Δευτέρα, Ιουλίου 15, 2019

Η airbnb συμβιβάζεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις ήρθαν για να μείνουν, όπως εξάλλου και οι υπηρεσίες που προσφέρονται μέσα από διαδικτυακές πλατφόρμες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πάντοτε αντιμετώπιζε τις υπηρεσίες αυτές με την λογική της ρύθμισης για να εξισορροπηθούν αντιτιθέμενα συμφέροντα, όπως αυτά που προβλέπονται από το δίκαιο του καταναλωτή και το δίκαιο περιβάλλοντος. Τα πολυεπίπεδα ζητήματα ευρωπαϊκού δικαίου που θίγονται με την λειτουργία της airbnb αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την πασίγνωστη επιχείρηση εκμετάλλευσης της ομώνυμης πλατφόρμας. Στις 11 Ιουλίου η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι  η πλατφόρμα έχει βελτιώσει και αποσαφηνίσει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει τις προσφορές καταλυμάτων στους καταναλωτές, οι οποίες είναι πλέον σύμφωνες με τα πρότυπα που ορίζονται στο δίκαιο της Ε.Ε. για την προστασία των καταναλωτών. Αυτό αποτελεί συνέχεια του αιτήματος που διατύπωσαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι αρχές προστασίας των καταναλωτών της Ε.Ε. τον Ιούλιο του 2018.

Ένα πολύ συνηθισμένο ζήτημα για τις πλατφόρμες είναι πως άλλα νομίζει ο καταναλωτής ότι έχει αγοράσει κι άλλα τελικά του προσφέρονται.  Η κ. Βιέρα Γιούροβα, επίτροπος Δικαιοσύνης, Καταναλωτών και Ισότητας των Φύλων, δήλωσε τα εξής: «Φέτος το καλοκαίρι οι Ευρωπαίοι θα βρουν στις διακοπές τους ακριβώς αυτό που είδαν όταν έκαναν κράτηση. Η σύγκριση και η κράτηση ξενοδοχείου ή καταλύματος μέσω του Διαδικτύου κατέστησε τη διαδικασία γρήγορη και εύκολη για τους καταναλωτές. Οι καταναλωτές μπορούν πλέον να είναι σίγουροι ότι η τιμή που βλέπουν στην πρώτη σελίδα θα είναι η τιμή που θα πληρώσουν στο τέλος. Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένη γιατί η Airbnb ήταν έτοιμη να συνεργαστεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές αρχές προστασίας των καταναλωτών για τη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας της πλατφόρμας της. Περιμένω να κάνουν το ίδιο και άλλες πλατφόρμες».

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς την διαδρομή που ακολούθησε η διαπραγμάτευση και τον τρόπο με τον οποίο ενεργοποιήθηκαν τα ανακλαστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και της επιχείρησης. Η Airbnb ανταποκρίθηκε σε όλα τα αιτήματα που υποβλήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές αρχές προστασίας των καταναλωτών, με επικεφαλής την Νορβηγική Αρχή Προστασίας των Καταναλωτών, για να ευθυγραμμίσει πλήρως τις πρακτικές και τους όρους της με τους κανόνες της Ε.Ε. για την προστασία των καταναλωτών.

Κεντρική βελτίωση είναι ότι στην  αναζήτηση καταλύματος με επιλεγμένες ημερομηνίες οι χρήστες βλέπουν τη συνολική τιμή στη σελίδα αποτελεσμάτων, συμπεριλαμβανομένων όλων των εφαρμοστέων υποχρεωτικών επιβαρύνσεων και τελών (όπως χρεώσεις για υπηρεσίες και καθορισμό και τοπικοί φόροι). Δεν υπάρχουν πλέον υποχρεωτικά τέλη έκπληξη που να εμφανίζονται στις επόμενες σελίδες· Έπειτα, η πλατφόρμα κάνει διάκριση μεταξύ προσφοράς καταλύματος που διατίθεται στην αγορά από ιδιώτη και καταλύματος που διατίθεται στην αγορά από επαγγελματία. Τέλος, η Airbib παρέχει στον δικτυακό της τόπο εύκολα προσβάσιμο σύνδεσμο προς την πλατφόρμα ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών καθώς και όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με την επίλυση διαφορών. Πέρα από αυτά, η πλατφόρμα αναθεώρησε και όρους παροχής των υπηρεσιών της στους οποίους. Σύμφωνα με την αναθεώρηση, οι χρήστες μπορούν να προσφύγουν κατά της εταιρίας στα δικαστήρια της χώρας κατοικίας τους, έχουν δικαίωμα να στραφούν κατά του παρόχου καταλύματος σε περίπτωση σωματικής βλάβης ή άλλων ζημιών και δεσμεύεται να μη μεταβάλει μονομερώς τους όρους και τις προϋποθέσεις χωρίς προηγούμενη ενημέρωση.
Αναμένουμε να δούμε βέβαια κατά πόσον αυτά θα τηρηθούν στην πράξη. Ως ένα πρώτο συμπέρασμα όμως αξίζει να καταγραφεί ότι η αντιμετώπιση μιας τόσο σοβαρής πρόκλησης που ξεπερνά τα εθνικά σύνορα δεν θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης από το υπουργείο εμπορίου ενός κράτους. Το δίκτυο των ευρωπαϊκων αρχών καταναλωτή που ξεκίνησε την κοινή δράση τον Ιούλιο του 2018 ενεργοποίησε τα ευρωπαϊκά όργανα με επιτυχία, δυνάμει του Κανονισμού της Ε.Ε. για την συνεργασία όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών που επιβάλλει την σύνδεση των εθνικών αρχών  σε ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο επιβολής της νομοθεσίας. Σ’ αυτή τη βάση, η εθνική αρχή μίας χώρας της ΕΕ μπορεί να ζητήσει τη συνδρομή άλλων αρχών σε άλλη χώρα της Ε.Ε., προκειμένου να σταματήσει μια διασυνοριακή παραβίαση του δικαίου της Ε.Ε. για τους καταναλωτές. Η συνεργασία μπορεί να ενεργοποιηθεί για την επιβολή διαφόρων μέτρων της ενωσιακής νομοθεσίας για τους καταναλωτές, όπως π.χ. η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, η οδηγία για τα δικαιώματα των καταναλωτών ή για τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΑΞΙΑ στις 14.7.2019

Τρίτη, Ιουλίου 09, 2019

Δεν υπάρχει "ψηφιακός ανένδοτος", χωρίς Information Commissioner

Ένα από τα μεγάλα κενά που άφησε η προηγούμενη κυβέρνηση είναι ότι δεν νομοθέτησε τελικά τις διατάξεις εκείνες για την προστασία προσωπικών δεδομένων που θα υποδεχθούν και την εφαρμογή του GDPR στην Ελλάδα, χωρίς ερωτηματικά για το ποιο καθεστώς ισχύει. το πιο σημαντικό όμως είναι ότι ακόμη και σήμερα, παρά την πλούσια νομολογία για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και τα "ανοιχτά δεδομένα", δεν υπάρχει μια ανεξάρτητη αρχή, η οποία να διασφαλίζει την πρόσβαση ή να εγγυάται το απόρρητο των στοιχείων, πέρα βέβαια από το θέμα των προσωπικών δεδομένων.

Έχουμε μια δυσκίνητη Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, πολυπρόσωπη και βραδείας καύσεως, η οποία ανατρέχει στο μοντέλο της γαλλικής ανεξάρτητης αρχής του 1978. Οι πιο σύγχρονες όμως τάσεις στην Ευρώπη, ιδίως τις τελευταίες δύο δεκαετίες είναι η συγχώνευση της αρμοδιότητας για την προστασία πληροφοριών, μαζί με την αρμοδιότητα για την διασφάλιση της πρόσβασης στις δημόσιες πληροφορίες, όχι από μία επιτροπή, αλλά από ένα μονοπρόσωπο όργανο που διαθέτει φυσικά και την αντίστοιχη επιστημονική και διοικητική υποστήριξη.

Ο Information Commissioner, όπως είναι γνωστος ο θεσμός στην Βρετανία είναι ταυτόχρονα και Αρχή Προστασίας Δεδομένων, αλλά και Αρχή Διασφάλισης Πρόσβασης σε Ανοιχτά Δεδομένα! Στην Κύπρο έχει υιοθετηθεί πλήρως αυτό το σύστημα, με την Επίτροπο Προετασίας Δεδομένων, η οποία έχει αρμοδιότητα και για την πρόσβαση. Αυτό λείπει από το δικό μας διοικητικό σύστημα, καθώς θεωρείται ότι υποκαθίσταται από την αρμοδιότητα του Εισαγγελέα να εκδίδει "εισαγγελικές παραγγελίες": αν μια δημόσια ή κοινωφελής υπηρεσία δεν δίνει έγγραφα, ο πολίτης πηγαίνει στον εισαγγελέα υπηρεσίας και αυτός εκδίδει (ή δεν εκδίδει!) μια παραγγελία ώστε να διασφαλιστεί το δικαίωμα πρόσβασης του πολίτη στα δημόσια δεδομένα. Είναι όμως μια ξεπερασμένη λύση που έχει επικριθεί έντονα από την νομική επιστήμη και επίσης δεν αφορά το σύνολο του δημόσιου τομέα, αλλά αφήνει απέξω κι ένα μεγάλο μέρος του ιδιωτικού τομέα, για το οποίο είναι πρακτικά αδύνατον να αποκτήσει κανείς πρόσβαση σε στοιχεία, ακόμη κι αν αυτά παρουσιάζουν χαρακτηριστικά δημοσίου ενδιαφέροντος!

Μια κεντρική μεταρρύθμιση λοιπόν για την ψηφιακή διάχυση των ανοιχτών δεδομένων, σε ταυτόχρονη τήρηση των διατάξεων για την προστασία προσωπικών δεδομένων είναι η κατάργηση της σήμερα υπάρχουσας Αρχής Προστασίας Δεδομένων και η αντικατάστασή της από το μονοπρόσωπο όργανο που θα έχει αρμοδιότητα και για την διασφάλιση της πρόσβασης.

Αποκατάσταση καλής φήμης στο Διαδίκτυο με διαγραφή δεδομένων

Με τις «μηχανές αναζήτησης», μια ψευδής ή έστω δυσμενής πληροφορία που μπορεί να είναι και αναρτημένη σε μια ψευδώνυμη ιστοσελίδα γίνεται προσβάσιμη από τους πάντες. Από την στιγμή που το ονοματεπώνυμο μπορεί να αποτελέσει λέξη αναζήτησης πληροφοριών, τα αποτελέσματα αυτής της αναζήτησης μπορεί να είναι απρόβλεπτα και εντελώς δυσάρεστα. Να μία από τις σημαντικές καινοτομίες που φέρνει η νέα νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων. Τώρα πλέον οι θιγόμενοι μπορούν να αξιώσουν την εφαρμογή του νέου δικαιώματος διαγραφής δεδομένων, το οποίο αναφέρεται με τον ποιητικό όρο «δικαίωμα στη λήθη», στο άρθρο 17 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων. 
Όταν λοιπόν μια αναζήτηση με κριτήριο το όνομα του ατόμου οδηγεί σε δυσμενή δεδομένα, το πρώτο βήμα που μπορεί να γίνει είναι να υποβληθεί ένα αίτημα στην ίδια την πλατφόρμα ή ιστοσελίδα που υποστηρίζει το προσβλητικό κείμενο. Εάν πρόκειται για κάποιο ιστολόγιο που υποστηρίζουν γνωστές εταιρίες πληροφορικής, τότε το αίτημα υποβάλλεται στην εταιρία, η οποία καλείται να σταθμίσει τα δικαιώματα ενημέρωσης του κοινού και τα δικαιώματα προστασίας της προσωπικότητας του ατόμου. Η στάθμιση αυτή δεν γίνεται αυθαίρετα, αλλά πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα 16 κριτήρια που έχουν τεθεί από το έτος 2014 από την Ομάδα Εργασίας για την Προστασία Προσωπικών Δεδομένων που αποτελείτο (διότι πλέον έχει αντικατασταθεί από άλλο ευρωπαϊκό όργανο) από εκπροσώπους των αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων. Τα εν λόγω 16 κριτήρια (όπως αν πρόκειται για δημόσιο πρόσωπο, αν αφορά ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, αν πρόκειται για ανήλικο κ.τ.λ.). εφαρμόζει και η Ελληνική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.
Πριν από δέκα χρόνια είχα υποστηρίξει το δικαίωμα στην λήθη, με την λογική ότι εφόσον υπάρχει δικαστική απόφαση με την οποία ένα κείμενο έχει κριθεί ότι είναι συκοφαντικό δεν είναι υποχρεωμένος ο παθών να πάει στα δικαστήρια εναντίον κάθε διαχειριστή ιστοσελίδας που παρανομεί. Αρκεί να ζητήσει να γίνει σεβαστό το υπάρχον δεδικασμένο. Τότε είχα λοιδωρηθεί από ένα μέρος του Διαδικτύου, αλλά στη συνέχεια ο Ευρωπαίος νομοθέτης ακολούθησε κι αυτός την ίδια ακριβώς λογική στη θεσμοθέτηση του δικαιώματος στη λήθη. Πριν και από τον νομοθέτη όμως, είχε παρεμβληθεί το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την γνωστή υπόθεση Google Spain που επέβαλε την διαγραφή αποτελεσμάτων από μηχανή αναζήτησης, κρίνοντας ότι η διαδικασία αναζήτησης με κριτήριο το όνομα αποτελεί μορφή επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων. Αυτό πλέον υπάρχει στον ίδιο τον νομοθετικό ορισμό της επεξεργασίας, στο άρθρο 4 του GDPR.
Εάν λοιπόν η ιστοσελίδα δεν συμμορφωθεί και δεν διαγράψει τα στοιχεία από το Διαδίκτυο, τότε το άτομο μπορεί να απευθυνθεί στην εταιρία που εκμεταλλεύεται την «μηχανή αναζήτησης». Η Google π.χ. έχει αναπτύξει μια ολόκληρη διαδικασία υποδοχής τέτοιων παραπόνων με βάση το δικαίωμα στην λήθη και αν κρίνει ότι πρέπει να αφαιρέσει από τα αποτελέσματα την αναζήτηση με κριτήριο το όνομα, προχωρά στη διαγραφή. Τι γίνεται όμως εάν η Google διαφωνήσει;
Τα τελευταία χρόνια η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων έχει αναγνωρίσει ότι διαθέτει αρμοδιότητα να επιβάλλει στην αμερικάνικη Google την διαγραφή προσωπικών δεδομένων από τα αποτελέσματα της μηχανής αναζήτησής της. Πολύ πρόσφατα, η Αρχή επέβαλε στην Google να μην εμφανίζονται ως αποτελέσματα το Φ.Ε.Κ. στο οποίο είχαν τυπωθεί επίσημα στοιχεία για ποινική υπόθεση μιας καταγγέλλουσας. Το γεγονός ότι η νομοθεσία επιβάλλει κάποιες πληροφορίες να τυπώνονται στο Φ.Ε.Κ. δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται, άνευ ετέρου, η διαδικτυακή πρόσβαση καθενός με κριτήριο αναζήτησης το ονοματεπώνυμο ενός απλού πολίτη. Έτσι, η Aρχή διέταξε την Google να διαγράψει το εν λόγω αποτέλεσμα για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων. Υπάρχει βέβαια και η δικαστική οδός, σε περίπτωση που η κάθε πολυεθνική εταιρία που εκμεταλλεύεται αρνείται να συμμορφωθεί με τα προαναφερόμενα βήματα. Σε μια τέτοια υπόθεση, ένα πρωτοβάθμιο Ελληνικό δικαστήριο επέβαλε χρηματική ικανοποίηση 100.000 ευρώ σε εταιρία εκμετάλλευσης μηχανής αναζήτησης, για την καθυστέρηση της άμεσης απόσυρσης ενός συκοφαντικού κειμένου. Από τότε, η ανταπόκριση των εταιριών σε αντίστοιχα αιτήματα έχει γίνει αμεσότερη.

Δημοσιεύθηκε στην εφημεριδα ΑΞΙΑ.

Δευτέρα, Ιουλίου 01, 2019

Μικρές επιχειρήσεις και συμμόρφωση με GDPR

Στις 25.5.2019 συμπληρώθηκε το πρώτο έτος εφαρμογής του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων της Ε.Ε. (GDPR), με τις διατάξεις του oποίου πρέπει να συμμορφωθεί το σύνολο του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Ακολούθησε ένα μεγάλο κύμα «συμμόρφωσης» από πολυεθνικές και σημαντικές επιχειρήσεις που επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα των πελατών τους. Η διαδικασία της συμμόρφωσης έχει ιδιαίτερα επιστημονικά, νομικά χαρακτηριστικά με αποτέλεσμα να πρωταγωνιστήσουν ως σύμβουλοι συμμόρφωσης οι μεγάλες δικηγορικές εταιρίες και οι πολυεθνικές συμβουλευτικές εταιρίες. Αυτό το πρώτο κύμα αφορούσε όμως τους πολύ μεγάλους «παίκτες» της αγοράς που έσπευσαν να συμμορφωθούν επειδή έπρεπε να θωρακίσουν τις επιχειρήσεις τους από τα πολύ μεγάλα πρόστιμα που προβλέπει ο GDPR για τους παραβάτες των διατάξεων για την προστασία προσωπικών δεδομένων.
Δεύτερος και καταϊδρωμένος ήρθε ο δημόσιος τομέας και κυρίως ο χώρος της τοπικής αυτοδιοίκησης που επίσης τηρεί μεγάλα αρχεία προσωπικών δεδομένων (ληξιαρχεία, δημοτολόγια, μητρώα αρρένων, κ.τ.λ.) τα οποία πρέπει να εφαρμόζουν τις νέες διατάξεις. Η ανάγκη της ανάδειξης του νέου προσώπου που εισάγει ο GDPR, του Υπεύθυνου Προστασίας Δεδομένων σε κάθε δημόσιο φορέα αποτέλεσε αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος και πολλοί φορείς έσπευσαν να προσλάβουν ή, συνηθέστερα, να ορίσουν από το υπάρχον προσωπικό έναν ΥΠΔ ή DPO (Data Protection Officer), όπως έχουν υποχρέωση να πράξουν κατά το άρθρο 37 του GPDR.
Υπάρχει όμως ένας πολύ μεγάλος χώρος της αγοράς που παρέμεινε αρρύθμιστος και ασυμμόρφωτος. Οι μικρές και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις που επίσης επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα, έχουν κι αυτές νέες υποχρεώσεις σύμφωνα με τον GDPR. Μπορεί να μη βρίσκονται στο άμεσο στόχαστρο της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και μπορεί να μην κινδυνεύουν από πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ, ωστόσο πολύ πιο σοβαρός είναι ο κίνδυνος που διατρέχουν από τυχόν παραβάσεις που μπορεί να καταγγείλουν οι ανταγωνιστές τους ή και δυσαρεστημένοι πελάτες ή εν δυνάμει πελάτες. 
Η μικρή, η πολύ μικρή επιχείρηση οικογενειακού τύπου ή το γραφείο του ελεύθερου επαγγελματία, πρέπει κι αυτό να τηρήσει ορισμένες από τις διατάξεις του GDPR. Αρχικά για αυτονόητους λόγους νομιμότητας και σίγουρα για λόγους σεβασμού των πελατών και συνεργατών του. Το πρώτο στάδιο μιας τέτοιας συμμόρφωσης είναι η ενημέρωση όλων των πελατών – συνεργατών – προμηθευτών που είναι φυσικά πρόσωπα, σχετικά με τη φύση των δεδομένων που τηρούνται στο αρχείο της επιχείρησης. Αυτό επιβάλλεται από το άρθρο 13 του GDPR ως υποχρέωση ενημέρωσης και έχει εξειδικευτεί μέσα από κατευθυντήριες οδηγίες της Ε.Ε. Έπειτα, η επιχείρηση πρέπει να καταρτίσει το «αρχείο δραστηριοτήτων επεξεργασίας», ένα έγγραφο το οποίο οφείλει να τηρεί είτε σε φυσική είτε σε ηλεκτρονική μορφή ανά πάσα στιγμή, ώστε αν ζητηθεί να μπορεί να τεκμηριώνει ότι έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του άρθρου 30 του GDPR. Σε κάποιες περιπτώσεις, η επιχείρηση θα χρειαστεί να λάβει την συγκατάθεση των υποκειμένων ότι κατέχει νόμιμα τα προσωπικά τους δεδομένα και αυτή είναι μια διαδικασία που θα πρέπει να τηρεί το άρθρο 7 του GDPR. Σε περίπτωση που στέλνει «έξω» προσωπικά δεδομένα για να τα επεξεργαστούν τρίτοι, η επιχείρηση πρέπει να έχει ρυθμίσει την σχέση της με αυτούς τους τρίτους, ανάλογα με την ευθύνη που έχουν αναλάβει, κατά τα άρθρα 24-28 του GDPR. 
Αυτές είναι πολύ συνοπτικά οι νέες διαδικασίες που πρέπει, κατ’ ελάχιστον, να έχουν ακολουθήσει ήδη από πέρυσι οι επιχειρήσεις που επεξεργάζονται προσωπικά δεδομένα, όσο μικρές κι αν είναι από πλευράς αριθμού προσωπικού, ανθρώπινου δυναμικού ή πελατολογίου. Είναι αντιληπτό ότι οι πολύ μεγάλες συμβουλευτικές εταιρίες δεν θα ασχοληθούν με τη συμμόρφωση των συνοικιακών επιχειρήσεων και των μικρών γραφείων. Γραφεία ταξιδίων, ξενοδοχεία, διαφημιστικές εταιρίες, λογιστικά γραφεία, ιατρεία, τεχνικά γραφεία, καταστήματα λιανικού εμπορίου, εταιρίες logistics, τοπικά μέσα ενημέρωσης, επιχειρήσεις εστίασης, μικρές βιοτεχνίες είναι ένα παζλ που συνθέτει τον παραγωγικό κορμό της οικονομίας μας, αλλά κανείς δεν φαίνεται να έχει προσφέρει υπηρεσίες συμμόρφωσης με τον GDPR. Μέχρι να γίνουν οι πρώτες καταγγελίες, οι πρώτες αγωγές και να εφαρμοστούν για πρώτη φορά οι αυστηρές διατάξεις που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε λουκέτα, φαίνεται ότι ο επιχειρηματικός κόσμος της μικρής επιχείρησης θέλει να συμμορφωθεί, αλλά οι παρέχοντες τις σχετικές υπηρεσίες μάλλον τον αγνοούν.
Δημοσιεύθηκε στις 29.6.2019 στην εφημερίδα ΑΞΙΑ

Τρίτη, Ιουνίου 25, 2019

Κρατική ενίσχυση των γεννήσεων για την καταπολέμηση της υπογεννητικότητας

Η κρατική προστασία του θεσμού της οικογένειας αποτελεί έναν συνταγματικά κατοχυρωμένο στόχο, προβλεπόμενο στο άρθρο 21 του Συντάγματος. Η διατύπωση μάλιστα του Συντάγματος συνδέει την συγκεκριμένη προστασία με μια σαφή αναφορά, αναφέροντας:


"Η οικογένεια, ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία, τελούν υπό την προστασία του Κράτους". 

Με την διάταξη αυτή, το Σύνταγμα κατοχυρώνει ένα κοινωνικό δικαίωμα, διακριτό από το ατομικό δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής που προβλέπεται στο άρθρο 9. Η διάκριση βρίσκεται στο ότι ενώ η οικογενειακή ζωή, ως ατομικό δικαίωμα, είναι σεβαστή και απόλυτα απαραβίαστη, η κρατική προστασία της οικογένειας συναρτάται προς τον συνταγματικό στόχο της που είναι η "συντήρηση και προαγωγή του Έθνους".


Αυτό σημαίνει άραγε ότι επιτρέπεται να χορηγηθεί ένα επίδομα για κάθε γέννηση Ελληνόπουλου, εξαιρώντας την γέννηση ατόμων που ενώ οι γονείς τους είναι νομικά Έλληνες πολίτες, δεν αυτοπροσδιορίζονται εθνοτικά/φυλετικά ως Έλληνες ώστε η προστασία των οικογενειών τους να συναρτάται προς την "συντήρηση και προαγωγή του Έθνους"; Δηλαδή οι Έλληνες πολίτες που είναι Ρομά, μπορούν να εξαιρεθούν νομικά από το επίδομα ή μήπως και οι δικές τους οικογένειες αποτελούν "θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους", οπότε και αυτοί δικαιούνται να το λάβουν μολονότι διαφοροποιούνται φυλετικα;

Πριν θεσπιστεί το Σύνταγμα του 1975, η Ελλάδα υπέγραψε και κύρωσε την Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την κατάργηση κάθε μορφής φυλετικών διακρίσεων

Στο άρθρο 1 παρ. 1 της εν λόγω Σύμβασης διαβάζουμε: "Εν τη παρούση Συμβάσει ο όρος "φυλετική διάκρισις" υποννοεί πάσαν διάκρισιν, εξαίρεσιν, παρεμπόδισιν ή προτίμησιν βασιζομένην επί της φυλής, του χρώματος, της καταγωγής ή της εθνικής ή εθνολογικής προελεύσεως με τον σκοπόν ή αποτέλεσμα εκμηδενίσεως ή διακινδυνεύσεως της αναγνωρίσεως, απολαύσεως ή ασκήσεως, υπό όρους ισότητος, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών εις τον πολιτικόν, οικονομικόν, κοινωνικόν, μορφωτικόν ή οιονδήποτε άλλον τομέα του δημοσίου βίου."

Η παρ. 2 του ίδιου άρθρου αναγνωρίζει την αναγκαία διευκρίνιση: "Η παρούσα Σύμβασις δεν έχει εφαρμογήν προκειμένου περί διακρίσεων, εξαιρέσεων, παρεμποδίσεσων ή προτιμήσεων γενομένων υπό Κράτους μέλους συμμετέχοντος εις την παρούσαν Σύμβασιν μεταξύ των υπηκόων και μη υπηκόων αυτού."

Επομένως, η Σύμβαση για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων αναγνωρίζει ότι δεν αποτελει φυλετική διάκριση η διαφοροποιημένη νομοθετική ρύθμιση που ισχύει υπέρ των ημεδαπών πολιτών και των αλλοδαπών πολιτών του κράτους. Δεν είναι φυλετική διάκριση η διαφοροποίηση ανάμεσα σε ημεδαπούς και αλλοδαπούς πολίτες, είναι αυτονόητο αυτό. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να δώσει ένα επίδομα γέννησης σε κάθε ημεδαπή οικογένεια, χωρίς να θεωρηθεί ότι παραβιάζει την Σύμβαση για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων.

Στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου, η διευκρίνιση εμπλουτίζεται: "Ουδεμία των διατάξεων της παρούσης Συμβάσεως θα δύναται να ερμηνευθή ως επηρεάζουσα καθ' οιονδήποτε τρόπον, τας διατάξεις της νομοθεσίας των Κρατών μελών συμμετεχόντων εις την παρούσαν Σύμβασιν αφορώσας την εθνικότητα, πολιτικά δικαιώματα ή πολιτογράφησιν υπό τον όρον όπως αι διατάξεις αύται μη αποτελώσι διάκρισιν εν σχέσει προς ωρισμένην εθνικότητα." Δεν είναι λοιπόν ρατσιστικό αν κάθε κράτος θέτει δικούς του όρους για την αναγνώριση της ιδιότητας του πολίτη, εφόσον όμως δεν εισάγει αποκλεισμούς από πολίτες ορισμένης εθνικότητας. 

Το θέμα όμως που έχει τεθεί δεν είναι η αυτονόητη διάκριση ανάμεσα σε ημεδαπούς και αλλοδαπούς, αλλά η τυχόν διαφορετική νομοθετική μεταχείριση ημεδαπών πολιτών ανάλογα με την εθνοτική/φυλετική τους καταγωγή. 

Στην παρ. 4 του ίδιου άρθρου, νομιμοποιούνται ορισμένες θετικές φυλετικές διακρίσεις (τα λεγόμενα "θετικά μέτρα" ή affirmative action): "Τα ειδικά μέτρα τα λαμβανόμενα με τον μοναδικόν σκοπόν εξασφαλίσεως της προόδου ωρισμένων φυλετικών ή εθνολογικών ομάδων ή ατόμων εχόντων ανάγκην της τυχόν απαιτουμένης προστασίας παρεχούσης εις τας εν λόγω ομάδας ή τα άτομα ίσην απόλαυσιν ή άσκησιν των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή θεμελιωδών ελευθεριών, δεν θέλουσιν ερμηνευθή ως αποτελούντα φυλετικήν διάκρισιν, υπό τον όρον εν τούτοις ότι τα τοιαύτα μέτρα δεν θα έχωσιν ως συνέπειαν την διατήρησιν ειδικών δικαιωμάτων δια τας φυλετικάς ομάδας διαφόρως και ότι δεν θέλουσι διατηρηθή εν ισχύϊ εφόσον ήθελον επιτευχθή οι επιδιωκόμενοι αντικειμενικοί σκοποί." Eπομένως, τα θετικά μέτρα έχουν στόχο πάντοτε να αποκαταστήσουν τις διαφοροποιημένες αφετηρίες, δηλαδή ανισότητες, υπό τις οποίες τα άτομα συγκεκριμένης φυλετικής ή εθνοτικής ομάδας απολαμβάνουν ανθρώπινα δικαιώματα, όπως π.χ. το δικαίωμα στην εκπαίδευση, υπό τον όρο της προσωρινότητας, που σημαίνει τακτικό έλεγχο απο τον νομοθέτη κατά πόσον επιτεύχθηκε ο στόχος ή όχι. Έτσι, μια βαθμολογική πριμοδότηση για την εισοδο των Ρομά στα πανεπιστήμια είναι π.χ. ένα θετικό μέτρο που συνδέεται με την άρση των ανισοτήτων που υπάρχουν στην πράξη, αλλά αυτό το μέτρο δεν πρέπει να είναι μόνιμο για να μην καταστεί "προνόμιο", αντί για επιτρεπτή θετική διάκριση και ο νομοθέτης πρέπει να το επανεξετάζει σε σχέση με την επίτευξη των στόχων του. 

Θα μπορούσε να αποτελέσει η παραπάνω παράγραφος την νόμιμη βάση ενός επιδόματος μόνο τα παιδιά που γεννούν οι Ελληνίδες και οι Έλληνες; Με βάση τον διαχωρισμό του Συντάγματος ανάμεσα σε ατομικά και σε κοινωνικά δικαιώματα, το επίδομα είναι μια μορφή προστασίας του κοινωνικού δικαιώματος. Η παρ.  4 αναφέρεται σε ανθρώπινα δικαιώματα ή θεμελιώδεις ελευθερίες, κατηγορία στην οποία δεν μπορεί να ενταχθεί ένα κοινωνικό επίδομα. Επομένως, η παρ. 4 δεν θα μπορούσε να αποτελέσει επαρκή νομοθετική βάση που θα δικαιολογούσε μια εξαίρεση από την αρχή της ισότητας. 

Στο άρθρο 2 της Σύμβασης για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων προβλέπει τα εξής στην παρ. 1:

"Τα Κράτη μέλη καταδικάζουσι την φυλετικήν διάκρισιν και αναλαμβάνουσι την υποχρέωσιν όπως ακολουθήσωσι, δια παντός καταλλήλου μέσου και άνευ χρονοτριβής, πολιτικήν τείνουσαν εις την εξάλειψιν πάσης μορφής φυλετικής διακρίσεως και όπως ευνοήσωσι την μεταξύ πασών των φυλών συνεννόησιν και προς τον σκοπόν τούτον:

α) έκαστον Κράτος μέλος αναλαμβάνει την υποχρέωσιν όπως μη προβή εις οιανδήποτε πράξιν ή ενέργειαν φυλετικής διακρίσεως έναντι προσώπων, ομάδων προσώπων ή ιδρυμάτων και όπως φροντίση ίνα πάσαι αι δημόσιαι Αρχαί και τα δημόσια ιδρύματα, εθνικά και τοπικά, ενεργώσι συμφώνως προς την υποχρέωσιν ταύτην,


β) έκαστον Κράτος μέλος αναλαμβάνει την υποχρέωσιν όπως μη ενθαρρύνη, προστατεύη ή υποθάλπτη φυλετικήν διάκρισιν διενεργουμένην υφ' οιουδήποτε προσώπου ή οργανώσεως,


γ) έκαστον Κράτος μέλος οφείλει να προβή εις την λήψιν δραστικών μέτρων προς αναθε- ώρησιν κυβερνητικής, εθνικής και τοπικής πολιτικής και προς τροποποίησιν, κατάργησιν ή ακύρωσιν παντός νόμου ή διατάξεως κανονισμού αποσκοπούντων εις την δημιουργίαν φυλετικής διακρίσεως ή την διαιώνισιν ταύτης εκεί ένθα υπάρχει,


δ) έκαστον Κράτος μέλος οφείλει όπως, δια παντός καταλλήλου μέσου, περιλαμβανομένων εάν αι περιστάσεις ήθελον απαιτήσει τούτο και νομοθετικών μέτρων, απαγορεύση και δώση τέλος εις φυλετικήν διάκρισιν ενεργουμένην υπό προσώπων, ομάδων ή οργανώσεων,


ε) έκαστον Κράτος μέλος αναλαμβάνει την υποχρέωσιν όπως ενδεχομένως ενθαρρύνη τας οργανώσεις και τα ολοκληρωτικά πολυφυλετικά κινήματα και τα άλλα κατάλληλα μέσα προς κατάργησιν των μεταξύ των φυλών φραγμών και όπως αποθαρρύνη πάν ό,τι τείνη εις την ενίσχυσιν της φυλετικής διαιρέσεως."


Στην παρ. 2 έχουμε άλλη μια πρόβλεψη για την εξαίρεση των θετικών διακρίσεων, πάλι με αναφορά όμως στα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες:


" Τα Κράτη μέλη θέλουσι προβή, εφόσον τούτο ήθελεν απαιτηθή εκ των περιστάσεων, εις κοινωνικόν, οικονομικόν, μορφωτικόν και άλλους τομείς, εις την λήψιν ειδικών και συγκεκριμένων μέτρων προς εξασφάλισιν επαρκούς αναπτύξεως και προστασίας ενιαίων φυλετικών ομάδων ή ατόμων ανηκόντων εις αυτάς, προς τον σκοπόν εξασφαλίσεως υπέρ αυτών πλήρους και ίσης απολαύσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών. Τα μέτρα ταύτα εν ουδεμία περιπτώσει θα συνεπάγωνται την διατήρησιν ανίσων ή χωριστών δικαιωμάτων δια τας διαφόρους φυλετικάς ομάδας εφόσον ήθελον επιτευχθή οι αντικειμενικοί σκοποί δι' ούς ταύτα ελήφθησαν."


Ως εκ τούτου, το Κράτος μπορεί να χρηματοδοτεί τις γεννήσεις των οικογενειών των ημεδαπών πολιτών του, στο πλαίσιο του κοινωνικού δικαιώματος του άρθρου 21 του Συντάγματος, ως θεμέλιο της συντήρησης και της προαγωγής του Έθνους. Μπορεί επίσης στο πλαίσιο αυτής της οικονομικής ενίσχυσης να εφαρμόσει ειδικά οικονομικοκοινωνικά κριτήρια π.χ. εισοδηματικά, για τις ωφελούμενες ημεδαπές οικογένειες. Τίποτε από αυτά δεν αποτελεί ρατσιστική νομοθέτηση.


Το Κράτος δεν μπορεί όμως μεταξύ των κριτηρίων που θα θέσει για την ενίσχυση των γεννήσεων να θέσει ως κριτήριο και την φυλετική ή εθνολογική ταυτότητα των Ελλήνων πολιτών, εξαιρώντας κατηγορίες με βάσει αυτά τα χαρακτηριστικά τους. Μια τέτοια εξαίρεση δεν θα αποτελούσε ένα θετικό μέτρο που επιτρέπεται από την Σύμβαση για την κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων, διότι το επίδομα γεννήσεων δεν αποτελεί πτυχή ενάσκησης ανθρώπινου δικαιώματος ή θεμελιώδους ελευθερίας, αλλά μορφή προστασίας κοινωνικού δικαιώματος που δεν καλύπτεται από τις εξαιρέσεις της Σύμβασης. Ως εκ τούτου μια τέτοια διάκριση μεταξύ των ημεδαπών πολιτών θα συνιστούσε παραβίαση της Σύμβασης, αφού θα αποτελούσε προτίμηση επί της φυλής ή του χρώματος ή της εθνολογικής προέλευσης και συνεπώς θα ήταν μια απαγορευμένη φυλετική διάκριση. 

Ένα ερώτημα ακόμη είναι κατά πόσον αποτελεί διάκριση η αναγνώριση του επιδόματος μόνο για Έλληνες πολίτες που γεννιούνται εντός της Ελλάδας. Αυτό το μέτρο θα εξαιρούσε τα παιδιά που γεννιούνται από Έλληνες γονείς, αλλά στο εξωτερικό. Αυτό αναγράφεται επί λέξει στο πρόγραμμα της Νέας Δημοκρατίας (βλ. εδώ, σελ. 6):

"Καθιερώνουμε επίδομα 2.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται."

Ωστόσο, η διατύπωση στην ιστοσελίδα της ΝΔ γίνεται κάπως πιο ειδική:

"Καθιερώνουμε επίδομα 2.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται στην Ελλάδα". 

Η συνταγματική κατοχύρωση του άρθρου 21 αναφέρεται στην προστασία της οικογένειας ως θεμέλιο της συντήρησης και της προαγωγής του Έθνους. Στην έννοια του Έθνους περιλαμβάνονται όχι αναγκαστικά μόνο οι ημεδαποί που ζουν εντός της Ελληνικής Επικράτειας. Κατά μία έννοια δεν ανήκουν μόνο όσοι έχουν την Ελληνική ιθαγένεια, αλλά θα μπορούσαν να είναι και τα μέλη της Ελληνικής διασποράς στο εξωτερικό: κι αυτοί ανήκουν στο Ελληνικό έθνος. Συνεπώς, η συντήρηση και προαγωγή του Έθνους δεν μπορεί να αφορά μόνο τους Έλληνες πολίτες που ζουν στην Ελλαδα, οπότε μια εξαίρεση από το επίδομα των Ελλήνων που ζουν εκτός Ελλάδας φαίνεται να προσκρούει στο άρθρο 21 του Συντάγματος.

Η ρύθμιση φαίνεται προβληματική και υπό τις διατάξεις και τους όρους της Συμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Το άρθρο 2 της Σύμβασης αυτής αναγράφει:

"Τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται να σέβονται τα δικαιώματα που αναφέρονται στην παρούσα Σύμβαση και να τα εγγυώνται σε κάθε παιδί που υπάγεται στην δικαιοδοσία τους, χωρίς καμία διάκριση φυλής, χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, πολιτικών ή άλλων πεποιθήσεων του παιδιού ή των γονέων του ή των νομίμων εκπροσώπων του ή της εθνικής, εθνοτικής ή κοινωνικής καταγωγής τους, της περιουσιακής τους κατάστασης, της ανικανότητάς τους, της γέννησής τους ή οποιασδήποτε άλλης κατάστασης". 

Βλέπουμε δηλαδή ότι ως κριτήριο αθέμιτης διάκρισης η Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού θέτει, εκτός όλων των γνωστών φυλετικών κτλ λόγων, ακόμη και την γέννηση. Εάν ένα παιδί ή οι γονείς του στερηθεί δικαιώματα λόγω του ότι δεν γεννήθηκε στην Ελλάδα, αλλά γεννήθηκε στο εξωτερικό, ενώ είναι Έλληνες, τότε θα υπάρχει μια διάκριση λόγω γέννησης! Αυτή η διάκριση, εφόσον συνδεθεί με κάποιο από τα άλλα δικαιώματα της Συμβασης, θα είναι βεβαίως παραβίαση διεθνούς υποχρέωσης της χώρας. 

Σημειωτέον ότι κατά το άρθρο 4, η Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού αφορά όχι μόνο ατομικά, αλλά και κοινωνικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα του άρθρου 21 του Συντάγματος.  Στο άρθρο 26 αναγνωρίζεται το δικαίωμα στην κοινωνική πρόνοια και στα επιδόματα που αυτή συνεπάγεται, σε συνάρτηση βέβαια με τους πόρους και την κατάσταση του παιδιού, οπότε το επίδομα ενίσχυσης γέννησης πρέπει να θεωρηθεί καλυπτόμενο από τα δικαιώματα της Σύμβασης. Επίσης, στο άρθρο 27 παρ. 3, η Σύμβαση γίνεται ιδιαιτέρως συγκεκριμένη: "Τα Συμβαλλόμενα κράτη υιοθετούν τα κατάλληλα μέτρα, σύμφωνα με τις εθνικές τους συνθήκες και στο μέτρο των δυνατότητων τους, για να βοηθήσουν τους γονείς και τα άλλα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για το παιδί, να εφαρμόσουν το δικαίωμα αυτό και να προσφέρουν, σε περίπτωση ανάγκης, υλική βοήθεια και προγράμματα υποστήριξης, κυρίως σε σχέση με τη διατροφή, τον ρουχισμό και την κατοικία." Συνεπώς, η διάκριση ανάμεσα σε παιδιά που γεννιούνται στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή απο Έλληνες γονείς φαίνεται να προσκρούει στα παραπάνω άρθρα της Σύμβασης για τα δικαιώματα του παιδιού.



Σάββατο, Ιουνίου 22, 2019

Πακέτο - προσφορά GDPR για ενημερωτικές ιστοσελιδες

Οι ενημερωτικές ιστοσελίδες επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τόσο των χρηστών του διαδικτύου που τις παρακολουθούν, όσο και των προσώπων στα οποία αναφέρονται ειδησεογραφικά, αλλά και των συνεργατών τους συντακτών - εργαζομένων και ενδεχομένως και προμηθευτών τους. Είναι λοιπόν "υπεύθυνοι επεξεργασίας" προσωπικών δεδομένων και πρέπει να τηρούν τον GDPR. Σύμφωνα με τον GDPR, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει να έχει στο αρχείο του ανά πάσα στιγμή τα παρακάτω έγγραφα.

1. Αρχείο δραστηριοτήτων επεξεργασίας

Το άρθρο 30 του GDPR επιβάλλει σε κάθε υπεύθυνο επεξεργασίας να έχει χαρτογραφήσει τις κατηγορίες επεξεργασιών δεδομένων στις οποίες προβαίνει και να έχει καταρτήσει ένα "αρχείο δραστηριοτήτων επεξεργασίας" που πρέπει να τηρεί ανά πάσα στιγμή.

2. Συγκαταθέσεις υποκειμένων

Το άρθρο 7 του GDPR επιβάλλει σε κάθε υπεύθυνο να έχει στο αρχείο του όλες τις συγκαταθέσεις υποκειμένων δεδομένων που έχει λάβει για να επεξεργάζεται στοιχεία του, όπως π.χ. τις ηλεκτρονικές διευθύνσεις (e-mail) που αποστέλλει ένα newsletter. Η διαφορά με τον GDPR είναι ότι για να είναι έγκυρη η συγκατάθεση, πρέπει προηγουμένως να έχει ενημερωθεί το υποκείμενο με τα στοιχεία του άρθρου 13, οπότε οι συγκαταθέσεις που έχουν ληφθεί πριν τις 25.5.2018 δεν ισχύουν. 

3. Ενημέρωση υποκειμένων δεδομένων στους Όρους Χρήσης

Οι Όροι Χρήσης της ιστοσελίδας πρέπει να επικαιροποιηθούν ώστε να παρέχουν νόμιμη ενημέρωση σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 13, 14 κ.τ.λ. του GDPR.

4. Έλεγχος και επικαιροποίηση συμβάσεων με συνεργάτες και προμηθευτές

Εάν η φιλοξενία της ιστοσελίδας ή η αποθήκευση δεδομένων της έχουν ανατεθεί σε τρίτους φορείς, αυτοί οι τρίτοι φορείς είναι “εκτελούντες την επεξεργασία”. Η διαρρύθμιση της ευθύνης ανάμεσα σε εκτελούντες και κατόχους ιστοσελίδων πρέπει να διέπεται από σύμβαση κατα το άρθρο 28 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων. 

Εφόσον με την ιστοσελίδα συνεργάζονται συντάκτες, θα πρέπει να υπογράψουν σχετική ρήτρα τήρησης των διατάξεων για την προστασία προσωπικών δεδομένων, καθώς και ότι έχουν ενημερωθεί για την τυχόν επεξεργασια των δικών τους προσωπικών δεδομένων.

5. Υπηρεσίες DPO 

Η επεξεργασία δεδομένων σε κλίμακα που ξεπερνά το τοπικό επίπεδο και εκτείνεται σε περιφερειακό, εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο επιβάλλει τον ορισμό ενός προσώπου ως Υπεύθυνου Προστασίας Δεδομένων, ως πρόσωπο επικοινωνίας για θέματα GDPR με τους τυχόν θιγόμενους και με την Αρχή. Ο DPO πρέπει να οριστεί εγγράφως με απόφαση του φορέα. Ο DPO παρέχει συμβουλές για την συμμόρφωση του φορέα με τις διατάξεις και τα στοιχεία επικοινωνίας του πρέπει να είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα. Με την παρούσα προσφορά παρέχονται υπηρεσίες DPO για 12 μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης κατόπιν νεότερης συμφωνίας.

Το κόστος για τα ανωτέρω ανέρχεται στα 310 ευρώ

Παρασκευή, Ιουνίου 21, 2019

GDPR συμμόρφωση και πολιτική επικοινωνία υποψηφίων με ψηφοφόρους

Η άμεση πολιτική επικοινωνία με τους ψηφοφόρους αποτελεί ένα άκρως διαδεδομένο φαινόμενο, αναπόσπαστο στοιχείο της προεκλογικής περιόδου. Στις περιπτώσεις που αυτή η επικοινωνία γίνεται με χρήση των προσωπικών δεδομένων των ψηφοφόρων, όπως είναι η χρήση των αριθμών των κινητών τηλεφώνων τους, η χρηση των διευθύνσεων των ηλεκτρονικών ταχυδρομείων τους, αλλά και η χρήση των ταχυδρομικών διευθύνσεών τους, υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται.

Aρχικά, πρέπει να σημειώσουμε ότι όλοι οι κανόνες που ισχύουν για το direct marketing, δηλαδή για την εμπορική προώθηση προϊόντων ή αγαθών ισχύουν και για το πολιτικό marketing, όπως έχει ήδη κριθεί και από τα βρετανικά δικαστήρια. Είναι κοινό μυστικό εξάλλου ότι τα SMS δεν τα στέλνει ένα προς ένα ο ίδιος ο υποψήφιος ή το γραφείο του, αλλά, στις περισσότερες των περιπτώσεων, είναι μια αγορασμένη από αυτόν υπηρεσία, την οποία φέρει εις πέρας ένα γραφείο σχεδιασμού πολιτικής επικοινωνίας. Επομένως, η επικοινωνία που επιδιώκει ο υποψήφιος για να προωθήσει την υποψηφιότητά του είναι direct marketing παρόλο που συνδέεται με μια πολιτειακή διαδικασία, όπως οι εκλογές για την ανάδειξη των μελών του κοινοβουλίου.

Τι είπε η Ε.Ε. για την εφαρμογή του GDPR στις πολιτικές καμπάνιες;

Πολύ πρόσφατα, στις 13.3.2019 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων δημοσίευσε την Δήλωση 2/2019 σχετικά με την χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την διάρκεια πολιτικών εκστρατειών (βλ. εδώ). Το Ε.Σ.Π.Δ. είναι η πλατφόρμα εκπροσώπων των αρχών προστασίας δεδομένων της Ε.Ε. που ιδρύθηκε με τον GDPR. Η πρώτη επισήμανση του Ε.Σ.Π.Δ. είναι ότι τα προσωπικά δεδομένα που αποκαλύπτουν πολιτικές πεποιθήσεις (π.χ. το μητρώο μελών ενός κόμματος) είναι ειδική κατηγορία δεδομένων ("ευαίσθητα δεδομένα"), επομένως για την χρήση του από μεμονωμένους υποψήφιους χρειάζεται ρητή συγκατάθεση των ατόμων. Δεν είναι το ίδιο με προσωπικά δεδομένα του γενικού πληθυσμού ή του πληθυσμού μιας εκλογικής περιφέρειας, τα οποία δεν συνδέονται με συγκεκριμένες πολιτικές πεποιθήσεις μεν, είναι όμως κι αυτά προσωπικά δεδομένα και η χρήση τους πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τον GDPR.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η σχετική οδηγία 1/2010 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων για την επεξεργασία δεδομένων στο πλαίσιο της πολιτικής επικοινωνίας δεν είναι επικαιροποιημένη με τις τροποποιήσεις του θεσμικού πλαισίου των τηλεπικοινωνιών που έγιναν το 2009 από την Ε.Ε., ούτε φυσικά με τον GDPR.

Ποιός έχει την ευθύνη για τα προσωπικά δεδομένα;

Επομένως, πρακτικά, οι υποψήφιοι είναι "υπεύθυνοι επεξεργασίας", εφόσον έχουν οι ίδιοι καθορίσει τον σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά το άρθρο 24 του GDPR. Εάν έχουν αναθέσει την επεξεργασία αυτή σε μια εταιρία επικοινωνίας, τότε αυτή η εταιρία είναι ο "εκτελών την επεξεργασία" κατά το άρθρο 28 GDPR. Εάν ο υποψήφιος δεν έχει δώσει σαφείς κατευθύνσεις για την επεξεργασία των δεδομένων και έχει αφήσει εν λευκώ την πολιτική επικοινωνία του σε μια εταιρία, η οποία αποφασίζει από μόνη της ποιες επεξεργασίες δεδομένων θα εκτελέσει, τότε η εταιρία αυτή είναι ο "υπεύθυνος επεξεργασίας"! Αν αυτή η εταιρία αναθέσει σε άλλη εταιρία το σκέλος της αποστολής των μηνυμάτων, ταχυδρομείου, sms κ.τ.λ., τότε η άλλη εταιρία ειναι ο "εκτελών την επεξεργασία". Εάν ο υποψήφιος συναποφασίζει μέσα ή και σκοπούς επεξεργαίας με την συμβουλευτική εταιρία, τότε είναι "από κοινού υπεύθυνοι επεξεργασίας", κατά την έννοια του άρθρου 26 GDPR.

Υπογράψτε σαφή συμφωνία για την ευθύνη!

Αυτές οι κατηγοριοποιήσες σημαίνουν ότι πρέπει εκ των προτέρων να καθοριστεί με γραπτή συμφωνία μεταξύ του υποψηφίου και της συμβουλευτικής εταιρίας ή της εταιρίας επικοινωνίας και του τρίτου υπεργολάβου ποιος είναι ο υπεύθυνος επεξεργασίας και ποιος είναι ο εκτελών την επεξεργασία. Αυτό επιβάλλει ουσιαστικά και το αρθρο 28 του GDPR.  Σε κάθε περίπτωση, οι θιγόμενοι έχουν κάθε δικαίωμα να στραφούν ατομικά εναντίον του υποψήφιου κι εκείνος θα πρέπει να αποδείξει δικαστικά αν ήταν υπεύθυνος επεξεργασίας ο ίδιος ή η εταιρία που προέβη σε χρήση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα!

Καταρτίστε το αρχείο δραστηριοτήτων επεξεργασίας!

Η πρώτη από τις νέες διοικητικές υποχρεώσεις που έχει κάθε υπεύθυνος επεξεργασίας είναι να τηρεί αρχείο δραστηριοτήτων επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως ορίζει το άρθρο 30 GDPR.  Σε περίπτωση δηλαδή ενός ελέγχου, το πρώτο που θα ζητηθεί από έναν υποψήφιο ή από μια εταιρία που αποστέλλει μηνύματα για λογαριασμό ενός υποψηφίου θα είναι το "αρχείο δραστηριοτήτων επεξεργασίας". Η σύνταξη του αρχείου με τα στοιχεία του άρθρου 30 είναι ένα μέρος μόνο από τα βήματα της διαδικασίας συμμόρφωσης ενός υπεύθυνου επεξεργασίας με τον GDPR.

Χρειάζεται ρητή συγκατάθεση;

Στην συμβατική, ταχυδρομική επικοινωνία αποστολής φυλλαδίων σε ταχυδρομικές διευθύνσεις που έχουν αντληθεί από δημόσια προσβάσιμες πηγές, ο κανόνας είναι ότι δεν χρειάζεται η προηγούμενη συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων, αλλά ο υπεύθυνος επεξεργασίας δεν θα πρέπει να χρησιμοποιεί δεδομένα των προσώπων που έχουν περιληφθεί στο μητρώο του άρθρου 13 παρ. 3 του Ν.2472/1997, το οποίο είναι δημόσιο και από το οποίο πρέπει να διαγράφει τα προσωπικά δεδομένα εκείνων που δεν επιθυμούν να τους αποστέλλονται στην ταχυδρομική τους διεύθυνση προσωπικά δεδομένα.

Στην τηλεφωνική και ηλεκτρονική - διαδικτυακή επικοινωνία όμως, τα πράγματα είναι ελαφρώς διαφοροποιημένα:
α) αυτόματες κλήσεις με οποιοδήποτε μέσω ηλεκτρονικής επικοινωνίας χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση (π.χ. μαζικό sms): απαγορεύονται αν δεν έχει δώσει προηγουμένως την συγκατάθεσή του ο συνδρομητής.
β) κλήση με ανθρώπινη παρέμβαση (π.χ. τηλεφώνημα από συνεργάτη υποψηφίου): επιτρέπεται εκτός εάν ο συνδρομητής έχει ζητήσει να περιληφθεί στο μητρώο του άρθρου 11 του Ν.3741/2006
γ) στοιχεία επαφής ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (προς το οποίο έχει εξομοιωθεί και το sms) που αποκτήθηκαν νόμιμα από προηγούμενη συναλλαγή με τον ψηφοφόρο επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται χωρίς συγκατάθεση.

Η διαδικασία της λήψης συγκατάθεσης, όπου χρειάζεται, είναι επίσης νομικά καθορισμένη ως προς το περιεχόμενο και τα χαρακτηριστικά της συγκατάθεσης από το άρθρο 7 του GDPR

Σε όλες τις περιπτώσεις όμως πρέπει να δίνεται η δυνατότητα διαγραφής!

Χρειάζεται προηγούμενη ενημέρωση;

Δεν νοείται "συγκατάθεση" πλέον, εάν το υποκείμενο των δεδομένων δεν έχει ενημερωθεί κατά τα άρθρο 13 ή 14 GDPR, ανάλογα με την περίπτωση άντλησης των δεδομένων του! Αυτή είναι η μεγάλη παγίδα για τα στοιχεία ψηφοφόρων που έχουν αποκτήθεί ακόμη και με νόμιμες διαδικασίες πριν τις 25.5.2018, δηλαδή πριν την θέση σε εφαρμογή του GDPR.
Το θέμα της ενημέρωσης των υποκειμένων των δεδομένων είναι επίσης ένα ζήτημα με πολλές διαστάσεις και στο οποίο μπορούν να δοθούν πολλές λύσεις.

Δηλαδή ακόμη και στις περιπτώσεις που δεν χρειάζεται ρητή συγκατάθεση, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει να έχει τηρήσει την υποχρέωση προηγούμενης ενημέρωσης γιατί διαφορετικά υποπίπτει σε παράβαση του GDPR.

Οι αποζημιώσεις

Για τις περιπτώσεις παράνομης χρήσης προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο της συμβατικής αποστολής προεκλογικού υλικού μέσω ταχυδρομείου, η αποζημίωση που προβλέπεται σε περίπτωση ηθικής βλάβης του υποκειμένου των δεδομένων ορίζεται στο άρθρο 23 του Ν.2472 (6.000 ευρώ, αλλά ορισμένα δικαστήρια έχουν επιβάλει και κατώτερες).

Για τις περιπτώσεις παραβίασης μέσω ηλεκτρονικών επικοινωνιών, η αποζημίωση ορίζεται στις 10.000 ευρώ από το άρθρο 14 του Ν.3471/2006.

Το κόστος της δικαστικής διαδικασίας στον πρώτο βαθμό (ειρηνοδικείο) για μια τέτοια αποζημίωση ανέρχεται στο ποσό των 450 ευρώ (γραμμάτια ΔΣΑ, επίδοση αγωγής και δικαστικό ένσημο).



Πέμπτη, Ιουνίου 20, 2019

Τρίτη από το τέλος η Ελλάδα στην ψηφιακή ανάπτυξη

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 11.6.2019 τα αποτελέσματα του Δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας, ο οποίος παρακολουθεί τις συνολικές ψηφιακές επιδόσεις της Ευρώπης και καταγράφει την πρόοδο των χωρών της Ε.Ε. όσον αφορά στην ψηφιακή τους ανταγωνιστικότητα. Η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση από το τέλος, πριν τη Ρουμανία και την Βουλγαρία.
Οι χώρες που έχουν θέσει φιλόδοξους στόχους σύμφωνα με τη στρατηγική της Ε.Ε. για την ψηφιακή ενιαία αγορά και τις συνδύασαν με προσαρμοσμένες επενδύσεις πέτυχαν καλύτερες επιδόσεις σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό είναι ένα από τα κύρια συμπεράσματα του εφετινού Δείκτη. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ε.Ε. δεν είναι πρωτοπόροι στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας δείχνει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός πρέπει να επιταχυνθεί προκειμένου η Ε.Ε. να παραμείνει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι στοχευμένες επενδύσεις και οι δυναμικές ψηφιακές πολιτικές μπορούν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις επιδόσεις των επιμέρους χωρών. Για παράδειγμα, όπως συνέβη στην Ισπανία, στην ανάπτυξη υπερταχέων ευρυζωνικών συνδέσεων και στην Κύπρο στη συνδεσιμότητα, στην Ιρλανδία για την ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων και στη Λετονία και τη Λιθουανία στις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες. Η Κύπρος βρίσκεται σε τέσσερεις θέσεις πιο μπροστά από την Ελλάδα στον συγκεκριμένο δείκτη. 
Η συνδεσιμότητα έχει βελτιωθεί, αλλά παραμένει ανεπαρκής για να καλύψει τις ταχύτατα αυξανόμενες ανάγκες. Από τους δείκτες προκύπτει ότι η ζήτηση για ταχείες και υπερταχείες ευρυζωνικές συνδέσεις ακολουθεί ανοδική πορεία και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα έτη λόγω της διαρκώς αυξανόμενης εξειδίκευσης των διαδικτυακών υπηρεσιών και των επιχειρηματικών αναγκών. Η συνδεσιμότητα υπερυψηλής ταχύτητας τουλάχιστον 100 mbps είναι διαθέσιμη για το 60 % των νοικοκυριών και ο αριθμός των συνδρομών σε ευρυζωνικές υπηρεσίες αυξάνεται. Το 20 % των κατοικιών χρησιμοποιεί υπερταχείες ευρυζωνικές συνδέσεις, αριθμός τέσσερις φορές υψηλότερος σε σχέση με το 2014. Η Σουηδία και η Πορτογαλία έχουν τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης υπερταχέων ευρυζωνικών συνδέσεων, ενώ η Φινλανδία και η Ιταλία είναι οι πλέον προηγμένες όσον αφορά την εκχώρηση του φάσματος 5G.
Το πιο σοβαρό στοιχείο πάντως είναι ότι πάνω από το ένα τρίτο του ενεργού εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη δεν διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες, παρόλο που οι περισσότερες θέσεις εργασίας απαιτούν τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες, και μόνο το 31 % διαθέτει προηγμένες δεξιότητες χρήστη του διαδικτύου. Ταυτόχρονα, αυξάνεται η ζήτηση για προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες σε όλη την οικονομία, καθώς η απασχόληση εμπειρογνωμόνων στις τεχνολογιών των πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) αυξήθηκε κατά 2 εκατομμύρια θέσεις εργασίας την τελευταία πενταετία στην Ε.Ε. Η Φινλανδία, η Σουηδία, το Λουξεμβούργο και η Εσθονία είναι πρωτοπόροι σε αυτή τη διάσταση του δείκτη.
Το 83 % των Ευρωπαίων χρησιμοποιεί το διαδίκτυο τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα (έναντι 75 % το 2014). Από την άλλη πλευρά, μόνο το 11 % του πληθυσμού της Ε.Ε. δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ το Διαδίκτυο (έναντι 18 % το 2014). Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στη χρήση βιντεοκλήσεων και βίντεο κατά παραγγελία, που είναι διαθέσιμη σε διάφορα προγράμματα υπολογιστών και εφαρμογές για έξυπνα τηλέφωνα.
Οι επιχειρήσεις γίνονται όλο και πιο ψηφιακές αλλά το ηλεκτρονικό εμπόριο αυξάνεται με αργό ρυθμό. Συνολικά, οι χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις στον τομέα αυτό είναι η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, το Βέλγιο και η Δανία, ενώ η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Πολωνία χρειάζεται να καλύψουν τη διαφορά. Όλο και περισσότερες εταιρείες χρησιμοποιούν υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (18 % έναντι 11 % το 2014) και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να έρχονται σε επαφή με τους πελάτες τους και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη (21 % έναντι 15 % το 2013). Ωστόσο, τα τελευταία έτη ο αριθμός των ΜΜΕ που πωλούν τα αγαθά και τις υπηρεσίες τους στο διαδίκτυο έχει παραμείνει στάσιμος στο 17 %. Για να τονωθεί το ηλεκτρονικό εμπόριο στην ΕΕ, η ΕΕ συμφώνησε σε μια σειρά μέτρων, από τη διαφάνεια στις τιμές παράδοσης δεμάτων μέχρι την απλούστευση των κανόνων για τον ΦΠΑ και τις ψηφιακές συμβάσεις. Από την 3η Δεκεμβρίου 2018, οι καταναλωτές και οι εταιρείες είναι σε θέση να βρίσκουν τις καλύτερες online ευκαιρίες σε ολόκληρη την ΕΕ, χωρίς να υφίστανται διακρίσεις λόγω της ιθαγένειας ή του τόπου διαμονής τους.
Στις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, για τις οποίες έχει θεσπιστεί νομοθεσία της ΕΕ, παρατηρείται τάση σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών την περίοδο 2014-2019. Το 64 % των χρηστών του διαδικτύου που υποβάλλουν έντυπα στη δημόσια διοίκηση χρησιμοποιούν πλέον διαδικτυακούς διαύλους (έναντι 57 % το 2014), γεγονός που καταδεικνύει την ευκολία των ηλεκτρονικών διαδικασιών σε σύγκριση με τις γραφειοκρατικές διαδικασίες. Τον Απρίλιο του 2018, η Επιτροπή ενέκρινε πρωτοβουλίες για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα και για την υγεία μέσω διαδικτύου, οι οποίες θα βελτιώσουν σημαντικά τις διαδικτυακές διασυνοριακές δημόσιες υπηρεσίες στην ΕΕ. Όσον αφορά τη χρήση των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής υγείας και της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, η Φινλανδία και η Εσθονία έλαβαν την υψηλότερη βαθμολογία στον δείκτη.

Δημοσιεύθηκε στις 15.6.2019 στην ΑΞΙΑ 

Η airbnb συμβιβάζεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις ήρθαν για να μείνουν, όπως εξάλλου και οι υπηρεσίες που προσφέρονται μέσα από διαδικτυακές πλατφόρμες. Η Ευρωπαϊκ...