Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

H ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου δεν προϋποθέτει συνταγματική αναθεώρηση

Άκουσα τον πρωθυπουργό να επαναλαμβάνει την αναγκαιότητα της ίδρυσης ενός ειδικού δικαστηρίου που θα ελέγχει μόνο τη συνταγματικότητα των νόμων. Η πρόταση του κόμματός του όπως περιλαμβανόταν στην προετοιμασία της συνταγματικής αναθεώρησης - φάρσα του 2008 αφαιρούσε από τις Ολομέλειες των 3 ανώτατων δικαστηρίων μια αρμοδιότητα που έχει κι ο τελευταίος ειρηνοδίκης -τον παρεμπίπτοντα έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων- και την εκχωρούσε σε ένα νέο ειδικό όργανο, το Συνταγματικό Δικαστήριο. Η ιδέα ήταν "προέκταση" της έμπνευσης που το ΠΑΣΟΚ επέβαλε με την Αναθεώρηση του 2001: επί της συνταγματικότητας δεν αποφαίνεται απλώς ένα τμήμα του εκάστοτε ανώτατου δικαστηρίου, αλλά υποχρεωτικά η Ολομέλειά του.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που χρειαζόμαστε άμεσα ένα συνταγματικό δικαστήριο σε αυτή τη χώρα: ο πλημμελής έλεγχος συνταγματικότητας των νόμων από τη Βουλή, η κομματική πειθαρχία που δεν επιτρέπει στους κυβερνητικούς βουλευτές να ορθώσουν το παράστημά τους όταν παραβιάζεται το Σύνταγμα, η άρνηση των Προέδρων της Δημοκρατίας να αναπέμψουν ψηφισθέντα νομοσχέδια που είναι αντίθετα στο Σύνταγμα ακόμη κι αν αυτό έχει διαγνωσθεί από ανεξάρτητες αρχές, ο πολυετής δικαστικός αγώνας για να εξαντληθούν οι 3 βαθμίδες δικαστηρίων μέχρι να επιλυθούν ζητήματα συνταγματικότητας, το περιορισμένο πεδίο αρμοδιότητας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (μόνο ΕΣΔΑ), αλλά και οι ελάχιστες περιπτώσεις "σύγκρουσης" αποφάσεων των ανώτατων δικαστηρίων που οδηγούν μια υπόθεση στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, όπου πραγματικά κηρύσσεται ένας νόμος ανίσχυρος ως αντισυνταγματικός.
Το σύστημα "διάχυτου και παρεμπίπτοντως" ελέγχου της συνταγματικότητας απονί αρμοδιότητα στον κάθε δικαστή κάθε δικαστηρίου, όπως προβλέπει το Σύνταγμα. Αυτό δεν αλλάζει χωρίς συνταγματική αναθεώρηση και δεν χρειάζεται να αλλάξει. Δεν υποστηρίζω την μετάβαση σε ένα σύστημα "κεντρικού και κύριου" ελέγχου της συνταγματικότητας, γιατί κατά τη γνώμη μου αυτό αφαιρεί από τον δικαστή την εγγυητική του λειτουργία υπέρ του πολίτη απέναντι στην νομοθετική εξουσία, η οποία πάντοτε εκφράζεται μέσα από μία πλειοψηφική πολιτική παράταξη. Αυτός ο ρόλος επιτυγχάνεται μέσω του ελέγχου της συνταγματικότητας όσων επιβάλλει η πλειοψηφίκή παράταξη με τη νομοθεσία της: ο δικαστής ελέγχει τη συνταγματικότητα επιβάλλοντας στην πλειοψηφία τα όρια σεβασμού υπέρτερων νομικών κανόνων που ισχύουν ανεξάρτητα από τη βούληση της. Κι αυτό πρέπει να μπορεί να το κάνει ο κάθε δικαστής, του κάθε δικαστηρίου.
Αυτό που δεν υπάρχει στο σύστημά μας και είναι απαραίτητο πλέον να προστεθεί είναι το ένδικο βοήθημα της ατομικής συνταγματικής προσφυγής. Πρόκειται για το δικαίωμα κάθε πολίτη ή και γενικότερα ευρισκόμενου στην επικράτεια, να προσφύγει εναντίον του ίδιου του νόμου τον οποίο θεωρεί αντισυνταγματικό και να ζητήσει από ένα δικαστικό όργανο την κατάργηση του νόμου.
Θα μπορούσε λοιπόν να προστεθεί το δικαίωμα ατομικής συνταγματικής προσφυγής στην καθ' ύλη αρμοδιότητα του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου (άρθρο 100 Σ.) το οποίο έχει οριστεί από το Σύνταγμα ως η αρμόδια δικαστικη επιτροπή που επιλύει τη διαφορά όταν για ένα θέμα αντισυνταγματικότητας υπάρχουν διαφορέτικές αποφάσεις από δύο ανώτατα δικαστήρια. Εάν το ΑΕΔ κρίνει ότι ο νόμος είναι αντισυνταγματικός, τον κηρύσσει ανίσχυρο και η απόφαση του δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Δεν απαιτείται λοιπόν συνταγματική αναθεώρηση για να προστεθεί στις αρμοδιότητες του ΑΕΔ η δυνατότητά του να εξετάζει ατομικές προσφυγές πολιτών για την ισχύ νόμου που προσβάλλεται ως ανισυνταγματικός. Ο κατάλογος των αρμοδιοτήτων του ΑΕΔ κατά το άρθρο 100 Σ. δεν είναι αποκλειστικός (δεν πρόκειται για numerus clausus) και δεν θίγεται το σύστημα του διάχυτου και παρεμπίπτοντος ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, ενώ παραμένει σεβαστή και η λειτουργία των τριών ανωτάτων δικαστηρίων στο πλαίσιο των υφιστάμενων αρμοδιοτήτων τους (που δεν κηρύσσουν διατάξεις ως ανίσχυρες, αλλά απλώς αποφαίνονται παρεμπιπτόντως για την συνταγματικότητά τους).
Η πρόταση αυτή είναι ρεαλιστική, θα θεραπεύσει σε σημαντικό βαθμό την έλλειψη αντιβάρων που παρατηρείται σήμερα, είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα και δεν απαιτεί την αναθεώρησή του, σέβεται το δικαιοδοτικό μας σύστημα και την παράδοση του διάχυτου ελέγχου χωρίς να αφαιρεί αρμοδιότητες από δικαστές, ενώ το μόνο που χρειάζεται για να λειτουργήσει είναι η ενίσχυση της γραμματειακής υποστήριξης και στελέχωσης του ήδη υφιστάμενου ΑΕΔ και, πριν απ' όλα: η πολιτική βούληση για να αποκτήσει ο πολίτης το πανίσχυρο όπλο του να αμφισβητεί με δραστικό τρόπο την μονοκρατορία της νομοθετικής πλειοψηφίας. Υπαρχει;

Σχόλια

Ο χρήστης Askoumenos είπε…
πολυ καλη ιδεα

αλλα φωνη βοωντος εν τη ερημω...

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Παράνομη η αντιγραφή φωτογραφιών από ελεύθερης πρόσβασης προφίλ στο facebook

Yπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι αν κάποιος έχει λογαριασμό ελεύθερης πρόσβασης ("ανοιχτό προφίλ") σε ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης, ό,τι έχει αναρτήσει σε αυτήν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα. Η παρανόηση αυτή επικρατεί κυρίως σε μέσα ενημέρωσης που νομίζουν ότι μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα υλικό από προφίλ των χρηστών στο facebook, χωρίς να σέβονται ότι οι χρήστες δεν έχουν συγκατατεθεί στην εμπορική χρήση των δεδομένων τους από εφημερίδες ή την τηλεόραση. Μια πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Αθηνών  (2016) στην οποία υπερασπίστηκα μια χρήστη του facebook επιβεβαίωσε ότι και από ελεύθερα προσβάσιμο λογαριασμό δεν επιτρέπεται χωρίς συγκατάθεση η αναπαραγωγή των προσωπικών δεδομένων (φωτογραφιών) και καταδίκασε την εφημερίδα να καταβάλει αποζημίωση στην θιγόμενη. Ανέφερε χαρακτηριστικά το Δικαστήριο:
“ Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα τις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν, είναι απαραίτητο να επισημανθεί ότι αυτές πραγματικά προέρχονταν από ιστοσελίδα στο διαδίκτυο, στην οποία η …

Χρήση φωτογραφιών από το facebook σε ΜΜΕ

Μια σημαντική απόφαση εκδόθηκε πρόσφατα από το Εφετείο Αθηνών και αφορά την χρήση φωτογραφιών που είχε αναρτήσει ένα πρόσωπο στο facebook και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν στον Τύπο και στην τηλεόραση. Με την απόφαση 5336/2015, το Εφετείο έκρινε ότι αυτό δεν επιτρέπεται χωρίς την συγκατάθεση του υποκειμένου και επίσης αποφάνθηκε ότι το facebook αποτελεί "αρχείο προσωπικών δεδομένων" στοιχείο που αποτελεί προϋπόθεση για να εφαρμοστεί επ' αυτού ο Ν.2472/1997 για την προστασία από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. 
Οι επί του θέματος των φωτογραφιών αιτιολογικές σκέψεις του δικαστηρίου έχουν ως εξής:
"Με την προβολή των φωτογραφιών της ενάγουσας στην τηλεόραση, χωρίς τη συναίνεση ή την εκ των υστέρων έγκρισή της, προσεβλήθη το δικαίωμά της επί της ιδίας εικόνας. Το γεγονός ότι στις προβληθείσες φωτογραφίες της ήταν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου της δεν αναιρεί την προσβολή, δεδομένου ότι, αφ' ενός μεν, εικόνα του ατόμου δεν είναι μόνο το πρόσωπό του, α…

Σκουρλέτης: αντίθετο σε δημόσια τάξη / χρηστά ήθη το επώνυμο τέκνου ζεύγους γυναικών

Κατόπιν κοινοβουλευτικής ερώτησης 12 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για την άρνηση του Ειδικού Ληξιαρχείου του Υπουργείου Εσωτερικών να καταχωρήσει ληξιαρχική πράξη γέννησης τέκνου που έλαβε το επώνυμο της συζύγου της μητέρας του (βλ. εδώ), απαντήσεις δόθηκαν από τον υπουργό Δικαιοσύνης και τον υπουργό Εσωτερικών. 
Ο (πρώην) υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων κ. Παρασκευόπουλος αντί να απαντήσει τί συγκεκριμένο πρόκειται να πράξει σε επίπεδο νομοθεσίας για την ανεπιφύλακτη αναγνώριση των γονέων του παιδιού, όπως επιβάλλει η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (η επιλογή του ονόματος τέκνου ήδη δίνεται από τον νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης), αναφέρει στην απάντησή του -γενικά και αόριστα- ότι το υπουργείο του υλοποιεί δράσεις "Δικαιοσύνης φιλικές για τα παιδιά" και ότι αναμένεται η έναρξη εργασιών μιας νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για θέματα οικογενειακού δικαίου. Περαιτέρω, για το γεγονός ότι το Ειδικό Ληξιαρχείο δεν εφαρμόζει το άρθρο 10 του νόμου…