Εκδηλώσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Πνευματικής Ιδιοκτησίας

Η 26η Απριλίου αποτελεί την παγκόσμια ημέρα για την διανοητική ιδιοκτησία, ημερομηνία που επελέγη από τα κράτη μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας.

Σε εμάς, άγνωστο για ποιο λόγο, ο Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας την έχει μετεθέσει για την 6η Μαίου, με ένα αδιάφορο πρόγραμμα που θα περιοριστεί σε ομιλιες στελεχών του δημοσίου , βραβεύσεις μαθητών και μουσικές εκδηλώσεις.

Ο σκοπός της καθιέρωσης μιας μέρας - αναφορά σε θεσμό δεν είναι βέβαια ο "εορτασμός", δίκην 25ης Μαρτίου με δεκάρικους και χορωδίες, αλλά η ενημέρωση, ο διάλογος και η συνειδητοποίηση (raising awareness) ενός κοινωνικού ζητήματος.

Ενώ όλες οι χώρες του Παγκόσμιου Οργανισμού έχουν προγραμματίσει σχετικές δράσεις ενόψει της Ημέρας, η Ελλάδα αγρόν αγοράζει (βλ. λίστα εκδηλώσεων σε όλες τις χώρες), παρ' όλο που δεν έχει κανέναν λόγο να αδιαφορεί, τη στιγμή που ακόμη και κρατικοί οργανισμοί φαίνεται να βρίσκονται σε αμηχανία όταν τους τίθενται ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

Ο διάλογος αυτός μπορεί να πυροδοτηθεί όχι στις εκδηλώσεις του ΟΠΙ, αλλά στην εκδήλωση του ΙΑΝΟΥ την Τετάρτη, 23.4.2008. Στο γνωστό χώρο εκδηλώσεων (στη Σταδίου), ώρα 12.30, θα γίνει μια συζήτηση με θέμα ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, ομιλητές θα είναι οι:

Γενικός Γραμματέας της Εταιρείας Συγγραφέων ΓΙΩΡΓΟΣ ΞΕΝΑΡΙΟΣ,
ο Νομικός Σύμβουλος της ΠΟΕΒ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
και ο Νομικός Σύμβουλος του ΟΣΔΕΛ ΖΑΝΝΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΡΕΑΣ

To θέμα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον, καθώς εστιάζει στο θέμα της πνευματικής ιδιοκτησίας στις νέες τεχνολογίες και την κοινωνία της πληροφορίας.

Η παρουσία των bloggers σε μία τέτοια συζήτηση θα είναι περισσότερο από απαραίτητη.

Καταδίκη φωτοτυπά για παραβίαση πνευματικής ιδιοκτησίας.

Σε έξι μήνες φυλάκιση (με τριετή αναστολή) καταδίκασε ιδιοκτήτη φωτοτυπικού καταστήματος το Εφετείο Αθηνών με την απόφαση 4169/2005, για παράβαση του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Στο κατάστημα βρέθηκαν φωτοτυπημένα και βιβλιοδετημένα αντίγραφα ολόκληρων βιβλίων (επτά) . Το ερώτημα που κλήθηκε να επιλύσει το δικαστήριο ήταν μήπως αυτή η αναπαραγωγή εντάσσεται στην έννοια της επιτρεπόμενης "αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση" (το φωτοτυπείο επικαλέστηκε ότι απλώς του ανατέθηκε αναπαραγωγή από ιδιώτη για ιδιωτική χρήση). Σύμφωνα με το νόμο εκφεύγει της επιτρεπόμενης αναπαραγωγής για ιδιωτική χρήση εκείνη η αναπαραγωγή που εμποδίζει την κανονική εκμετάλλευση του έργου ή βλάπτει τα νόμιμα συμφέροντα των δημιουργών και που γίνεται στο πλαίσιο μιας επιχείρησης ή μιας υπηρεσίας ή οργανισμού. Για να υπάρχει αυτή η επιτρεπόμενη αναπαραγωγή ιδιώτικής χρήσης πρέπει να πραγματοποιηθεί από το ίδιο το πρόσωπο που θα χρησιμοποιήσει το αντίγραφο και όχι από τρίτον.

Κατά την απόφαση, θεωρείται ότι θίγει τα νόμιμα συμφέροντα του δημιουργού η αναπαραγωγή ολόκληρου του έργου (όχι δηλαδή μερικών σελίδων) αφού κατά κανόνα έτσι ματαιώνεται η πώληση ενός δεύτερου αυθεντικού αντιτύπου.

Πολιτικώς ενάγοντες: ο νόμιμος εκπρόσωπος του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) και ένας εκπρόσωπος γνωστών εκδόσεων.Ο ΟΣΔΕΛ είχε ενημερώσει τον καταστηματάρχη ότι η αναπαραγωγή ολόκληρων αντιτύπων είναι παράνομη, αλλά ο δράστης δεν έλαβε υπόψη του την ειδοποίηση αυτή και συνέχισε τις παραβάσεις.

Η περίπτωση αφορούσε κυρίως επιστημονικά βιβλία, τα οποία είχαν δοθεί για φωτοτύπηση από φοιτητές και καθηγητές. Η υπεράσπιση προσπάθησε να θέσει το θέμα στην κοινωνική του διάσταση: τα ακριβά βιβλία, οι φτωχοί φοιτητές.

Πρέπει να σημειωθεί, όμως, ότι με 6 λεπτά τη σελίδα αφενός το κόστος είναι πολύ μικρότερο βέβαια, αλλά και πάλι όχι αμελητέο. Οι φοιτητές θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν πιο εντατικά τις δημόσιες βιβλιοθήκες που έχουν οργανωθεί από τα πανεπιστήμια και να μην τα περιμένουν όλα "στο πιάτο", παραβιάζοντας τα δικαιώματα των δημιουργών και προκαλώντας αυτό το παραεμπόριο. Ο φωτοτυπάς που καταδικάστηκε παρουσιάζεται περίπου ως θύμα και ενδεχομένως να ήταν: δεν θα μπορούσε να αρνηθεί τις φωτοτυπήσεις, γιατι έτσι θα έχανε τους πελάτες. Τελικά, βρέθηκε με μια ποινική καταδίκη.

Διανομή πνευματικών δικαιωμάτων 2000-2003

Εκτός από την αμοιβή που λαμβάνουν οι συγγραφείς και οι μεταφραστές από τους εκδότες τους, έχουν δικαίωμα να εισπράξουν και τα ποσά που εισπράττονται από τον Οργανισμό Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ, www.osdel.gr).

Ο ΟΣΔΕΛ καλεί τους συγγραφείς και μεταφραστές που έχουν δημοσιεύσει έργα λόγου εντός των ετών 2000-2003 να παραλάβουν το ποσό που τους αναλογεί.

Το ποσό αυτό προέρχεται από το 4% που παρακρατεί ο ΟΣΔΕΛ από την αξία όλων των φωτοτυπικών συσκευών, των σαρωτών, του χαρτιού που είναι κατάλληλο για φωτοτυπίες και των δισκετών χωρητικότητας κάτων των 100MB (άρθρο 18§3 Ν.2121/1993). Αυτό σημαίνει ότι το 4% παρακρατείται από όλες αυτές τις συσκευές και υλικά, ως αντιστάθμισμα, γιατί θεωρείται ότι -κατά τεκμήριο- αυτά τα μέσα χρησιμοποιούνται για την αναπαραγωγή έργων λόγου, χωρίς την εμπλοκή των δικαιούχων της πνευματικής ιδιοκτησίας. Ο ΟΣΔΕΛ εισπράττει το ποσό στο όνομα των συγγραφέων και μεταφραστών συλλογικά και το αποδίδει ατομικά στον καθένα.

Διαδικασία: ο συγγραφέας-μεταφραστής πρέπει να υπογράψει την Σύμβαση Ανάθεσης Έργων του Λόγου, με την οποία αναθέτει στον ΟΣΔΕΛ την είσπραξη των δικαιωμάτων του. Δεν υπάρχουν τέλη και άλλα έξοδα που πρέπει να καταβάλλει. Η σύμβαση υπογράφεται σε δύο αντίτυπα, ένα για κάθε συμβαλλόμενο. Επισκεφθείτε τα γραφεία του ΟΣΔΕΛ (Ασκληπιού 20, Αθήνα), ή βρείτε τη φόρμα της Σύμβασης στο site του οργανισμού (βλ. παραπάνω).
Στη συνέχεια μπορεί να εισπράξει το ποσό που του αναλογεί. (Το ποσό είναι συναρτηση των έργων που έχουν δημοσιευτεί καθώς και του αριθμού των σελιδων. Συνήθως δεν θα πρόκειται για κάποιο μεγάλο ποσό, αλλά η σημασία της είσπραξής του συνδέεται με την άσκηση των δικαιωμάτων της πνευματικής ιδιοκτησίας και την ίδια την ύπαρξη οργανισμών συλλογικής διαχείρισης).

Συζητήσαμε με τον κ. Άρη Πετρόπουλο, πρόεδρο του ΟΣΔΕΛ, τις δυνατότητες είσπραξης των δικαιωμάτων και από τους αρθρογράφους του περιοδικού και ημερήσιου τύπου. Σύμφωνα με το νόμο, ό λ ο ι οι πνευματικοί δημιουργοί δικαιούνται αυτό το μέρισμα. Ωστόσο, η έλλειψη υποδομής στην παρακολούθηση της παραγωγής αυτής της κατηγορίας των δημιουργών (με μία βάση δεδομένων π.χ.) δεν έχει καταστήσει ακόμη εφικτό τον υπολογισμό των δικαιωμάτων αυτής της κατηγορίας, η οποία προφανώς είναι μεγαλύτερη από τους συγγραφείς-μεταφραστές. Ωστόσο υπάρχει βούληση και αναζητάται λύση, σε συνεννόηση και με τα συνδικαλιστικά όργανα των αρθρογράφων.