστρατεία για την Πρόταση 8 ήταν η ακριβότερη που έγινε στην ιστορία των ΗΠΑ και τελικά οι Καλιφορνέζοι ψήφισαν υπέρ της συνταγματικής απαγόρευσης γάμου ομοφύλων σε ποσοστό 52%, ενώ κατά της απαγόρευσης ψήφισε το 48%. Έτσι το Σύνταγμα έπρεπε να αναθεωρηθεί ώστε να απαγορευτούν οι γάμοι αφού αυτό αποφάσισε η πλειοψηφία των πολιτών.

Όμως, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος προσεβλήθη δικαστικά απο δύο ομόφυλα ζευγάρια και τελικά ο δικαστής έκρινε ότι όντως η - συνταγματική πια - απαγόρευση είναι αντίθετη στην αρχή της ισότητας αλλά και στην αρχή της ορθής διοικητικής συμπεριφοράς (due process, ένας νομικός κανόνας αντίστοιχος με τη δική μας αρχή της χρηστής διοίκησης). Δηλαδή ένας δικαστής έκρινε αντισυνταγματική μια συνταγματική διάταξη, η οποία μάλιστα είχε την αυξημένη πολιτική νομιμοποίηση ενός δημοψηφίσματος. Διότι κανένα δημοψήφισμα και τελικά κανένα σύνταγμα δεν μπορεί να καταλύει θεμέλια του νομικού πολιτισμού όπως η αρχή της ισότητας. Με αυτή την έννοια το οριζόντιο αποτέλεσμα αυτής της απόφασης δεν αφορά μόνο το αμερικάνικο δίκαιο, αλλά γενικά την θεωρία του συνταγματικού δικαίου και την ιεραρχιση των νομικών κανόνων. Η υπόθεση όπως φαίνεται θα αχθεί και ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, οπότε το συνταγματικό θέμα θα κριθεί και σε τελικό επίπεδο.

Είναι μία θεμελίωση που πρέπει να λάβει υπόψη και ο Έλληνας νομοθέτης όταν θεσπίσει τον νόμο για την ενεργοποίηση του θεσμού του δημοψηφίσματος. Και είναι μια χαρακτηριστική υπόθεση στην οποία η πλειοψηφία των πολιτών έκρινε λάθος, διότι σε αντίθεση με την πολιτική, στην επιστήμη υπάρχει σωστό και λάθος,

Σχόλια

Ο χρήστης Christos Gramatidis είπε…
Έχει σημασία να τονιστεί ότι πρόκειται για ομοσπονδιακό δικαστή και ότι έκρινε ότι μια διάταξη του Συντάγματος της Πολιτείας της Καλιφόρνια παραβιάζει το Ομοσπονδιακό Σύνταγμα των ΗΠΑ (το οποίο ιεραρχείται ως ανώτερης τυπικής ισχύος από τα πολιτειακά συντάγματα). Να σημειωθεί ότι το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έχει αποφανθεί ότι δεν είναι αρμόδιο να κρίνει αν μια διάταξη του Ομοσπονδιακού Συντάγματος είναι αντισυνταγματική, αφού σύμφωνα με το Σύνταγμα είναι υποχρεωμένο να εφαρμόζει το ... Σύνταγμα. Με άλλα λόγια, ο Άρειος Πάγος δεν δικαιούνται να κηρύξει ως αντισυνταγματική μια διάταξη του Ελληνικού Συντάγματος. Προς αποφυγή παρεξηγήσεων.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…