Στις 13 Οκτωβρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ – EDPB) εξέδωσε δήλωση σχετικά με τους κινδύνους που δημιουργεί η χρήση έξυπνων γυαλιών με ενσωματωμένες κάμερες, μικρόφωνα και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, ιδίως όταν επιτρέπουν την καταγραφή, αναγνώριση και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων τρίτων προσώπων χωρίς αυτά να το γνωρίζουν.
Το ΕΣΠΔ επισημαίνει ότι η χρήση αυτών των συσκευών παραβιάζει τις ακόλουθες διατάξεις:
1. Άρθρο 5 παρ. 1 στοιχ. α΄ ΓΚΠΔ – Αρχές νομιμότητας, αντικειμενικότητας και διαφάνειας. Η αφανής καταγραφή εικόνας και ήχου τρίτων προσώπων, χωρίς αυτά να γνωρίζουν ότι παρακολουθούνται ή ότι τα δεδομένα τους υποβάλλονται σε επεξεργασία, δημιουργεί σοβαρά ζητήματα νομιμότητας και διαφάνειας. Το ΕΣΠΔ υπογραμμίζει ότι η καταγραφή μπορεί να πραγματοποιείται ακόμη και όταν τα γυαλιά δεν διακρίνονται από τα συνηθισμένα γυαλιά οράσεως.
2. Άρθρα 12, 13 και 14 ΓΚΠΔ – Υποχρέωση ενημέρωσης των υποκειμένων. Τα πρόσωπα που καταγράφονται πρέπει να ενημερώνονται για την επεξεργασία των δεδομένων τους. Η ύπαρξη μιας μικρής φωτεινής ένδειξης δεν εξασφαλίζει αναγκαστικά επαρκή ενημέρωση. Το ΕΣΠΔ προτείνει συνδυασμό οπτικών, ηχητικών και άλλων τεχνικών ενδείξεων, οι οποίες θα είναι εμφανείς και δύσκολο να απενεργοποιηθούν.
3. Άρθρα 6 παρ. 1 και 7 ΓΚΠΔ – Έλλειψη νόμιμης βάσης και έγκυρης συγκατάθεσης. Η καταγραφή τρίτων προσώπων απαιτεί κατάλληλη νόμιμη βάση. Όταν αυτή είναι η συγκατάθεση, πρέπει να παρέχεται ελεύθερα, ειδικά, εν πλήρει επιγνώσει και με σαφή θετική ενέργεια, πριν από την επεξεργασία. Η εκ των υστέρων συγκατάθεση δεν νομιμοποιεί αναδρομικά την προηγούμενη καταγραφή. Η επίκληση έννομου συμφέροντος κατά το άρθρο 6 παρ. 1 στοιχ. στ΄ απαιτεί ειδική στάθμιση και δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει τη συστηματική καταγραφή τρίτων.
4. Άρθρα 5 παρ. 1 στοιχ. β΄ και 6 παρ. 4 ΓΚΠΔ – Περιορισμός του σκοπού. Η περαιτέρω αξιοποίηση εικόνων και ηχητικών καταγραφών για εμπορικούς σκοπούς ή για εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να εξετάζεται ως προς τη συμβατότητά της με τον αρχικό σκοπό συλλογής. Το ΕΣΠΔ θεωρεί ιδιαίτερα δυσχερή τη δικαιολόγηση τέτοιων χρήσεων όταν τα καταγραφόμενα πρόσωπα αγνοούν ακόμη και την αρχική συλλογή των δεδομένων τους.
5. Άρθρο 9 ΓΚΠΔ – Επεξεργασία ειδικών κατηγοριών προσωπικών δεδομένων. Η επεξεργασία δεδομένων που αποκαλύπτουν ευαίσθητες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων βιομετρικών δεδομένων για τη μοναδική ταυτοποίηση φυσικού προσώπου, απαιτεί την πλήρωση ειδικής εξαίρεσης του άρθρου 9 παρ. 2 ΓΚΠΔ, επιπλέον της νόμιμης βάσης του άρθρου 6.
6. Άρθρα 5 παρ. 1 στοιχ. γ΄ και ε΄ και 25 ΓΚΠΔ – Ελαχιστοποίηση δεδομένων και προστασία ήδη από τον σχεδιασμό και εξ ορισμού. Η συνεχής και αδιάκριτη καταγραφή εικόνας και ήχου μπορεί να αντίκειται στις αρχές της ελαχιστοποίησης και του περιορισμού της περιόδου αποθήκευσης. Το ΕΣΠΔ προτείνει την εξ ορισμού απενεργοποίηση της διαρκούς αποθήκευσης, την απόκρυψη της ταυτότητας τρίτων και την επεξεργασία δεδομένων στην ίδια τη συσκευή, όπου είναι δυνατόν.
7. Άρθρο 21 παρ. 1 ΓΚΠΔ – Δικαίωμα εναντίωσης. Όταν η επεξεργασία στηρίζεται σε έννομο συμφέρον, τα υποκείμενα πρέπει να μπορούν να ασκήσουν αποτελεσματικά το δικαίωμα εναντίωσης. Η πρακτική αδυναμία των περαστικών να γνωρίζουν ποιος τους καταγράφει και ποιος επεξεργάζεται τα δεδομένα τους καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή την άσκηση αυτού του δικαιώματος.
8. Άρθρο 5 παρ. 3 της Οδηγίας 2002/58/ΕΚ (ePrivacy). Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή αναφορά του ΕΣΠΔ ότι τα έξυπνα γυαλιά μπορούν, υπό ορισμένες συνθήκες, να αποτελούν τερματικό εξοπλισμό, οπότε εφαρμόζεται και το κανονιστικό πλαίσιο της ηλεκτρονικής ιδιωτικότητας. Το ΕΣΠΔ αναφέρει ειδικά αισθητήρες που συλλέγουν, αποθηκεύουν τοπικά ή επεξεργάζονται εικόνες, βίντεο και ήχο, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες οι πληροφορίες καθίστανται εξ ορισμού διαθέσιμες σε απομακρυσμένο διακομιστή. Η εφαρμογή του άρθρου 5 παρ. 3 και οι τυχόν εξαιρέσεις του απαιτούν ειδική εξέταση των τεχνικών λειτουργιών.
9. Άλλες υποχρεώσεις του ΓΚΠΔ. Το ΕΣΠΔ υπενθυμίζει επίσης τις υποχρεώσεις ασφάλειας της επεξεργασίας, την προστασία των παιδιών, τους κανόνες για τους εκτελούντες την επεξεργασία και τις διαβιβάσεις δεδομένων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ιδιαίτερη σημασία της δήλωσης
Το ΕΣΠΔ διευκρινίζει ότι η εξαίρεση της αποκλειστικά προσωπικής ή οικιακής δραστηριότητας του άρθρου 2 παρ. 2 στοιχ. γ΄ ΓΚΠΔ ερμηνεύεται στενά. Δεν καλύπτει, για παράδειγμα, τη δημοσιοποίηση καταγραφών σε απροσδιόριστο αριθμό προσώπων μέσω δημόσιων λογαριασμών κοινωνικής δικτύωσης ούτε την επαγγελματική, πολιτική ή άλλη μη προσωπική χρήση. Επιπλέον, ακόμη και όταν ο ιδιώτης χρήστης καλύπτεται από την εξαίρεση, οι κατασκευαστές και οι πάροχοι συνδεδεμένων υπηρεσιών εξακολουθούν να υπάγονται στον ΓΚΠΔ για τις δικές τους πράξεις επεξεργασίας.
Το ΕΣΠΔ επισημαίνει, τέλος, ότι η χρήση έξυπνων γυαλιών ενδέχεται να παραβιάζει και διατάξεις του εθνικού αστικού, ποινικού και εργατικού δικαίου, ιδιαίτερα σε νοσοκομεία, σχολεία, αποδυτήρια, παραλίες και άλλους χώρους αυξημένης προσδοκίας ιδιωτικότητας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου