V-lawyer: Κριτική, λογοκρισία, αυτορρύθμιση

Απαγορεύεται ο ομοφυλοφοβικός λόγος στην Ελλάδα;

Οι περιορισμοί στην ελευθερία του λόγου αποτελούν συνθήκες που περιλαμβάνονται μέσα στις ίδιες τις κατοχυρώσεις του θεμελιώδους δικαιώματος. 

Το "μινιμαλιστικό" ελληνικό Σύνταγμα εισάγει τους περιορισμούς δια παραπομπής, αναφέροντας ότι καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζεται γραπτά, προφορικά και δια του τύπου, "όπως ο νόμος ορίζει" (14 παρ.1). Ο "νόμος" αυτός πρέπει να έχει ψηφιστεί από την Ολομέλεια της Βουλής και να σέβεται την αρχή της αναλογικότητας (25 παρ. 1 και 78). Η απαγόρευση της προληπτικής λογοκρισίας συνοδεύεται από το μέτρο της κατάσχεσης (που σπάνια έχει εφαρμοστεί) για περιπτώσεις προσβολής της χριστιανικής και άλλης γνωστής θρησκείας, του ΠτΔ, προστασίας εθνικής άμυνας και άσεμνα δημοσιεύματα που προσβάλλουν ολοφάνερα την δημόσια αιδώ. Πάλι, όταν ορίζει ο "νόμος".

 Αν μιλάμε για ραδιοτηλεόραση, υπεισέρχονται πιο εξειδικευμένοι περιορισμοί (γιατί εκεί έχουμε "κρατικούς πόρους", τις συχνότητες που υποτίθεται ότι είναι κάτι άμεμπτο και πρέπει να διαχειριζόμαστε με πιο προσεκτικό τρόπο από το χαρτι της εφημερίδας που είναι μη πεπερασμένος "ιδιωτικός" πόρος). 

 Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, ανεξάρτητη αρχή, ασκεί τον άμεσο κρατικό έλεγχο που εγγυάται:

(α)  την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης, 

(β) την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης των προγραμμάτων που επιβάλλει η κοινωνική αποστολή της ραδιοτηλεόρασης και η πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας καθώς και 

(γ) το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και 

(δ) την προστασίας της παιδικής ηλικίας και της νεότητας. 

(άρθρο 15 του Συντάγματος)

Η συμμετοχή στην Κοινωνία της Πληροφορίας και η ανταλλαγή-διάδοση πληροφοριών και ειδήσεων που διακινούνται ηλεκτρονικά αποτελεί ένα ειδικό συνταγματικό δικαίωμα (προστέθηκε με την αναθεώρηση του 2001 στο άρθρο 5Α παρ. 2) και οι περιορισμοί σε αυτό είναι η τήρηση των εγγυήσεων του σεβασμού του ιδιωτικού βίου, της προστασίας προσωπικών δεδομένων και του απορρήτου των επικοινωνιών. 

Αντίστοιχοι περιορισμοί της ελευθερίας της έκφρασης όπως κατοχυρώνεται απο την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου είναι τα καθήκοντα και ευθύνες που επάγεται το εν λόγω δικαίωμα, εφόσον προβλέπονται από το νόμο και είναι αναγκαία σε μια δημοκρατική κοινωνία για:

(α) την εθνική ασφάλεια

(β) την εδαφική ακεραιότητα

(γ) την προστασία της δημόσιας τάξης και την πρόληψη του εγκλήματος

(δ) την προστασία της υγείας ή της ηθικής

(ε) την προστασία της υπολήψεως ή των δικαιωμάτων των τρίτων

(στ) την παρεμπόδιση της κοινολόγησης εμπιστευτικών πληροφοριών ή 

(ζ) τη διασφάλιση του κύρους της δικαστικής εξουσίας.

Ο λόγος που καλλιεργεί το μίσος (hate speech) καταδικάζεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ακόμη και όταν η ποινικοποίησή του δεν έχει συντελεστεί νομοθετικά σε χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης. Όχι βέβαια αυτοτελώς, αλλά πάντοτε ως ένα από τα χαρακτηριστικά που περιστοιχίζουν μία υπόθεση, λ.χ. μία υπόθεση εξύβρισης ή δυσφήμισης. Αποτελεί επιβαρυντικό στοιχείο που μερικές φορές "κρίνει" προς τα που θα γύρει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης κατά καιρούς έχει ταχθεί υπέρ της λήψης μέτρων για τον περιορισμό του hate speech.

Η απαγόρευση του ομοφυλοφοβικού λόγου δεν έχει θεσμοθετηθεί ωστόσο. Έχει καθιερωθεί όμως η 17η Μαϊου ως η μέρα κατά της ομοφυλοφοβίας, η οποία προβάλλεται επίσης από το Συμβούλιο της Ευρώπης, ακολουθώντας έτσι έναν πιο διακηρυκτικό και όχι τόσο "κανονιστικό" τόνο για το ζήτημα αυτό. 

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ένας γενικός νόμος που να απαγορεύει τον γενικό λόγο που καλλιεργεί το μίσος για συγκεκριμένο σεξουαλικό προσανατολισμό ή ταυτότητα φύλου.

Ειδικά όμως για τον τομέα της ραδιοτηλεόρασης και τις ενημερωτικές και πολιτικές εκπομπές, το Προεδρικό Διάταγμα 77/2003 περιλαμβάνει ένα σχετικό άρθρο:

Άρθρο 4

Δυσμενείς διακρίσεις

1. Δεν επιτρέπεται η παρουσίαση προσώπων με τρόπο ο οποίος, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες, μπορεί να ενθαρρύνει τον εξευτελισμό, την κοινωνική απομόνωση ή τις δυσμενείς διακρίσεις σε βάρος τους από μέρους του κοινού βάσει ιδίως του φύλου, της φυλής, της εθνικότητας, της γλώσσας, της θρησκείας, της ιδεολογίας, της ηλικίας, της ασθένειας ή αναπηρίας, του γενετήσιου προσανατολισμού ή του επαγγέλματος.

2. Δεν επιτρέπεται η προβολή μειωτικών, ρατιστικών, ξενοφοβικών ή σεξιστικών μηνυμάτων και χαρακτηρισμών καθώς και μισαλλόδοξων θέσεων και γενικά δεν πρέπει να θίγονται εθνοτικές  και θρησκευτικές μειονότητες και άλλες ευάλωτες ή ανίσχυρες πληθυσμιακές ομάδες.

Ο Κώδικας που περιλαμβάνεται στο π.δ. 77/2003 έχει τύχει επεξεργασίας από το ίδιο το ΕΣΡ, το οποίο έχει αναλάβει και την εποπτεία της εφαρμογής του, ακολουθώντας μια κυρωτική πολιτική για την περίπτωση των παραβιάσεών του.

Βέβαια, όχι και ότι το ΕΣΡ έχει καταλάβει περί τίνος πρόκειται. Ας πάρουμε για παράδειγμα την απόφαση 241-2007 με την οποία επιβλήθηκε πρόστιμο 100.000 ευρώ στον ALPHA για την παρουσίαση του ταξίαρχου με το string από την εκπομπή του Τριανταφυλλόπουλου. Το ίδιο το αιτιολογικό της απόφασης θα μπορούσε να κατηγορηθεί για όσα ακριβώς υποτίθεται ότι επεμβαίνει το ΕΣΡ:

"Αναμφισβητήτως πρόκειται περί εκπομπής, η οποία ενθαρρύνει τον εξευτελισμό, την κοινωνική απομόνωση και τις δυσμενείς διακρίσεις εις βάρος προσώπων στα οποία αποδίδονται ιδιορρυθμίες και σε κάθε περίπτωση πρόκειται περί εκπομπής ασχοληθείσης με τον ιδιωτικό βίο του ως άνω προσώπου".

Δηλαδή μόνο για τα προσχήματα εφαρμόζει το άρθρο 4, χρησιμοποιώντας τον υποτιμητικό όρο "πρόσωπα στα οποία αποδίδονται ιδιορρυθμίες" (ενθαρρύνοντας δηλαδή και το ΕΣΡ τον εξευτελισμό και την κοινωνική απομόνωσή τους έτσι), αλλά σου λέει ας πούμε και την καραμέλα περί ιδιωτικού βίου ως το πιο σημαντικό, μήπως μας πούνε ότι περιορίζουμε την ελευθερία του λόγου.  Να σημειωθεί ότι ένα μέλος του ΕΣΡ έκρινε ότι δεν έπρεπε να επιβληθεί κύρωση ενώ ο πρόεδρος ΕΣΡ έκρινε ότι έπρεπε να επιβληθεί πρόστιμο 50.000 ευρώ.

Νομίζω ότι μια αρκετά ισορροποιημένη κατευθυντήρια προσέγγιση βρίσκεται και για αυτό το θέμα στις Αρχές της Yogyakarta, τις οποίες ο Ευρωπαίος Επίτροπος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου συνέστησε να ενσωματώσουμε στις κρατικές μας πολιτικές.

Στην Αρχή 26 (Δικαίωμα συμμετοχής στην πολιτισμική ζωή) περιέχεται η σύσταση Β. προς τα κράτη να ενθαρρύνουν το διάλογο και τον αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ διαφορετικών ομάδων που έχουν διαφορετικές απόψεις πάνω σε θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου.

Ακόμη πιο σημαντική είναι η Πρόσθετη Σύσταση ΙΣΤ,   με την οποία συστήνεται στα ΜΜΕ να αποφεύγουν τη χρήση στερεοτύπων σε σχέση με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου και να προωθούν την ανοχή και την αποδοχή της ποικιλομορφίας του ανθρώπινου σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου και να βελτιώσουν την πληροφόρηση  που παρέχουν γύρω από αυτά τα ζητήματα. 

Αυτές οι συστάσεις βρίσκονται σε απόλυτη συμβατότητα προς το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ, ενώ η βελτίωση της πληροφόρησης γύρω από τα ζητήματα που σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό αποτελεί κι ένα ζητούμενο το οποίο σχετίζεται και με την προστασία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας. Επίσης δεν έχουν τον "απαγορευτικό" τόνο που ενοχλεί ως υποτιθέμενη επέμβαση στην ελευθερία της έκφρασης, μολονότι η εισαγωγή μιας προσεκτικά διατυπωμένης σχετικής νομοθεσίας σε τίποτε δεν θα ζημίωνε το ανθρώπινο δικαίωμα, αντιθέτως θα το εμπλούτιζε με την εγγύηση ενός ποιοτικού χαρακτηριστικού πολύ πιο χρήσιμου στη σύγχρονη εποχή από ό,τι είναι η προστασια του προσώπου του Προέδρου της Δημοκρατίας δια της κατάσχεσης εντύπων.

Προστασία προσωπικών δεδομένων των παιδιών

Το θέμα αυτό μας είχε απασχολήσει και παλαιότερα όταν είχα υποστηρίξει ότι ειδικά για τα βρέφη, η άσκηση της γονικής μέριμνας δεν υπερκαλύπτει την έλλειψη συγκατάθεσής τους για να τοποθετηθούν φωτογραφίες από τους γονείς τους στα ιστολόγιά τους.

Μάλιστα, η Γαλλική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων εξέδωσε ειδική οδηγία με την οποία συστήνεται στους γονείς να χρησιμοποιούν passwords όταν αναρτούν φωτογραφίες των ανήλικων παιδιών τους στα ιστολόγιά τους. 

Αυτή τη στιγμή, η κατάσταση αποτυπώνεται σε ένα έγγραφο το οποίο προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ομάδα Εργασίας για την προστασία προσωπικών δεδομένων, ένα πάνελ που αποτελείται από εκπροσώπους όλων των ανεξάρτητων αρχών της ΕΕ και του ΕΟΧ.

Με το Working Paper 1/2008 on the protection of children's personal data protection, η Ομάδα Εργασίας, απευθύνει κατευθυντήριες γραμμές για την χρήση των προσωπικών δεδομένων των παιδιών. 

Εξαιρετικά σημαντική είναι η παρατήρηση ότι πάνω από κάθε "δικαίωμα" των γονιών βρίσκεται το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, το οποίο περιλαμβάνει σαφώς και το δικαίωμά του στην ιδιωτικότητα. Η ενάσκηση αυτού του δικαιώματος δια μέσου της "γονικής μέριμνας" γνωρίζει κάποια ακραία όρια όταν η ιδιωτικότητα βρίσκεται σε σχέση έντασης με το δικαίωμα ελευθερίας της έκφρασης του ίδιου του γονέα. Ας δούμε τι λέει το WP 1/2008 για αυτό το θέμα:

Εκπροσώπηση

Η ενάσκηση των περισσότερων δικαιωμάτων των παιδιών γίνεται μέσω των νομίμων εκπροσώπων τους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η θέση των εκπροσώπων ενέχει το στοιχείο απόλυτης και απροϋπόθετης υπεροχής έναντι της θέσης του παιδιού - διότι τα βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού μερικές φορές περιλαμβάνουν δικαιώματα προστασίας προσωπικών δεδομένων τα οποία μπορεί να υπερέχουν των επιθυμιών των γονέων ή των εκπροσώπων. Η ανάγκη εκπροσώπησης δεν αποκλείει ότι, από κάποια ηλικία και μετά, η γνώμη των παιδιων για τα θέματα που τα αφορούν θα πρέπει να ακούγεται. 

 

Εάν η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων ενός παιδιού επιτραπεί με τη συγκατάθεση, το παιδί μπορεί, κατά τη γνώμη της παρούσας πλειοψηφίας, να ανακαλέσει την συγκατάθεση. Eάν όμως ο εκπρόσωπος επιμένει στην συνέχιση της επεξεργασίας, μάλλον θα πρέπει το υποκείμενο των δεδομένων να παράσχει την ρητή του συγκατάθεση, εφόσον αυτό απαιτείται.

Για παράδειγμα, αν ο εκπρόσωπος έχει δώσει την ρητή συγκατάθεσή του για την χρήση των προσωπικών δεδομένων του παιδιού του (το υποκείμενο των δεδομένων) σε ένα ιατρικό πείραμα, κατά την άποψη της πλειοψηφίας των παρόντων, ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει να διαβεβαιώσει ότι είναι έγκυρη  η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων. Θα πρέπει ιδίως να ζητήσει την ρητή συγκατάθεση του ίδιου του υποκειμένου των δεδομένων προκειμένου να συνεχιστεί το πείραμα, καθώς αφορά ευαίσθητα δεδομένα. 

Eπ' αυτού του θέματος θα πρέπει να θυμόμαστε ότι τα δικαιώματα προστασίας προσωπικών δεδομένων είναι του παιδιού και όχι των εκπροσώπων τους, οι οποίοι απλώς τα ασκούν. 

Σε επόμενη σελίδα, το Έγγραφο γίνεται ακόμη πιο κατηγορηματικό:

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εκπρόσωποι παραβιάζουν την ιδιωτικότητα των παιδιών τους πουλώντας ή δημοσιοποιώντας τα προσωπικά τους δεδομένα, το ζήτημα που προκύπτει είναι πως θα προστατευθεί η ιδιωτικότητα αν τα ίδια τα παιδιά δεν είναι εν γνώσει των παραβιάσεων. Τα παιδιά χρειάζονται έναν νομικό θεματοφύλακα, αλλά σε περιπτώσεις όπως αυτή, αυτός δεν μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματά τους. Αν τα παιδιά είναι αρκετά ώριμα για να διαγνώσουν την παραβίαση της ιδιωτικότητάς τους, θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα ακρόασης ενώπιον των αρμόδιων αρχών, συμπεριλαμβανομενης της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.

Το Έγγραφο αναφέρεται επίσης σε περιπτώσεις επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων από τα σχολεία. Στο ευαίσθητο θέμα της ανάρτησης φωτογραφιών των παιδιών στις ιστοσελίδες των σχολίων, η Ομάδα Εργασίας αναφέρεται στην υποχρέωση του σχολείου να ζητήσει και να λάβει την συγκατάθεση των παιδιών ή των εκπροσώπων τους πριν αναρτήσει φωτογραφίες τους. Το αν μία φωτογραφία επιτρέπεται ή όχι να αναρτηθεί είναι ένα ζήτημα που θα πρέπει να κρίνεται σε κάθε χωριστή περίπτωση, ανάλογα με το είδος και το σκοπό της δημοσιοποίησης στην ιστοσελίδα. Πάντως οι ομαδικές φωτογραφίες από τις οποίες δεν μπορεί να διαπιστωθεί η ταυτότητα των παιδιών δεν εμπίπτουν σε αυτές τις κατηγορίες, καθόσον, δεν εμπίπτουν στην έννοια των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. 

Συνεπώς επιβεβαιώνονται από το Έγγραφο των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών Αρχών Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων όσα είχα υποστηρίξει το Φεβρουάριο του 2006, για τα οποία, πέραν του διαλόγου που ακολούθησε εδώ , είχα υποστεί και τότε πολυήμερες επιθέσεις χλευασμού σε άλλα blogs, όλοι εναντίον ενός. 

Δεν πειράζει.

Ποιο περιεχόμενο απαγορεύεται στο Wordpress.com

Με την ίδια λογική των Όρων Χρήσης που εισάγουν συμβατικές δεσμεύσεις των μπλόγκερς και των χρηστών έναντι της εταιρίας, όπως και στον Blogger.com, η Automattic έχει μία λίστα με τα don'ts.

To περιεχόμενο που αναρτά ο χρήστης, μπλόγκερ, σχολιαστής ή κάθε τρίτος σε ιστοσελίδα του Wordpress.com, σύμφωνα με τους όρους χρήσης, πρέπει:

- να μην παραβιάζει δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας,

- σε περίπτωση που το παραγόμενο περιεχόμενο από έναν εργαζόμενο περιέρχεται αυτοδικαίως στον εργοδότη του, ο εργαζόμενος-μπλόγκερ πρέπει να έχει (α) άδεια του εργοδότη για ανάρτηση στην ιστοσελίδα ή (β) έγγραφη αποποίηση δικαιωμάτων του εργοδότη, 

- να είναι συμβατό με τους όρους που τυχόν προβλέπουν άδειες τρίτων σχετικά με το περιεχόμενο 

- να μην περιέχονται σε αυτό ιοι και άλλες περιπτώσεις κακόβουλων λογισμικών, 

- να μην είναι σπαμ, να μην περιέχει αντιδεοντολικό περιεχόμενο ή μη ζητηθείσα εμπορική προώθηση που τροφοδοτεί με "κίνηση" ιστοσελίδες τρίτων ή ενισχύει την ταξινόμησή τους σε μηχανές αναζήτησης ή είναι κατ' άλλο τρόπο παράνομο (όπως στην περίπτωση αλίευσης δεδομένων) ή παραπλανεί ως προς την προέλευση του υλικού (λ.χ. snoopfing), 

- το περιεχόμενο να μην είναι προσβλητικό, συκοφαντικό ή δυσφημιστικό (για την έννοια αυτή η Automattic παραπέμπει στο eff), να μην καλλιεργεί το μίσος ή εγείρει σοβαρές αντιρρήσεις ως προς φυλετικά ή εθνοτικά ζητήματα και να μην παραβιάζει τα δικαιώματα ιδιωτικότητας ή δημοσιότητας τρίτων μερών, 

- η ονομασία του μπλογκ να μην προκαλεί σύγχυση ως προς το πρόσωπο του κατόχου, φυσικού προσώπου ή εταιρίας.

-εφόσον αναρτάται λογισμικό να έχει κατηγοριοποιηθεί καταλλήλως και να έχουν περιγραφεί αναλυτικά τα στοιχεία του, αν έχει ζητηθεί από την Automattic.

Σε περίπτωση που δεν τηρούνται αυτοί οι όροι, η Automattic έχει το δικαίωμα (όχι όμως την υποχρέωση) να (α) διαγράψει περιεχόμενο που κατά την εύλογη άποψή της παραβιάζει την πολιτική της ή είναι επιβλαβές ή εγείρει σοβαρές αντιρρήσεις , ή (β) να διακόψει ή αρνηθεί την πρόσβαση στην ιστοσελίδα σε κάθε άτομο ή ομάδα για οποιοδήποτε λόγο, κατά την κρίση της.

Με παρόμοιο τρόπο, όπως η Google, η εταιρία αποποιείται κάθε ευθύνης έναντι τρίτων, την οποία μεταθέτει στους χρήστες. 

Τιμωρούμαι για τις απόψεις μου

Ό,τι γράφουμε δημόσια είναι αυτονόητο ότι καθίσταται αντικείμενο κριτικής, αξιολόγησης, αντιπαράθεσης ή και αποδοκιμασίας. Είναι αυτονόητο ότι, συμμετέχοντας σε μια ανοιχτή διαδικασία παράθεσης απόψεων, επιζητούμε το διάλογο, προσπαθώντας να πείσουμε ή να αφήσουμε άλλους να μας  πείσουν. Η κατάσταση αυτή, στο μέτρο που δεν διεξάγεται στο πλαίσιο ενός θεσμού (όπως λ.χ. ο Ο.Π.Ι.) είναι απροϋπόθετη - δεν επιδέχεται κανονιστικές επεμβάσεις, πέραν εκείνων που θέτουν και αποδέχονται, άτυπα, οι ίδιοι οι ομιλητές.

Η γόνιμη αυτή διαδικασία διακόπτεται  όταν ασκείται βία.

Η βία, μέρος της οποίας αποτελεί και ο ακραίος λεκτικός προπηλακισμός, συγκεντρώνει τη συζήτηση πάνω της και αποπροσανατολίζει από το θέμα.  Ένας παθητικός τρόπος αντιμετώπισής της είναι η αδιαφορία, ώστε η βία να σταματήσει να αυτοτροφοδοτείται. Αυτό σημαίνει όμως ανοχή στην "πολιτική" εκείνου που ξεκινά να τορπιλίσει μια κουβέντα, στοχεύοντας στα πρόσωπα. Σε μερικές περιπτώσεις θα μπορούσε εκτός από ανοχή να θεωρηθεί και ενθάρρυνσή του.

Κατά τη γνώμη μου, η περίπτωση μιας φαινομενικής ανοχής στις προσωπικές επιθέσεις επιδέχεται κι άλλες ερμηνείες, όπως η απομάκρυνση του προσώπου στο οποίο στοχεύει η βία. Όταν δεν συμφωνούμε με αυτόν που "προκαλεί" με μια διαφορετική άποψη, αφήνουμε τα μπουλντογκ να γαβγίζουν για να τον απομακρύνουν. Εν ανάγκη, φέρνουμε κι άλλα μπουλτνογκς για να γαβγίζουν όλα μαζί. Δεν νομίζω όμως ότι αυτό συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση, γιατί δεν έχω κανένα βάσιμο λόγο να πιστεύω ότι το "πρόβλημα" είναι το πρόσωπό μου.

Στη γνωστή υπόθεση, όλοι γνωρίζουν ότι είπα ευθαρσώς την άποψή μου, σε ένα ιστολόγιο που τυχαίνει να είναι πιο δημοφιλές από το δικό μου. Υποστήριξα ανοιχτά την άποψη ότι ο ιστολόγος εκεί, υποστηρίζοντας πως ένας γνωστός  drag καλλιτέχνης μόνο για λόγους αυτοπροβολής παρευρέθη και φωτογραφήθηκε σε έναν αγώνα της Εθνικής Ομάδας, καλλιεργεί ένα σεξιστικό στερεότυπο. Ήταν σχεδόν αναμενόμενο ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις από τους σχολιαστές - η κριτική σε ένα δημοφιλές πρόσωπο δεν είναι ευχάριστη, ενώ η ίδια η παρέμβαση που στηλιτεύει τη στερεοτυπική προσέγγιση των πραγμάτων ελάχιστα γοητεύει την πλειοψηφία. Δεν ήταν, όμως, αναμενόμενο ότι επί σχεδόν μία εβδομάδα θα γράφονται, θα διατηρούνται και θα ενθαρρύνονται βαρύτατες ύβρεις εναντίον μου εκεί, καθώς και άλλού. 

Η δικαιολογία για τη διατήρηση των ύβρεων είναι ότι έτσι, μακροπρόθεσμα, αποθαρρύνονται οι υβριστές και αποσύρονται. Υποχρεώνεται δηλαδή το θύμα της βίας να λούζεται όλες τις αθέμιτες επιθέσεις, μέχρι να δεήσει να αποσυρθεί από μόνος του ο δρασύδειλος. Αλήθεια, μετά, όταν αποσυρθεί, δηλαδή όταν έχουν εκλείψει οι λόγοι λήψης αυτού του επίπονου (για όλους, νομίζω) μέτρου, τι συμβαίνει; Θα παραμείνουν εσαεί αυτές οι ύβρεις αναρτημένες στις θέσεις τους; Και, αν ναι, τι σχέση έχει αυτό με την αρχή ότι ένα μέτρο πρέπει να τελεί σε σχέση αναλογίας προς το σκοπό, ο οποίος επιδιώκεται;

Δεν θα υποστηρίξω ότι σκόπιμα αφήνει αυτές τις ύβρεις ο δημοφιλής ιστολόγος, επειδή διαφωνεί με τις απόψεις μου. Ανεξάρτητα, όμως, απο την έλλειψη μιας τέτοιας πρόθεσης εκ μέρους του, κατ΄αποτέλεσμα, είναι προφανές ότι υφίσταμαι μια ιδιότυπης μορφής "κύρωση", επειδή διαφωνώ με τον ιστολόγο, τους σχολιαστές και τους υβριστές. Κατ' αποτέλεσμα, επειδή το αποφάσισε ο ιστολόγος ως το ενδεικνυόμενο μέτρο, είμαι υποχρεωμένος να λούζομαι εξυβριστικούς χαρακτηρισμούς, αλλά και βαρύτατες προσβολές ακόμη κι από έγκριτες κι επώνυμες πένες, με την ιδιότυπη επιρροή που έχουν σε ένα ακροατήριο που τους παρακολουθεί. Χωρίς να το θέλει, δηλαδή, ο ιστολόγος, μου επιβάλει μια εκ του πλαγίου τιμωρία, επειδή υποστήριξα μια αντιδημοφιλή άποψη στον χώρο του. Αντί να λάβει ένα μέτρο ακριβώς για να προστατευθεί ένα minimum δικαιώματος να ακούγεται με αξιοπρέπεια η διαφορετική άποψη, ενισχύει, χωρίς να το θέλει, την δική μου απομάκρυνση - όχι του υβριστή.

Με αυτό το σκεπτικό, θεωρώ ότι δεν είναι αβάσιμο πως, εδώ και μέρες, τιμωρούμαι -με όρους πέραν της θεμιτής κριτικής και με πράξεις που δεν εμπίπτουν στην προστατευόμενη ελευθερία της έκφρασης- για την αντιδημοφιλή γνώμη που υποστήριξα. Γιατί αυτό είναι τελικά που καίει μερικούς: μην μας πειράξουν τα στερεότυπα και μην πιστέψει κανείς ότι ο drag καλλιτέχνης επισκέπτεται το γήπεδο επειδή του αρέσει. 

Ποιο περιεχόμενο απαγορεύει ο Blogger

Η δημιουργία ενός ιστολογίου στο Blogger προϋποθέτει την de facto προσχώρηση σε μια σύμβαση, σημαντικό μέρος των οποίων αποτελεί και η Πολιτική περιεχομένου. Σύμφωνα με αυτούς τους δεσμευτικούς συμβατικούς όρους, οι παρακάτω κατηγορίες αφορούν περιεχόμενο το οποίο επιφέρει την λύση της σύμβασης και μπορεί να οδηγήσει στον τερματισμό της παροχής υπηρεσίας από το Blogger.com:

- Πορνογραφικό και χυδαίο περιεχόμενο (ο χρήστης πρέπει να ορίσει ως ιδιωτικό το περιεχόμενο σε μορφή εικόνων και βίντεο με γυμνό, σεξουαλικό υλικό ή άλλο περιεχόμενο που θεωρείται ακατάλληλο από τη Google).

- Παιδοφιλία, αιμομιξία, κτηνοβασία: οι χρήστες δεν πρέπει να τις προάγουν.

- Εμπορική πορνογραφία: ο χρήστης δεν πρέπει να χρησιμοποιεί το blogger για την εκμετάλλευση τέτοιου υλικού

-Παιδική πορνογραφία: μηδενική ανοχή της Google. Καταγγέλει στις αρχές οποιoδήποτε χρήστη δημοσιεύει ή διανέμει παιδική πορνογραφία.

Προσβλητικό περιεχόμενο: Οι χρήστες απαγορεύεται να δημοσιεύουν υλικό που εγείρει μίση και στοχεύει συγκεκριμένες ομάδες με βάση τη φυλή ή την εθνική καταγωγή, την θρησκεία, το βαθμό ικανότητας, το φύλο, την ηλικία, την ιδιότητα του απόστρατου και τον σεξουαλικό προσανατολισμό/ταυτότητα.

Βίαιο περιεχόμενο: Οι χρήστες απαγορεύεται να δημοσιεύουν άμεσες απειλές για άσκηση βίας έναντι μεμονωμένων ατόμων ή ομάδων ατόμων.

Πνευματικά δικαιώματα: προβλέπεται μια ειδική διαδικασία γνωστοποίησης των παραβάσεων.

Ιδιωτικές και εμπιστευτικές πληροφορίες: δεν επιτρέπεται η μη εξουσιοδοτημένη χρήση τους.

Πλαστοπροσωπία: δεν επιτρέπεται όταν έχει σκοπό την πρόκληση σύγχυσης ή παραπλάνησης

Παράνομη χρήση υπηρεσιών: κάθε αντίθετη στο νόμο χρήση του blogger μπορεί να οδηγήσει σε καταγγελία εκ μέρους της εταιρίας στις αρχές.

Ανεπιθύμητη αλληλογραφία, κακόβουλοι κώδικες και ιοί: δεν επιτρέπεται η κυκλοφορία τους ως περιεχόμενο του blogger.

Αυτοί οι συμβατικοί όροι δεσμεύουν τον χρήστη των υπηρεσιών, ως προς το περιεχόμενο που αναρτά στη συγκεκριμένη πλατφόρμα. Οπωσδήποτε θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον δεν προσκρούουν στο ελληνικό δίκαιο. Η αναφορά μου σε "μη πρόσκρουση" δεν είναι τυχαία: προφανώς δύο συμβαλλόμενοι μπορούν να συναποφασίσουν οτιδήποτε. Ούτε παραβιάζεται η ελευθερία της έκφρασης κανενός, αφού οι παραβατικές συμπεριφορές που αναφέρονται πιο πάνω δεν συνιστούν κατ' αρχήν εκδηλώσεις της έκφρασης, αλλά ποινικά αδικήματα. 

Μια ειδική περίπτωση είναι η απαγόρευση του hate speech, το οποίο όμως είναι εύλογα συμβατό ως επιλογήενός επιχειρηματία, προκειμένου να αποφύγει πιθανές διαμαρτυρίες από άτομα ή ομάδες. Είναι μεν μια συμβατική ρήτρα που επεμβαίνει μεν στο πεδίο της ελευθερίας της έκφρασης, αλλά ο ειδικός δεσμός χρήστη με Βlogger επιτρέπει αυτήν την αυτοδέσμευση, λόγω της εναλλαξιμότητας που παρέχει η νομοθεσία: αφού δεν απαγορεύεται κατά τ' άλλα (με την εξαίρεση των ενημερωτικών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών), ο λόγος που "στοχοποιεί"  ομάδες με αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά (πέραν των περιπτώσεων φυλετικού ρατισμού για τον οποίο υπάρχει νομοθεσία), ο συμβατικός περιορισμός δεν αντίκειται στο Σύνταγμα.

Πρόβλημα με το Σύνταγμα παρουσιάζουν οι περιπτώσεις "καταγγελίας παραβατών στις αρμόδιες αρχές", αφού ο πάροχος μιας υπηρεσίας ηλεκτρονικής επικοινωνίας δεν έχει άνευ ετέρου δικαιώματα κατά βούλησιν (ή κατά "Πολιτική") χρήσης πληροφοριών που καλύπτονται από το απόρρητο. Τουλάχιστον όχι στην Ελλάδα.

H Πολιτική Περιεχομένου αποτελεί ένα μέρος των Όρων Χρήσης Υπηρεσιών  Βlogger. Οι όροι αυτοί δεσμεύουν τον χρήστη έναντι της Google, η οποία διατηρεί πλήρη ευχέρεια να τερματίσει την παροχή των υπηρεσιών της, αν κάποιος παραβιάζει αυτούς τους όρους.

Συνεπώς, ως δεσμευτικός συμβατικός όρος, η απαγόρευση του hate speech αναπτύσσεται ως υποχρέωση του χρήστη του blogger έναντι της Google. Η συμβατική απαγόρευση δεν αναπτύσσει όμως δικαιώματα για τρίτους, αφού η Google σπεύδει να διευκρινίσει ότι αποτελεί διακριτική της ευχέρεια αν θα ασκήσει τις συμβατικές της δυνατότητες. 

Αύριο: Ποιο περιεχόμενο απαγορεύει το Wordpress

Ε-Lawyer και δεοντολογία

Ευχαριστώ πάρα πολύ όλους τους αγαπητούς σχολιαστές, σε διάφορα blogs, που από το πρωί με κατηγορούν για "marketing" επειδή την έπεσα στον -πολύ αξιόλογο και γνωστό για την ευρύτερη προσφορά του-  blogger, ο οποίος για λόγους προσωπικής πολιτικής "επιλέγει" να μην διαγράφει εναντίον μου ύβρεις οπως "πουστράκι", "κακιασμένη αδελφή" και άλλα τέτοια, τα οποία εξακολουθούν εδώ και μέρες να φιλοξενούνται στο ιστολόγιό του.

Και όχι μόνο δεν διαγράφει, αλλά επισημαίνει με νόημα: μα γιατί άραγε ενοχλείται αυτός από τις συγκεκριμένες λέξεις; Εννοώντας: αν δεν τον αφορούσαν, θα έδινε τόση σημασία;

Ευχαριστώ τους αγαπητούς σχολιαστές που συμμερίζονται την σχετική αναζήτηση του αξιόλογου ιστολόγου ότι είναι ύποπτο κάποιος να ενοχλείται τόσο πολύ, όταν τον στολίζουν με αυτές τις λέξεις. Ειδικά όταν αυτός ο κάποιος υποστηρίζει -εδώ και τρία-  χρόνια την τήρηση της δεοντολογίας και την αυτορρύθμιση, είναι ακόμη πιο ... ύποπτο. Είναι αυταπόδεικτο: προκειται περί πούστη και κακιασμένης αδελφής που το μόνο που επιδιώκει [αφού τελικά αποσύρεται ως λόγος η "δικομανία"], είναι η αυτοδιαφήμηση και η άγρα πελατείας.

Δηλαδή κάτι πρέπει να είναι οπωσδήποτε βρώμικο:

(α) ή θα είμαι κρυφή αδερφή που φοβάται μην την πούνε πούστη,

(β) ή θα είμαι δικομανής, 

(γ) ή θα κάνω το  "happening" για λόγους διαφήμισης,

(δ) ή αντιπαθώ τον αξιόλογο ιστολόγο και του δημιουργώ προβλήματα, όπως υπερβολικό αριθμό σχολίων και δικαστικά έξοδα (που δεν πληρώνουν -ούτως ή άλλως- οι δικηγόροι).

Η περίπτωση απλώς να υποστηρίζω ακτιβιστικά την δεοντολογία ως ασπίδα κατά της νομοθεσίας, όπως το έχω κάνει αρκετές φορές αυτά τα τρία χρόνια, απλώς "δεν παίζει": πρέπει να υπάρχει κι ένα σκοτεινό, ζουμερό, ενδιαφέρον και κουτσομπολίστικο σενάριο που υποστηρίζει τις θέσεις όσων τάσσονται με τον -καλό- ιστολόγο που, από "άποψη" και αδιαφορία για το νόμο, διατηρεί υβριστικά σχόλια.

Αναρωτιέμαι όμως γιατί δεν με αποκάλεσαν  πουστράκι/ υστερικό νομικό/ εμπαθή, αλλά, κυρίως, αυτοδιαφημιζόμενο, όταν:

(α) Συντόνισα την καμπάνια "ΔΕΝ ΘΕΛΩ ΝΑ ΔΩ ΤΟ DVD", υποστηρίζοντάς την σε media  και διάφορους φορείς όπως η Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, βάζοντας ακόμα και φωτογραφίες από την επίσκεψη,

(β) Συμμετείχα στην μετάφραση των Αρχών της Yogyakarta για την εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων όσον αφορά τον σεξουαλικό προσανατολισμό,

(γ) Κάλεσα σε συμμετοχή στην δημόσια "διαβούλευση" του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας, προτείνοντας απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο που ακολουθήθηκαν από αρκετούς,

(δ) Πήρα μέρος ως ομιλητής στο Greek Bloggers Camp 08, φυσικά επωνύμως και αναφέροντας την επαγγελματική μου ιδιότητα και τον τίτλο του γραφείου μου

(ε) Ασχολούμαι εντατικά με διάφορα σενάρια blogoνόμου, αποδομώντας με επιχειρήματα αντισυνταγματικότητας κάθε πρόταση και υποστηρίζοντας την αυτορρύθμιση, έχοντας κωδικοποιήσει και σχετικούς δεοντολογικούς κανόνες.

(στ) Δημοσίευσα το υπόμνημα των Bloggers εναντίον των διακρίσεων (για το σύμφωνο συμβίωσης) που υποβλήθηκε στην Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου - αμιγής νομική εργασία,

(ζ) Έστειλα συγχαρητήρια και τις προτάσεις μου στο νέο Συνήγορο του Πολίτη [με το επαγγελματικό μου logo] και δημοσίευσα την απάντησή του.

(η) Από το 2005 έχω δημοσιεύσει την Check list και νομικό εγχειρίδιο για τους bloggers.

Κατηγορούμαι όμως, όταν, με πλήρη διαφάνεια (ενώ είναι πανεύκολο να τον βρω από το www.dsa.gr και να του έστελνα την αγωγή χωρίς να βγάλω τσιμουδιά),  ενημέρωσα έναν ιστολόγο (που τυγχάνει να είναι και νομικός) ότι θα στραφώ εναντίον του δικαστικά, αν δεν αναλάβει τις ευθύνες του. Και, όταν, στη συνέχεια,  αποκαλύπτω ότι προφανέστατα δεν είχα αυτή την πρόθεση, αφού όποιος με διαβάζει γνωρίζει ότι δεν είμαι  δικομανής, αλλά αντίθετα υποστηρίζω ότι εμείς πρέπει να τα λύνουμε μόνοι μας τα θέματα. "Δικηγορικά", αυτό δεν είναι διαφήμηση, αλλά αντιθέτως , αν σκοπός ήταν η άγρα πελατείας, θα ισοδυναμούσε με αυτογκόλ, όπως θα έλεγε και ο γνωστός ποδοσφαιρόφιλος drag καλλιτέχνης.

Μάλλον η εναντίον μου επίθεση οφείλεται στην σημαντική προσφορά του εν λόγω αξιόλογου ιστολόγου στην μπλογκόσφαιρα, η οποία τον  καθιστά σαφώς πιο "αναγνωρίσιμο" από εμένα και, σίγουρα, πολύ πιο δημοφιλή και αγαπητό, όπως η Εθνική Ομάδα μας. Πολύ πιο σέξι ο αγαπητός ιστολόγος, από κάποιον που υποστηρίζει αταλάντευτα την δεοντολογία, ως ασπίδα κατά της πρόσθετης νομοθεσίας, αλλά και την επάρκεια της υπάρχουσας νομοθεσίας. 

Θέλετε να το ακούσετε από δικαστή ότι επαρκεί η υφιστάμενη νομοθεσία; 

Θέλετε να ακούσετε από δικαστή ότι ο καλός ιστολόγος οφείλει να διαγράψει τα υβριστικά σχόλια; 

Ο ίδιος απάντησε θετικα. 

Εγώ διαφωνώ και επίτηδες οδήγησα την κατάσταση στο δίλημμα "δικαστής ή αυτορρύθμιση", για να υποστηρίξω την δεύτερη άποψη. 

Η τρίτη άποψη ότι όλοι θα δείξουμε ανοχή και αντοχή ό,τι κι αν μας πουν, δεν εγγυάται απολύτως τίποτα και επαφίεται σε μη θεσμικές, προσωπικές προσεγγίσεις. 

 Ποιος έχει δίκιο, τελικά; Αυτός που λέει "οκ, πήγαινέ με στο δικαστήριο" ή αυτός που του λέει "μπορείς να το αποφύγεις αφού ξέρεις μόνος σου ότι οφείλεις να συμμορφωθείς". Αυτό είναι ένα πραγματικό ερώτημα, στο οποίο όντως με ενδιαφέρει η άποψη σας. Στα άλλα δεν με ενδιαφέρει και τόσο γιατί αφενός έχω απαντήσει και αφετέρου είναι, ως επί τω πλείστον, αντίθετη στα ισχύοντα και τα δέοντα, με τα οποία, κατά κύριο, λόγο ασχολούμαι το μεγαλύτερο μέρος της [επαγγελματικής και προσωπικής] ζωής μου.

Έχει πολύ ενδιαφέρον ότι, τρία χρόνια μετά, το e-lawyer κατηγορείται για πρώτη φορά ως "βιτρίνα" για το "περάστε στα ενδότερα".  Χωρίς απολύτως καμία πραγματική βάση, αλλά και χωρίς καμία επιφύλαξη ότι τα πράγματα μπορεί και να μην είναι έτσι ακριβώς.

Δηλαδή: κλασική περίπτωση συκοφαντικής δυσφήμησης που θέτει σε κίνδυνο το επαγγελματικό μέλλον του άλλου και τον εκθέτει φυσικά σε κίνδυνο πειθαρχικής δίωξης.

Εδώ όμως τα πράγματα δεν είναι για γελάκια, όπως πριν. Όποιος έχει στοιχεία ότι βγάζω πελάτες από το blog, ας τεκμηριώσει την άποψή του.

Να θυμίσω ότι πάντοτε επισημαίνω πως ο ρόλος μου είναι αυτός του νομικού (lawyer) και όχι του "δικηγόρου" (e-attorney, e-barrister etc). Κι αυτό γιατί ο δικηγόρος εκπροσωπεί πάντα κάποιον εντολέα, ενώ εδώ βρίσκομαι με την ιδιότητά μου ως πολίτης με νομική κατάρτιση.

Ελπίζω ότι κάποτε, στο βαθύ μέλλον, ορισμένοι θα αντιληφθούν ότι υπάρχουν και άνθρωποι που δεν έχουν μόνο ανομολόγητους στόχους οικονομικού ενδιαφέροντος ή αυτοπροβολής, αλλά τους ενδιαφέρει και η ψευδώνυμη προσφορά. 

Όπως υπάρχουν και άνθρωποι που -αντίθετα με ό,τι θα ανέμενε κάποιος- θέλουν να παρακολουθήσουν έναν αγώνα της εθνικής ομάδας,  επειδή "έτσι". Όχι: "για να". Υπάρχουν και άνθρωποι που δεν σκέφτονται με τον τρόπο που σκέφτεστε εσείς, αγαπητοί μου. 

Μια μπλόφα που αποδεικνύει ότι έχουμε δρόμο για μια κουλτούρα αυτορρύθμισης

Επέλεξα ένα μπλογκ που ο ιστολόγος του ξέρει νομικά. Σε αυτό το  ιστολόγιο είχε αναρτηθεί φωτογραφία ενός διάσημου καλλιτέχνη του drag θεάματος, ο οποίος πανυγήριζε, φορώντας μια μπλε φανέλα, παρακολουθώντας κάποιον αγώνα της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου στο εξωτερικό.

Ο ιστολόγος είχε γράψει ένα κείμενο στο οποίο εξέθετε ότι αυτή η φωτογραφία σκηνοθετήθηκε απο τον ίδιο τον καλλιτέχνη, με μόνο σκοπό την αυτοπροβολή του, ενώ ο ίδιος δεν θα πήγαινε ποτέ στην εθνική ομάδα ποδοσφαίρου και ότι ο ίδιος έδωσε την εν λόγω φωτογραφία στη δημοσιότητα, καθώς δεν τον ενδιέφερε αν θα σχολιαστεί θετικά ή αρνητικά.

Στη συνέχεια, στα σχόλια άρχισαν οι σχολιαστές να δίνουν συγχαρητήρια στον ιστολόγο για το 

πόσο εύστοχο ήταν το σχόλιό του.

Όταν του επισήμανα με σκληρή γλώσσα ότι απλώς εμμένει στην υποστήριξη ενός στερεοτύπου (ο drag καλλιτέχνης ουδέποτε θα παρακολουθούσε ποδόσφαιρο, ει μη μόνον δια λόγους αυτοπροβολής) για το οποιο είχε υπερθεματίσει παλαιότερα μιλώντας για "αξιοπρεπείς" γκέι μιας αμερικάνικης σειράς και τους "μη αξιοπρεπείς" γκέι της ελληνικής τηλεόρασης, κάποιοι σχολιαστές άρχισαν τις επιθέσεις. Στην αρχή κατηγορήθηκα για μνησικακία και άλλα αξιοπρεπή αρνητικά χαρακτηριστικά. Στην συνέχεια οι κατηγορίες από "ψευδώνυμους" έφτασαν τις σεξιστικές ύβρεις. Σε μια από αυτές τις περιπτώσεις, το διπολο αξιοπρεπούς και μη αξιοπρεπούς γκέι που είχε διδάξει ο ιστολόγος σε εκείνο το παλαιό ποστ χρησιμοποιήθηκε από "ψευδώνυμο"  ως ύβρις εναντίον μου. 

Στη συνέχεια επεμβαίνει ο ιστολόγος, ο οποίος επιπλήττει ελαφρά τους υβριστές, διατηρώντας όμως τα "σχόλιά" τους ακέραια στη θέση τους. Ταυτόχρονα, με κατηγορεί για παρερμηνεία των ποστ του και παραλληλίζει αυτήν την αστοχία μου με την στρεβλή ερμηνεία με την οποία προσεγγίζω τους νόμους. Υπεισέρχεται δηλαδή ξαφνικά μια αξιολόγηση μου όχι επί του συγκεκριμένου πλαισίου, αλλά επί άλλων πτυχών της προσωπικότητάς μου, ίσως έχοντας κατά νου τις προφανώς εσφαλμένες ερμηνείες μου για το δίκαιο του γάμου που δεν έπεισαν κανέναν και δεν ακολουθήθηκαν ποτέ στην πράξη.

Όταν επεμβαίνω για να επισημάνω στον ιστολόγο ότι η παρέμβασή μου καυτηριάζει επίσης τη μετάδοσης ανακριβών πληροφοριών για το ιστορικό της επιμαχης φωτογραφίας του καλλιτέχνη και τη μη σαφή διάκριση της πληροφορίας από τις αξιολογικές κρίσεις, μου επισημαίνεται ότι η προσέγγισή μου δεν είναι ενταγμένη στο context του ιστολογίου του, το οποίο δεν λειτουργεί ως ενημερωτικό, αλλά ως βήμα σχολιασμού.

Επανέρχομαι για να υπενθυμίσω ότι ο τυχαίος αναγνώστης δεν είναι υποχρεωμένος να έχει υπόψιν αυτό το context, καθώς μπορεί να φτάσει στο ιστολόγιο μέσω αναζήτησης της φωτογραφίας. Διαμαρτύρομαι επίσης για την διατήρηση των υβριστικών σχολίων.

Ένας σχολιαστής παρεμβαίνει επιπλήττοντάς με ότι δεν μπορώ να παρακολουθήσω μια σημειολογική συζήτηση και  με παραπέμπει σε βιβλιογραφία υποδεικνύοντάς μου επίσκεψη σε ιατρό.

Στην διαπίστωσή μου ότι οι σχολιαστές σε αυτό το ιστολόγιο δεν είναι σε θέση να πάρουν μέρος σε έναν διάλογο χωρίς ύβρεις και προσβολές, ένας σχολιαστής επισημαίνει ότι είναι άδικο να γενικεύω και ότι ο ίδιος έχει κάθε καλή διάθεση για διάλογο, καθώς με εκτιμά. Του απαντώ ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση πάντως, ο μη διαχωρισμός της θέσης των σχολιαστών από τους υβριστές συνιστά σιωπηρή αποδοχή. 

Ο ιστολόγος παραδέχεται ότι το αρχικό υβριστικό σχόλιο είναι "οριακό", αλλά αποτελεί πολιτική του να μη σβήνει σχόλια, παραθέτοντας ως παράδειγμα την προσωπική του ανοχή όταν κάποιος έβρισε συγγενικό του πρόσωπο και δεν διέγραψε το σχόλιο. Υπενθυμίζει επίσης ότι σε ένα άλλο σχόλιο προ πολλών μηνών του απευθύνθηκα με μειωτική έκφραση. Επιβεβαιώνει ταυτόχρονα την εκτίμησή του στους σχολιαστές του, απευθυνόμενος ρητά σε αυτούς, "χειροκροτώντας" τους, όπως δηκτικά τον προέτρεψα να κάνει.

Όταν του επισημαίνεται ότι αυτή η πρακτική και η άρνηση εκ μέρους του να ακολουθήσει τους στοιχειώδεις δεοντολογικούς κανόνες, όπως η σαφής διάκριση της "πληροφορίας" από την "αξιολογική κρίση" και η προστασία από προσβολές και ύβεις, ο ιστολόγος επαναλαμβάνει τις προκαταλήψεις του για τον καλλιτέχνη της φωτογραφίας, υποστηρίζοντας ότι πέραν πάσης αμφιβολίας η φωτογράφηση είναι στημένη και ότι ουδέποτε αυτός ο άνθρωπος θα ακολουθούσε για άλλο λόγο την εθνική ομάδα.  Αποφασίζει όμως, δύο μέρες μετά τα υβριστικά σχόλια, να "διαχωρίσει" τη θέση του, επαναλαμβάνοντας τις ύβρεις και υπογραμμίζοντας ότι δεν ισχύουν για το πρόσωπό μου. 

Ένας σχολιαστής παρεμβαίνει και με ρωτάει αν το να αναρτά φωτογραφίες του γιου του στο διαδίκτυο συνιστά "παιδική πορνογραφία".

Σε αυτό το σημείο, ζητώ απο τον ιστολόγο να μου χορηγήσει τα στοιχεία του προκειμένου να κινηθώ δικαστικώς εναντίον του.

Ένας σχολιαστής ζητά να μηνύσω πρώτα το IQ μου που "με εκθέτει ανεπανόρθωτα". Ένας άλλος επεμβαίνει με ένα πιο σκληρά υβριστικό σχόλιο. Τρίτος εμφανίζεται ο ιστολόγος , ο οποίος αφού με κατηγορεί ότι πέφτω πολύ χαμηλά αν αποφασίσω να δώσω τέτοιου είδους συνέχεια, παρ' όλ' αυτά είναι έτοιμος να χορηγήσει τα στοιχεία του. Διαγράφει επίσης το αμέσως προηγούμενο υβριστικό σχόλιο, διατηρώντας όλα τα υπόλοιπα.

Αφού διευκρινίσω ότι σκοπεύω να ασκήσω μια αγωγή μόνο αν αρνηθεί να τηρήσει τη στοιχειώδη δεοντολογία που υποδεικνύει τη διαγραφή υβριστικών προς τρίτους σχολίων,  για να του πει ο δικαστής τις σχετικές του υποχρεώσεις  (περί διαγραφής και να μην επιτρέψει στο μέλλον να αναρτηθούν τέτοιες προσβολές εναντίον μου στο ιστολόγιό του, πρβλ 57ΑΚ), ο νομικός ιστολόγος μένει έκπληκτος και αναρωτιέται πως θα μπορέσει άραγε να το επιτύχει αυτό και αν βγει τέτοια απόφαση πως θα εκτελεστεί πρακτικά με τον δικαστικό επιμελητή!

Του επισημαίνω ότι αφού υπάρχει εντοπισμένο πρόβλημα των σχολιαστών του με εμένα και αφού δεν μπορεί να είναι σε θέση να παρακολουθεί σε real time τις αναρτήσεις των ύβρεων, οφείλει  να βάλει μετριασμό σχολίων. 

Ο ιστολόγος απορρίπτει την προσέγγιση αυτή ως  "ανεπίτρεπτο" προληπτικό έλεγχο και με κατηγορεί εμμέσως για υπέρμαχο της "λογοκρισίας" και ευθέως για "πατερναλισμό" και "βαθιά ανελεύθερη" πρακτική. Ακολουθεί άλλο ένα χυδαίο σχόλιο από "ανώνυμο" σχολιαστή εναντίον μου, το οποίο βέβαια επίσης παραμένει αμετακίνητο.  Ο ιστολόγος στέλνει τα στοιχεία του, προκειμένου να  ακολουθηθεί η δικαστική διαδικασία. 

Στη συνέχεια οι σχολιαστές στρέφονται εναντίον μου με διάφορες κατηγορίες.

Όλη αυτή η ιστορία αποδεικνύει ότι ακόμα και οι νομικοί ιστολόγοι δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν τους στοιχειώδεις "κανόνες του παιχνιδιού", όταν διαχειρίζονται ένα δημόσιο βήμα. Οι κανόνες αυτοί λένε ότι για να συνυπάρξουμε δεν είναι νοητό να διατηρείς χοντρές ύβρεις εναντίον συνομιλητών με το επιχείρημα ότι "εσύ πάντως θα το άντεχες".

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι ακόμη κι αυτός που ξέρει  τον κανόνα, όπως κατά τεκμήριο τον γνωρίζει ένας νομικός ιστολόγος,  προτιμά να υποβληθεί σε μια δικαστική διαδικασία για να ακούσει από την αυθεντία (τον δικαστή) να του πει τι πρέπει να κάνει, προκειμένου να μην υποχωρήσει σε αυτόν που του επισημαίνει τις υποχρεώσεις του και τους κανόνες που πρέπει να ακολουθήσει. Είναι πρόθυμος δε ακόμη και να παραιτηθεί από το δικαίωμα της ανωνυμίας, αρκεί να μην "περάσει" η άποψη που λύνει το πρόβλημα αυτορρυθμιστικά. 

Ενώ ο κανόνας υπάρχει και είναι γνωστός, μόνο και μόνο επειδή μας τον υπενθύμισε αυτός με τον οποίον διαφωνούμε [γενικώς και αορίστως], δεν τον εφαρμόζουμε. Ανεχόμαστε τις ύβρεις εναντίον του από άλλους, μόνο και μόνο επειδή οι άλλοι είναι μαζί μας. Ενώ, ως σκαιώς καθυβρισθείς, δεν θα πάω φυσικά στο δικαστήριο γιατί ξέρω ότι η άποψή μου είναι σωστή και δεν έχω ανάγκη από καμία αυθεντία να την επιβεβαιώσει, ο ιστολόγος είναι πρόθυμος να ακούσει από τον δικαστή τις υποχρεώσεις του. 

Εντοπίζω ένα ολοκάθαρο δείγμα απόλυτης αδιαφορίας για την ατομική ευθύνη που έχει ο blogger σήμερα, ο οποίος αρνείται να σεβαστεί τη στοιχειώδη και υπάρχουσα δεοντολογία. Δεν θέλω να γενικεύσω, αλλά αυτή η συμπεριφορά που απαξιώνει την ίδια τη δεοντολογία, ενισχύει την θέση που υποστηρίζει το σχέδιο ψηφίσματος της Ευρωβουλής και τις εξαγγελλόμενες ειδικές νομοθεσίες για το blogging: αφού οι γενικοί κανόνες δεν ακολουθούνται, εισάγουμε ειδική νομοθεσία για τον τομέα αυτόν.

Όσοι με ξέρετε, γνωρίζετε βέβαια ότι η μπλόφα περί αγωγής δεν έχει καμία σχέση με το χαρακτήρα μου [είμαι πάντα υπέρ της διαμεσολάβησης και της διαπραγμάτευσης και αποφεύγω τις "αυθεντικές" επιλύσεις] και χρησιμοποιήθηκε ως επιχείρημα για να προσδιοριστεί ως που μπορεί να φτάσει η άρνηση αποδοχής των αυτονοήτων. Τουλάχιστον ως "δικομανής blogger" ήμουν πειστικός. Mακάρι να πεισθούμε και για την αξία της αυτορρύθμισης στις δύσκολες μέρες που έρχονται για την πραγματική ελευθερία της έκφρασης.

Aυτορρύθμιση είναι η απάντηση στις νομοθετικές βλέψεις

Η Ευρωβουλή είναι σχεδόν έτοιμη να προλάβει τις εξαγγελίες των ημεδαπών law makers για blogoνόμο.

Εδώ και τρία χρόνια περίπου, από τη θέση αυτή, έχω υποστηρίξει ότι ένα ολοκληρωμένο σύστημα αυτορρύθμισης, το οποίο λειτουργεί σωστά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ένα δυνατό επιχείρημα συνταγματικού δικαίου, για να αποτραπεί η νομοθετική επέμβαση.

Οι σκέψεις αυτές ουδέποτε ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς στη μπλογκόσφαιρα, καθώς είναι γνωστό ότι σε κάθε απόπειρα συνεννόησης παραγόντων που κινούνται στον ελεύθερο χώρο είτε του διαδικτύου, είτε της κοινωνίας των πολιτών, είτε ακόμη και των επιχειρήσεων των μέσων ενημέρωσης, υπάρχει η καχυποψία του "καπελώματος" και η ανησυχία μήπως μπουν τελικά αστυνόμοι και νόμοι εκεί που δεν πρέπει.

Η περίπτωση της αυτορρύθμισης όμως αποσκοπεί ακριβώς στο να μην μπουν νόμοι και αστυνόμοι εκεί που δεν πρέπει.

Επίσης δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε μια απτή πραγματικότητα: υπάρχουν blogs που προσβάλλουν παράνομα, blogs που ενώ μεταδίδουν ειδήσεις παραπληροφορούν και blogs που χρησιμοποιούν έργα που καλύπτονται από πνευματικά δικαιώματα, χωρίς να έχουν το δικαίωμα. 

Υπάρχει βέβαια η έννοια της netiquette και οι όροι χρήσης της κάθε πλατφόρμας, μέσω της οποίας μπορεί να παρασχεθεί ένας βαθμός προστασίας, αλλά είναι διάχυτη η άποψη ότι αυτό δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά για διάφορους λόγους.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περιμένει τις απόψεις μας. Νομίζω ότι θα μπορούσαμε να αντιτείνουμε το επιχείρημα της αυτορρύθμισης, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει μια "θυσία" για τους πιο ελευθεριακούς. Άλλωστε στο πλαίσιο της αυτορρύθμισης μπορεί να συμμετέχει όποιος θέλει, χωρίς να αποτελεί μία συνθήκη που επιβάλλεται άνωθεν, όπως η νομοθεσία. 

Ένα θετικό στοιχείο στο σχέδιο Ψηφίσματος του Ευρωκοινοβολίου είναι ότι υποστηρίζεται η θέσπιση ενός Ombudsman (Διαμεσολαβητή) για τα μμε, μία ιδέα που είχα υποστηρίξει και στον δικό μου Κώδικα Δεοντολογίας Ιστολογίων. Ίσως θα πρέπει να το ξανασκεφτούμε και να τους προλάβουμε. Άλλωστε υπάρχουν 3-4 άτομα κοινής αποδοχής στο χώρο αυτόν που θα μπορούσαν να ανταποκριθούν αξιοπρεπέστατα σε ενα τέτοιο ρόλο και αν τους στηρίξουμε με την εμπιστοσύνη μας είναι βέβαιο ότι μπορεί να δομηθεί ένας αυτορρυθμιστικός πολιτισμός και να βρίσκονται λύσεις πολύ πιο άμεσα και γρήγορα σε διενέξεις και ανεπίτρεπτες πρακτικές. 

 

8 προτάσεις διοικητικών μέτρων για τους κιναίδους

"Δεν πιστεύω ότι η αντιμετώπισις των ομοφυλοφίλων πρέπει να γίνει με ποινικά μέσα, ούτε να καταδιωχθούν οι ομοφυλόφιλοι. Απλώς χρειάζεται να ληφθούν μερικά διοικητικά μέτρα, τα οποία συνοψίζονται στα εξής οκτώ:  

1. Οι ομοφυλόφιλοι απαιτείται να εξετάζονται ιατρικώς, μήπως πάσχουν, από αφροδίσια νοσήματα που είναι μεταδοτικά 

2. Ειδικοί επιστήμονες να ενημερώσουν το κοινόν τηλεοπτικώς, στα σχολία κ.τ.λ. περί της ομοφυλοφιλίας

3. Η ομοφυλοφιλία αντίκειται στο προσήκον ήθος που οφείλουν να διαθέτουν οι προσλαμβανόμενοι στο Δημόσιον 

4. Τα σωματεία των ομοφυλοφίλων διαλύονται ως αντίθετα προς τα χρηστά ήθη, που αποτελούν νόμον του κράτους.

5. Η πολιτεία θα συμπαρασταθεί στους ομοφυλοφίλους που έχουν ανάγκην ψυχολογικής υποστηρίξεως. 

6. Οι ομοφυλόφιλοι δεν επιτρέπεται να αποκοπούν από το κοινωνικόν σύνολον, απεναντίας πρέπει να συμβάλουν στην γενικήν πρόοδον, που θα πραγματοποιηθεί, δια της εργασίας των, στην οδοποιϊαν.

7. Οι ομοφυλόφιλοι απαγορεύεται να στρατεύονται.

8. Οι περιφερόμενοι κίναιδοι διαπράττουν ποινικόν αδίκημα"

Κ. Πλεύρης, Οι Κίναιδοι, εκδόσεις Ήλεκτρον, Αθήνα 2005.

Ευτυχώς που πρότεινε "μόνο" διοικητικά μέτρα που δεν καταδιώκουν. Ιδιατέρως ενδιαφέρουσα είναι η σπουδή για ιατρικές εξετάσεις ώστε να μην μεταδίδονται τα αφροδίσια νοσήματα (στους ετεροφυλόφιλους).

Πάντως, κείμενα όπως αυτό ενισχύουν την φιλελεύθερη άποψη ότι δεν πρέπει να απαγορεύεται ο λόγος που καλλιεργεί το μίσος. Η ελευθερία του λόγου αποκαλύπτει αφενός τα όρια της "ανοχής" (=κάτεργα), την προέλευση και πατρότητα των απόψεων που θα μπορούσαν ενδεχομένως να χαρακτηρισθούν από μερικούς ως "ακραίες" (θέσιν την οποίαν ουδόλως συμμεριζόμεθα) και αφετέρου την ανάγκη για αυξημένη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Διαβούλευση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλιου για το νομικό καθεστώς των blogs!

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ετοιμάζεται να θεσπίσει ένα ψήφισμα για την "συγκέντρωση και τον πλουραλισμό" των μέσων ενημέρωσης και στην σχετική έκθεση της αρμόδιας Ευρωβουλευτού έγιναν ορισμένες αναφορές στα blogs οι οποίες ενθαρρύνουν την ψήφιση blogoνόμου!!!

Η σχετική αναφορά στα blogs του (σχεδίου) Προοιμίου του ετοιμαζόμενου Ψηφίσματος είναι η εξής:

ΙΕ. Λαμβάνοντας υπόψη ότι, αν και τα ιστολόγια χρησιμοποιούνται ολοένα και συχνότερα ως μέσο προσωπικής έκφρασης από επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης αλλά και από απλούς πολίτες, το καθεστώς των συντακτών και των εκδοτών τους, συμπεριλαμβανομένου του νομικού καθεστώτος τους, ούτε προσδιορίζεται ούτε καθίσταται σαφές στους αναγνώστες των ιστολογίων, γεγονός που προκαλεί αβεβαιότητα όσον αφορά την αντικειμενικότητα, την αξιοπιστία, την προστασία των πηγών, την εφαρμοσιμότητα των κωδίκων δεοντολογίας και την απόδοση ευθυνών σε περίπτωση δικαστικής αγωγής, 

Έτσι, στο στοιχείο 9, το σχέδιο Ψηφισματος αναφέρει ότι η Ευρωβουλή:

9.Συνιστά την αποσαφήνιση του καθεστώτος, νομικου ή άλλου των ιστολογίων και ενθαρρύνει την εθελοντική δήλωση της ταυτότητάς τους, ανάλογα με τις επαγγελματικές και οικονομικές ευθύνες και τα συμφέροντα των συντακτών και των εκδοτών τους

Και ακριβώς από κάτω, χωρίς να αναφέρεται ρητά σε blogs, αλλά δημιουργώντας σαφέστατο "πάτημα" στους θερμοκέφαλους του υπουργείου Δικαιοσύνης:

11. ενθαρρύνει τη δημοσιοποίηση της ταυτότητας των ιδιοκτητών των μέσων ενημέρωσης, ώστε να είναι ευκολότερη η κατανόηση των στόχων και της προέλευσης του εκδότη

To Eυρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά μάλιστα και τη γνώμη μας! 

"Εσείς έχετε δικό σας μπλογκ; Αν ναι, γιατί; Πιστεύετε ότι η κοινοβουλευτική αυτή έκθεση σας αφορά; Είστε υπέρ ή κατά των μπλογκς; Πιστεύετε ότι χρειάζεται μια νομοθεσία σε κοινοτικό επίπεδο; Η γνώμη σας μας ενδιαφέρει! Μπορείτε να στείλετε όλα τα σχόλιά σας σχετικά με τα θέματα που θίγει το παρόν άρθρο στην εξής διεύθυνση web-editor-el@europarl.eu".

H κεντρική μου απάντηση είναι ότι δεν είναι νοητή η νομοθετική εξομοίωση των blogs  με τα άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης, καθώς, λόγω του διαδικτυακού -αλλά και προσωποπαγούς- τους χαρακτήρα απολαμβάνουν της ενισχυμένης προστασίας του απορρήτου των επικοινωνιών, θεμελιώδες δικαίωμα το οποίο αναγνωρίζεται και από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεπώς, η "ενθάρρυνση" ή η δια νόμου καθολική επιβολή της δημοσιοποίησης της ταυτότητας των μπλόγκερς προσκρούει σε θεμελιώδη δικαιώματα τα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να σέβεται, σύμφωνα με το άρθρο 6 ΣυνθΕΕ. 

Εξάλλου, η νομοθεσία για το απόρρητο των επικοινωνιών και τις διαδικασίες άρσης του για τη διακρίβωση  σοβαρών αδικημάτων αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των ειδικών συνταγματικών καθεστώτων  των κρατών μελών και δεν αφορά ύλη που έχει εκχωρηθεί στην Κοινότητα. Ως εκ τούτου, ενδεχόμενη σχετική νομοθέτηση θα προσέβαλε και την αρχή της κατ' ανάθεση αρμοδιότητας, καθώς και την αρχή της επικουρικότητας των κοινοτικών δράσεων.  

Το σχέδιο του ψηφίσματος περιλαμβάνει αρκετές πραγματικά ακατανόητες "παραδοχές" όπως η αναφορά του στοιχείου "Κ" ότι αποτελεί πηγή ανησυχίας για τα έντυπα μέσα το γεγονός πως ένα όλο και μεγαλύτερο μερίδιο των διαφημιστικών εσόδων διοχετεύεται σε διαδικτυακά μέσα.

Ε, και; Δεν καταλαβαίνω για ποιο λόγο "ανησυχεί" η Ευρωβουλή από τη μετατόπιση της διαφημιστικής πίττας και τι το κακό έχει τελικά αυτό;

Επίσης ο γερμανός Ευρωβουλευτής  Jorgo Chatzimarkakis ανέφερε τα παρακάτω πρωτάκουστα και απολύτως αντιδραστικά λόγια:

"Φανταστείτε όμως ομάδες πίεσης, λόμπι ή άτομα με διάφορα συμφέροντα να χρησιμοποιούν τα μπλογκ για να περάσουν τα μηνύματά τους. Τα μπλογκ είναι πανίσχυρα εργαλεία, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια εξελιγμένη μορφή λόμπι, κάτι που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως απειλή".

"ΑΠΕΙΛΗ" Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ, κύριε Jorgo Chatzimarkakis; 

Αυτοί οι κύριοι και κυρίες που μας εκπροσωπούν με την ψήφο μας (εδώ δεν υπάρχουν πια δικαιολογίες τύπου "οι ευρωκράτες", οι βουλευτές είναι άμεσα εκλεγμένοι από τους λαούς της ΕΕ) έχουν διαβάσει το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου που κατοχυρώνει το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης θέτοντας μόνον πολύ αυστηρούς περιορισμούς, όπως η δημόσια τάξη και η υπόληψη των άλλων;

Σοκάρονται οι ευρωβουλευτες από τα λόμπις, τις ομάδες πίεσης και τα άτομα με "διάφορα συμφέροντα", τη στιγμή που όλοι χρησιμοποιούν αυτές τις ομάδες και οι οποίες είναι αναπόσπαστο στοιχείο του πολιτικού "παιχνιδιού", της διαπραγμάτευσης και τελικά της ίδιας της δημοκρατίας;

Πρέπει άμεσα να γίνει μια κινητοποίηση προκειμένου να ενημερωθούν οι έλληνες ευρωβουλευτές και να τεθούν ενώπιον των ευθυνών τους έναντι και του ελληνικού εκλογικού σώματος ενόψει των ευρωεκλογών του 2009 αν περάσουν αυτές οι κατάπτυστες υπεργενικεύσεις ως "ψήφισμα" της ευρωβουλής.

Αυτές οι απόλυτες θέσεις αποδυναμώνουν και τα όποια θετικά της πρότασης, όπως λ.χ. η ανάθεση σε ανεξάρτητους Διαμεσολαβητές του ρόλου της διασφάλισης της τήρησης ορισμένων αρχών από τα μέσα ενημέρωσης (θέση την οποία είχα λάβει από το 2006, με τον Κώδικα Δεοντολογίας Ιστολογίων).

Προσωπικά θα πάρω μέρος στη διαβούλευση, αποστέλλοντας στους Έλληνες ευρωβουλευτές αυτό το μήνυμα, αλλά και τον Κώδικα Δεοντολογίας Ιστολογίων, μαζί με το Επεξηγηματικό Υπόμνημα, το οποίο συγκεντρώνει όλες τις υποχρεώσεις που δεσμεύουν κάθε πολίτη ο οποίος χρησιμοποιεί ως βήμα το διαδίκτυο και απευθύνεται στην κοινή γνώμη.

Πρωτοβουλία "Αθέμιτες διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου"

Περίπου 20 βουλευτές από όλες τις παρατάξεις υπογράφουν αυτό το κείμενο στο οποίο έχει αναφερθεί και το υπόμνημα Gross και με το οποίο ζητείται η έκδοση μιας Σύστασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την καταπολέμηση των διακρίσεων.

Doc. 11423

8 Οκτωβρίου 2007

Αθέμιτες διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου

Πρωτοβουλία για Σύσταση 

1. Έχουν περάσει οκτώ χρόνια από την έκθεση της Διάσκεψης σχετικά με τις διακρίσεις εναντίον των Λεσβιών και των Ομοφυλόφιλων στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Στο ενδιάμεσο διάστημα υπάρξαν εξελίξεις, τόσο θετικές όσο και αρνητικές.

2. Θετικές: η θέσπιση των Αρχών της Yogyakarta τον Νοέμβρη του 2006. Οι Αρχές αυτές κωδικοποιούν ένα ευρύ σύνολο ανθρώπινων δικαιωμάτων και προτύπων σχετικά με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Αυτές οι Αρχές επιβεβαιώνουν τις δεσμευτικές διεθνείς νομικές αρχές προς τις οποίες όλα τα κράτη οφείλουν να συμμορφώνονται.

3. Αρνητικές: εχθρότητα κατά των Λεσβιών, των Ομοφυλόφιλων, των Διεμφυλικών και των Ατόμων χωρίς καθορισμένο φύλο παρουσιάζεται με μεγαλύτερη ένταση σε έναν αριθμό κρατών μελών. Το φαινόμενο επιβεβαίωσε περίτρανα ο  Πατριάρχης Αλέξιος ΙΙ, ο οποίος, απαντώντας σε ένα ερώτημα στη Διάσκεψη της 2ης Οκτωβρίου 2007 περιέγραψε την ομοφυλοφιλία ως μια αρρώστια και ανωμαλία που συγκρίνεται με την κλεπτομανία.

4. Γι΄αυτό χρειάζεται η Διάσκεψη να επικαιροποιήσει την προηγούμενη έκθεση, εξετάζοντας τις αθέμιτες διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου και να ετοιμάσει μία Σύσταση. 

Συμβούλιο της Ευρώπης: Σχέδιο Σύστασης για την νομική αναγνώριση των σχέσεων ομοφύλων στην Ευρώπη

Δώδεκα βουλευτές που μετέχουν στην Κοινοβουλευτική Διάσκεψη του Συμβουλίου της Ευρώπης έχουν ετοιμάσει ένα σχέδιο Σύστασης για την νομική  αναγνώριση της συμβίωσης ομόφυλων από τα ευρωπαϊκά κράτη. Ένας από αυτούς ετοιμάζει και μια αναλυτική έκθεση που θα προωθηθεί στην ολομέλεια της Διάσκεψης.

Το κείμενο προώθησης της Σύστασης (το οποίο συντάχθηκε το 2005) αναφέρει:

1. To θέμα της νομικής αναγνώρισης των ομόφυλων σχέσεων είναι σύνθετο, τόσο από κοινωνικής όσο και από νομικής απόψεως. Ενώ εξετάζεται κυρίως η νομική μορφή που μπορεί να αναγνωριστεί για τις σχέσεις ομοφύλων, υπάρχουν κι άλλα θέματα όπως η φορολογία και η κοινωνική  προστασία, κληρονομικά δικαιώματα, δικαιώματα μεταναστών, εργασιακά δικαιώματα.

2. Μολονότι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν προβλέπει άμεσα το ζήτημα, ο σεξουαλικός προσανατολισμός εμπίπτει στην έννοια "άλλης κατάστασης", ως περίπτωση για την οποία απαγορεύεται η διάκριση κατά το Άρθρο 14 και το Πρωτόκολλο 12.

3. Συγκεκριμένες πλευρές του θέματος των ομόφυλων σχέσεων μπορεί να αφορούν ειδικά δικαιώματα της Σύμβασης, περιλαμβανομένου του δικαιώματος για σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής κατά το άρθρο 8, το δικαίωμα στο γάμο του άρθρου 12 και το δικαίωμα στην προστασία της περιουσίας κατά το άρθρο 1 του Πρωτοκόλλου Νο. 1 και έτσι μπορεί να εγείρονται ζητήματα σχετικά με το άρθρο 14. Άλλες πλευρές, που μπορεί να είναι σχετικές με το εθνικό δίκαιο, εγείρουν ζητήματα σύμφωνα με το Πρωτόκολλο 12.

4. Πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι το νομικό καθεστώς που ιδρύεται με την ΕΣΔΑ δεν έχει τυποποιηθεί με απόλυτους όρους. Για παράδειγμα, τα δικαιώματα των άρθρων 8 και 1 του Πρωτοκόλλου Νο. 1 μπορεί να τύχουν περιορισμών ενόψει αντιτασσόμενων δημοσίων συμφερόντων και το δικαίωμα στο γάμο προστατεύεται για "άνδρες και γυναίκες σε ηλικία γάμου", "σύμφωνα με τους εθνικούς νόμους που διέπουν την ενάσκηση αυτού του δικαιώματος". Περαιτέρω, η διαφορετική μεταχείριση των προσώπων σε ανάλογες περιπτώσεις ή - όπως σε ομόφυλα ζευγάρια που δεν έχουν δικαίωμα πολιτικού γάμου και ετερόφυλα ζευγάρια που επιλέγουν να μην παντρευτούν- όμοια μεταχείριση για πρόσωπα των οποίων η κατάσταση διαφέρει ουσιωδώς, σημαίνει παράνομη διάκριση αν δεν υπάρχει αντικειμενική και εύλογη δικαιολόγηση. Με άλλα λόγια, αν ο περιορισμός δεν αποσκοπεί σε ενα νόμιμο στόχο ή αν δεν υπάρχει εύλογη σχέση αναλογίας ανάμεσα στα μέσα που χρησιμοποιούνται και τον στόχο. 

5. Πάντως, το σύστημα της ΕΣΔΑ βασίζεται σε συγκεκριμένες θεμελιώδεις αρχές, οι οποίες περιλαμβάνουν την ύπαρξη δημοκρατικών κοινωνιών οι οποίες είναι ανεκτικές, πλουραλιστικές και με ευρύτητα πνεύματος. Έτσι ενώ τα κράτη απολαμβάνουν ευρεία διακριτική ευχέρεια σε θάμτα ηθικής, η "προσυσσωρευμένη προκατάληψη της ετεροφυλόφιλης πλειοψηφίας εναντίον της ομοφυλόφιλης μειοψηφίας" δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη διαφορετική μεταχείριση ή την παρέμβαση σε κατοχυρωμένα δικαιώματα. 

6. Σε όλη τη σύγχρονη Ευρώπη υπάρχει μια τεράστια ποικιλία όσον αφορά το σεβασμό της νομικής αναγνώρισης των σχέσεων των ομοφύλων. Για παράδειγμα, σε έναν αριθμό χωρών, όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο και (πιο πρόσφατα) η Ισπανία, τα ομόφυλα ζευγάρια έχουν δικαίωμα πολιτικού γάμου, ενώ σε άλλες χώρες όπως η Δανία, η Φινλανδία, η Ισλανδία, η Νορβηγ΄ία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και (πιο πρόσφατα) η Ελβετία, τα ομόφυλα ζευγάρια έχουν δικαίωμα σύναψης συμφώνου συμβίωσης, με διάφορετικό βαθμό νομικής αναγνώρισης και προστασίας των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται για τα ετερόφυλα παντρεμένα ζευγάρια. Τα νομικά συστήματα των περισσότερων κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης ωστόσο δεν περιλαμβάνουν τέτοιες διατάξεις, μια διάκριση που ισχύει επίσης και σε άλλες πλευρές του ζητήματος. 

7. Μολονότι αναγνωρίζει και σέβεται της κοινωνικές ιδιαιτερότητες των κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Κοινοβουλευτική Διάσκεψη αποφασίζει να μελετήσει την κατάσταση της νομικής αναγνώρισης των σχέσεων των ομόφυλων στην Ευρώπη από την οπτική της ΕΣΔΑ και της νομολογίας του Δικαστηρίου, όπως περιγράφηκε παραπάνω και να προβεί στις κατάλληλες συστάσεις. 

(υπογραφές). 

Το κείμενο αυτό συζητήθηκε μέχρι στιγμής στις 7.3.2008 στο Παρίσι, από την Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων της Κοινοβουλευτικής Διάσκεψης του Συμβουλίου της Ευρώπης.  

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης υπήρξε έντονη αντίδραση από ορισμένους βουλευτές (Αζερμπαϊτζάν, Ρουμανία) που υποστήριξαν ότι το πρόβλημα της Ευρώπης είναι η υπογεννητικότητα και ότι σε αυτήν την κατεύθυνση πρέπει να στραφεί η προσοχή του Συμβουλίου, ενώ στηλιτεύθηκε η αναφορά του Πατριάρχη Αλεξίου περί "αρρώστιας" σε μια προηγούμενη διάσκεψη.

Πάντως το θέμα δεν έχει περάσει ακόμα από την Ολομέλεια της Κοινοβουλευτικής Διάσκεψης του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου αναμένονται εξελίξεις.

Πάντως έχει ήδη εκδοθεί από το Κογκρέσο των Περιφερειών του Συμβουλίου η Σύσταση για την αναγνωριση του δικαιώματος έκφρασης και συνάθροισης των ΛΟΑΤ στην Ευρώπη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Υπόμνημα του βουλευτή Gross για το θέμα:

Ι. Εισαγωγή

i. Πλαίσιο της έκθεσής μου σχετικά με το δικαίωμα των λεσβιών, ομοφυλόφιλων, αμφιφυλόφιλων και τρανσέξουαλ (ΛΟΑΤ).

1. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2005 ορίσθηκα εισηγητής της Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων για το θέμα της "Νομικής αναγνώρισης σχέσεων ομοφύλων στην Ευρώπη" επί τη βάσει μιας πρωτοβουλίας για σύσταση (Doc 10640) που εισηγήθηκαν ο κ. Jurgens και άλλοι. Το 2006, μια νέα πρωτοβουλία για μια σύσταση που αφορά την "Ελευθερία των συγκεντρώσεων και της έκφρασης των λεσβιών, ομοφυλόφιλων, αμφιφυλόφιλων και τρανσεξουαλικών προσώπων στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης" (Doc 10832) παραπέμφθηκε στην Επιτροπή για να την λάβω υπόψη μου στην έκθεσή μου για την "νομική αναγνώριση των σχέσεων ομοφύλων στην Ευρώπη".

2. Μία τρίτη κίνηση έχει παραπεμφεί μόλις στην Επιτροπή για έκθεση: "Αθέμιτη διάκριση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου" (Doc 11423). Θεωρώ ότι αυτή η πρωτοβουλία θα πρέπει να συμπεριληφθεί στην τρέχουσα έκθεση καθώς καλύπτει και τα δύο θέματα με τα οποία ασχολούμαι. Συνεπώς, θα ήθελα να παρακαλέσω την Επιτροπή να ζητήσει απο το Γραφείο της Διάσκεψης να αλλάξει τον τίτλο. Αν η αίτησή μου γίνει δεκτή θα ετοιμάσω μια έκθεση για την "Αθέμιτη διάκριση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου", η οποια θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα θέματα της "ελευθερίας των συγκεντρώσεων και της έκφρασης για λεσβίες, ομοφυλόφιλους, αμφισεξουαλικούς, τρανσεξουαλικούς" και την "νομική αναγνώριση των σχέσεων ομοφύλων στην Ευρώπη". Το εύρος της έκθεσής μου εξαρτάται λοιπόν από την τύχη αυτής της τρίτης κίνησης.

ii. Προτετοιμασία της έκθεσης

3. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της έκθεσής μου, έχω επισκεφθεί μέχρι στιγμής την Ισπανία (Μάης 2006) και την Λετονία (Οκτώβρης 2007) και έχω παρουσιάσει στην Επιτροπή ένα εισαγωγικό υπόμνημα για την "Νομική αναγνώριση των σχέσεων των ομόφυλων στην Ευρώπη" (AS/Jur (2007) 30) τον Ιούνη του 2007. 

4. Δεδομένων των μεγάλων αντιδράσεων και αντίθετων θέσεων που ήγειρε αυτό το θέμα σε ένα αριθμό χωρών, τον Ιανουάριο του 2007 πρότεινα στηνΕπιτροπή να συλλέξω και να ανταλλάξω απόψεις, τον Μάρτιο του 2008 με ειδικούς επί των θεμάτων αυτών, προκειμένου να προσδιοριστούν οι παράγοντες  που εξασφαλίζουν (θετικές) μεταβολές στην αντιμετώπιση και την νομοθεσία ενός αριθμού χωρών, όπως και τις δυσκολίες που παρουσιάζονται σε αυτά τα πεδία. Αυτή η ανταλλαγή απόψεων θα πρέπει επίσης να περιλάβει και μια ανοιχτή και άμεση συζήτηση ανάμεσα στα μέλη της Επιτροπής για το θέμα αυτό.

5. Τα επόμενα βήματα για την προετοιμασία της έκθεσής μου και το χρονοδιάγραμμα της παρουσίασής της εξαρτώνται φυσικά από το τελικό εύρος της (βλ. παραπάνω σχετικά με την "τύχη" της τρίτης πρωτοβουλίας για τις "Αθέμιτες διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου").

ΙΙ. Αθέμιτες διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού:αρχικές παρατηρήσεις

6. Και τα δύο θέματα ("Ελευθερία των συγκεντρώσεων και της έκφρασης για τις λεσβίες τους ομοφυλόφιλους , τους αμφισεξουαλικούς και τα τρανσεξουαλικά άτομα στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης" και "ομόφυλες σχέσεις στην Ευρώπη") αφορούν τα δικαιώματα των λεσβιών, των ομοφυλόφιλων, των αμφισεξουαλικών και των τρανσεξουαλικών προσώπων και εγείρουν το θέμα των αθέμιτων διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμου.

7. H εχθρική αντιμετώπιση των λεσβιών, των ομοφυλόφιλων, των αμφισεξουαλικών και των τρανσεξουαλικών προσώπων, αλλά και οι υπερμαχοι των ανθρώπινων δικαιωμάτων των ΛΟΑΤ είναι παρόντες σε έναν αριθμό κρατών του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΣυμβΕυρ) και οι ΛΟΑΤ υφίστανται αθέμιτες διακρίσεις, δέχονται ομοφοβικές δηλώσεις, λόγο μίσους ή καθίστανται θύματα βίας. Η αθέμιτη διάκριση είναι ολοκάθαρη στο νομικό, το πολιτικό και το κοινωνικό πεδίο. 

  8. Οι δηλώσεις του Πατριάρχη Αλέξιου ΙΙ ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Διάσκεψης του ΣυμβΕυρ τον προηγούμενο Οκτώβρη, κατά τον οποίο συνέκρινε την ομοφυλοφιλία με μια "αρρώστια" όπως η κλεπτομανία, καθώς και οι δηλώσεις που έγιναν από έναν αριθμό Λεττονών βουλευτών, ιδιαίερα του κ. Janis Smits, προέδρου της Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του λεττονικού κοινοβουλίου, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου στη χώρα τον Οκτώβρη του 2007 είναι περίφημα παραδείγματα ομοφυλοφοβικών απόψεων που εκφράζονται από δημόσια πρόσωπα στην Ευρώπη. Οι τελευταίοι αναφέρθηκαν στην ομοφυλοφιλία και τις Παρελάσεις Υπερηφάνειας ως "μεταδιδόμενη πανούκλα" και "εισαγόμενο πρόβλημα απο το εξωτερικό" και αρνήθηκαν ότι επρόκειτο για ένα ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πρέπει να προσθέσω ότι αυτές οι απόψεις δεν υποστηρίχθηκαν από όλα τα μέλη του Λεττονικού Κοινοβουλίου που συναντήθηκα. 

9. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να θυμηθούμε το καθήκον του ΣυμβΕυρ να προωθήσει ένα σαφές μήνυμα ανοχής και απαγόρευσης των αθέμιτων διακρίσεων καθώς και ότι ο Οργανισμός πάντοτε μάχεται υπέρ της ισότητας και της διαφορετικότητας. Σχετικά με αυτά, η Κοινοβουλευτική Διάσκεψη του ΣυμβΕυρ έχει καταδικάσει σε διάφορες περιστάσεις τις αθέμιτες διακρίσεις στην Ευρώπη, λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου. Πρόσφατα, η Επιτροπή Υπουργών του ΣυμβΕυρ επιβεβαίωσε ότι η αθέμιτη διάκριση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού δεν είναι συμβατή με την αξία της ανεκτικότητας και την αρχή της ισότητας, οι οποίες είναι δεσμευτικές για όλες τις χώρες. Το Κογκρέσο των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του ΣυμβΕυρ, ο Επίτροπος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ο Γενικός Γραμματέας έχουν επίσης ασχοληθεί με το θέμα σε διάφορες περιπτώσεις  και έχουν καταδικάσει την ομοφυλοφοβία.

10. Οι διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου παρέχουν ένα ζωτικής αναφοράς πλαίσιο σχετικά με αυτά τα θέματα.

Η θέσπιση των "Αρχών της Yogyakarta για την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου σχετικά με τα ζητήματα του σεξουαλικού προσανατολισμού και της ταυτότητας φύλου", τον Νοέμβριο του 2006, θα πρέπει επίσης να αναφερθεί σε αυτό το πλαίσιο. Αυτές οι Αρχές καταρτίσθηκαν και θεσπίσθηκαν από μια ομάδα επιφανών ειδικών επί των ανθρώπινων δικαιωμάτων, από διάφορες περιοχές και με διαφορετικά υπόβαθρα καθένας τους. 

 

ΙΙΙ. Ελευθερία των συγκεντρώσεων και της έκφρασης: δύο θεμελιώδη δικαιώματα σε μια δημοκρατική κοινωνία, προστατευόμενα από την ΕΣΔΑ

i. Πρόσφατες εξελίξεις

11. To δικαίωμα των ΛΟΑΤ στη συνάθροιση και την ελευθερία της έκφρασης έχει γνωρίσει ευρύτατες αντιδράσεις σε πολλές χώρες του ΣυμβΕυρ τα τελευταία χρόνια. Αυτές οι αντιδράσεις έχουν εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους, ιδίως απαγορεύοντας τις παρελάσεις, χρησιμοποιώντας αποκλίνουσα και "μη ανεκτική" γλώσσα από πολιτικούς ηγέτες και εκπροσώπους δογμάτων, επιθέσεις βίας εναντίον διαδηλωτών και μη παροχή επαρκούς προστασίας από την αστυνομία. 

12. Το 2007 ήταν ένα έτος ανάμικτων εξελίξεων, αλλά που πάνω απ' όλα σηματοδότησε ότι το δικαίωμα των ΛΟΑΤ στις συγκεντρώσεις καθιερώνεται όλο και περισσότερο. Οι παρελάσεις στη Βαρσοβία, το Πόζναν, την Κρακοβία, το Τάλιν και τη Ρίγα ολοκλρηώθηκαν με επιτυχία. Η παρέλαση Υπερηφάνειας στο Τσισινάου απαγορεύθηκε και πάλι, αλλά έγινε ένας γύρος διαμαρτυρίας χωρίς βία ή αστυνομικές επεμβάσεις. Μερικούς μήνες πριν, το Ανώτατο Δικατήριο της Μολδαβίας έκρινε "αδικαιολόγητη" την απαγόρευση της Παρέλασης Υπερηφάνειας, ανατρέποντας την ίδια του την νομολογία για την Παρέλαση Υπερηφάνειας του 2005.

13. Στα αρνητικά, υπήρξε απαγόρευση της Παρέλασης της Μόσχας και άρνηση των αρχών του Vilnius να επιτρέψουν το λεωφορείο της ΕΕ - κατά των διακρίσεων να μπει στην πόλη, πράγμα που οδήγησε στην ακύρωση της πρώτης ΛΟΑΤ εκδήλωσης της Λιθουανίας. Σημειώθηκαν επίσης επιθέσεις βίας εναντίον των διαδηλωτών στην Βουδαπέστη και το Ζάγκρεμπ, δύο χώρες όπου για χρόνια γίνονταν ειρηνικά pride. 

14. Όπως σημείωσε το Κογκρέσσο πέρσι., στο πλαίσιο της συζήτησης για την ελευθερία της συνάθροισης και της έκφρασης για τους ΛΟΑΤ, οι πρόσφατες ομοφυλοφοβικές εκδηλώσεις σε έναν αριθμό χωρών υπογραμμίζουν όχι μόνο την συστηματική παραβίαση των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤ κοινότητας αλλά  έχουν δείξει ότι σε πολλές περιπτώσεις, οι ίδιες οι Αρχές που έχουν θετική υποχρέωση προστασίας των πολιτών κατά των διακρίσεων είναι αυτές που υποδαυλίζουν και σε μερικές περιπτώσεις υποστηρίζουν ενεργά ή ενισχύουν αυτήν την αδικία. 

15. Υπάρχει ξεκάθαρη ανάγκη να επιβεβαιωθούν τα υφιστάμενα σχετικά πρότυπα και να υποχρεωθούν οι Αρχές να τα εφαρμόσουν. 

ii. Τα πρότυπα

16. Η ελευθερία του λόγου και η ελευθερία της συνάθροισης προβλέποναι στην ΕΣΔΑ (Άρθρα 10 και 11) η οποία έχει επικυρωθεί απο όλα τα κράτη μέλη του ΣυμβΕυρ. Επιπρόσθετα, η ΕΣΔΑ απαγορεύει τις διακρίσεις στην εφαρμογή των δικαιωμάτων της ΕΣΔΑ (Άρθρο 14). Συνεπώς, τα δικαιώματα στην ελευθερία της έκφρασης και της συνάθροισης πρέπει να ισχύουν για όλους χωρίς διάκρισης. Με άλλες λέξεις, οι λεσβίες, οι ομοφυλόφιλοι, οι αμφιφυλόφιλοι και τα τρανσεξουαλικά άτομα έχουν τα ίδια δικαιώματα στην ελευθερία της έκφρασης και της συνάθροισης όπως κάθε άλλο πρόσωπο στο πλαίσιο της δικαιοδοσίας ενός κράτους μέλους του ΣυμβΕυρ. 

 

17. Οι περιορισμοί στην ενάσκηση του δικαιώματος της έκφρασης και της συνάθροισης πρέπει να προβλέπονυαι απο νόμο και να είναι αναγκαίοι σε μια δημοκρατική κοινωνία, για λόγους εθνικής ασφάλειας ή δημόσιας ασφάλειας, για την καταπολέμηση της παρανομίας ή του εγκλήματος, για την προστασία της υγείας ή των ηθών ή για την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων.

18. Οι Αρχές παίζουν κεντρικό ρόλο στην εγγύηση των δικαιωμάτων των πολιτών σε ελεύθερη έκφραση και συνάθροιση. Αυτό περιλαμβάνει την θετική υποχρέωση του κράτους για παροχή αποτελεσματικής προστασίας και διασφάλισης του σεβασμού των ΛΟΑΤ που θέλουν να συναθροισθούν και να εκφραστούν, ακόμη κι αν οι απόψεις τους δεν είναι δημοφιλείς ή αν δεν τις συμμερίζεται η πλειοψηφία της κοινωνίας.

19. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή Υπουργών του ΣυμβΕυρ τον Ιανουάριο του 2008, "σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι ειρηνικές διαδηλώσεις, είτε είναι υπέρ των ΛΟΑΤ είτε υπέρ άλλων προσώπων, δεν επιτρέπεται να απαγορεύονται μόνον επειδή υφίστανται εχθρικές αντιλήψεις για τους διαδηλωτές ή για τις ιδέες που υπερασπίζονται. Αντιθέτως, το κράτος έχει καθήκον να λάβει εύλογα και κατάλληλα μέτρα για να επιτρέψει την ειρηνική ολοκλήρωση των νόμιμων διαδηλώσεων. Σε μια σειρά αποφάσεων, το Δικαστήριο έχει υπογραμμίσει ότι κάθε διάκριση που βασίζεται στον σεξουαλικό προσανατολισμό είναι αντίθετη με τη Σύμβαση. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να τηρούν την σύμβαση όταν εφαρμοζουν εθνικό δίκαιο, ιδίως υπό το φως της νομολογία τους Δικαστηρίου."

20. Η Επιτροπή Υπουργών επίσης κάλεσε όλα τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τις Συστάσεις για τον "λόγο που καλλιεργεί το μίσος" και για την "προώθηση ενός πολιτισμού ανοχής από τα ΜΜΕ". Η Σύσταση της ΕΥ γα το "λόγο που καλλιεργεί το μίσος" αναφέρει ότι οι κρατικές αρχές και όργανα έχουν "ειδική υποχρέωση να απέχουν από τέτοιες δηλώσεις ..., λόγο... και κάθε άλλο τύπο διάκρισης ή εχθρότητας που βασίζεται στην έλλειψη ανεκτικότητας", ιδιαίτερα όταν μεταδίδονται από τα ΜΜΕ. Κάθε δικαιολογημένος περιορισμός στην ελευθερία της έκφρασης πρέπει να "περιγράφεται στενά και να εφαρμοζεται με νόμιμο και όχι αθέμιτο τρόπο, με αντικειμενικά κριτήρια και να αποτελεί αντικείμενο ανεξάρτητου δικαστικού ελέγχου". 

21. Το 2007, στην υπόθεση Baczkowski και άλλοι κατά Πολωνίας, το Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέδωσε την πρώτη του απόφαση που αφορά ειδικά την ελευθερία της συγκέντρωσης των ΛΟΑΤ. Έκρινε ότι η απαγόρευση των Αρχών της Βαρσοβίας των διαδηλώσεων για την ισότητα το 2005 παραβίασε τη Σύμβαση (άρθρα 11 και 14). Το Δικαστήριο επισήμανε την θετική υποχρέωση το κράτους να εγγυάται την αποτελεσματιή εφαρμογή των δικαιωμάτων της Σύμβασης, σημειώνοντας ότι "αυτή η υποχρέωση έχει ιδιαίτερη σημασία για πρόσωπα που έχουν μη δημοφιλείς απόψεις ή ανήκουν σε μειονότητες, επειδή είναι πιο ευάλωτοι στην θυματοποίηση". Αναφερόμενο σε μια δημόσια δήλωση του Δημάρχου της Βαρσοβίας, ότι δεν θα έδινε άδεια στις διαδηλώσεις, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι η ενάσκηση του δικαιώματος της έκφρασης εκ μέρους αιρετών πολιτικών "επιβάλλει ενισχυμένη υπευθυνότητα".

IV. Νομική αναγνώριση σχέσεων ομοφύλων στην Ευρώπη: αντιθετικές καταστάσεις στην Ευρώπη.

22. Το 2000, στην Σύσταση 1474, η Διάσκεψη παρατήρησε με ικανοποίηση ότι "ορισμένες χώρες δεν είχαν απλώς καταργήσει κάθε αθέμιτη διάκριση, αλλά είχαν επίσης νομοθετήσει την αναγνώριση των σχέσεων των ομοφυλόφιλων....".  Η Κοινοβουλευτική Διάσκεψη συνέστησε στην Επιτροπή των Υπουργών να καλέσει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν νομοθεσία που να προβλέπει ληξιαρχική καταχώρηση των σχέσεων.  

23. Στη σημερινή Ευρώπη, η κατάσταση διαφέρει ουσιωδώς από τη μία χώρα στην άλη όσον αφορά την νομική αναγνώριση των σχέσεων των ομοφύλων. Σε μερικές χώρες οι ομόφυλοι σύντροφοι έχουν δικαίωμα πολιτικού γάμου, ενώ, σε άλλες χώρες τα ομόφυλα ζευγάρια μπορούν να καταχωρούν ληξιαρχικά τη συμβίωση ή/και να υπογράφουν ένα επίσημο σύμφωνο συμβίωσης, να ζητούν νομική αναγνώριση και προστασία των περισσότερων από τα δικαιώματα τα οποία αναγνωρίζονται σε ομόφυλα παντρεμένα ζευγάρια. Όμως, σε έναν αριθμό κρα΄των μλέων του Συμβουλίου της Ευρώπης, δεν υπάρχουν σχετικές ρητές  διατάξεις (βλ. παρακάτω τον πίνακα). Επιπρόσθετα, σε έναν αριθμό χωρών - Πολωνία, Λιθουανία και πρόσφατα Λετονία- το Σύνταγμα απαγόρευσε τους γάμους των ομοφύλων, ορίζοντας το γάμο ως ένωση ανάμεσα σε άνδρα και γυναίκα. 'Ενα σχετικό νομοσχέδιο φέρεται ότι εξετάζεται επί του παρόντος στο Ρουμανικό Κοινοβούλιο. 

24. Η έκθεσή μου επιχειρεί να αναλύσει τους ιστορικούς, κοινωνικούς και πολιτικούς λόγους για τους οποίους υπάρχει αυτή η απόκλιση στην Ευρώπη, ιδιαίτερα σε χώρες που - όπως η Ισπανία και η Πολωνία- έχουν εντελώς διαφορετική νομοθεσία σε αυτό το θέμα, παρά την κοινή έντονα Καθολική παράδοσή τους. 

25. Η νομική αναγώριση των σχέσεων των ομόφυλων είναι ένα θέμα το οποίο προκαλεί εντάσεις και υπαρχουν διαφορετικές απόψεις τόσο ανάμεσα στα κράτη μέλη όσο και ανάμεσα στην κοινή γνώμη κάθε κράτους. Πρέπει να ανγνωριστεί ότι για έναν αριθμό ανθρώπων, οι σχέσεις των ομοφύλων θεωρούνται ως "αντίθετες στην ανθρώπινη φύση", μία "απειλή" για την παραδοσιακή οικογένεια και/η μια προσβολή για την "ηθική τάξη". Ταυτόχρονα, πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι η μη αναγνώριση των σχέσεων των ομοφύλων συχνά οδηγεί τα πρόσωπα σε καταστάσεις αβεβαιότητας και δυστυχίας.

26. Παρά την έλλειψη συναίνεσης, ο αριθμός των κρατών που θεσπίζουν νομοθεσία για τις ομόφυλες σχέσεις αυξάνεται. Όπως σημειώθηκε πρόσφατα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, γίνονται βήματα "για να εξασφαλιστεί ότι  οι ομόφυλοι σύντροφοι απολαμβάνουν τον ίδιο σεβασμό, αξιοπρέπεια και προστασία όπως και η υπόλοιπη κοινωνία". Ο Επίτροπος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του ΣυμβΕυρ δήλωσε επίσης ότι η νομική αναγνώριση για τις ομόφυλες σχέσεις είναι αναγκαία και πρέπει να θεσπιστεί κατά τρόπο που δεν συνεπάγεται αθέμιτες διακρίσεις όσον αφορά όλα τα οικονομικά και περιουσιακά οφέλη. 

Περίληψη της κατάστασης στα κράτη μέλη του ΣυμβΕυρ

(σε παρένθεση η έναρξη ισχύος της εκάστοτε νομοθεσίας) :

Α/ Ο νόμος δεν αναγνωρίζει τις σχέσεις των ομόφυλων:

Αλβανία,  Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βουλγαρία, Κύπρος, Εσθονία, Γεωργία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Λιχτενστάιν, Λιθουανία, Μάλτα, Μολδαβία, Μονακό, Μαυροβούνιο, Πολωνία, Ρουμανία, Ρωσία, Σαν Μαρίνο, Σερβία, Σλοβακία, ΠΓΔΠ, Τουρκία, Ουκρανία.

Β/ Εν μέρει αναγνώριση συμβίωσης ομόφυλων, όχι με επίσημη ληξιαρχική καταχώρηση ή γάμο:

Αυστρία, Κροατία (2003), Πορτογαλία (2001)

Γ/Επίσημη καταχώρηση συμβίωσης για ομόφυλους ΚΑΙ ετερόφυλους συντρόφους [σύμφωνο συμβίωσης]

Ολλανδία (1998): ίσα δικαιώματα με παντρεμένα ζευγάρια

Ανδόρα (2005), Βέλγιο (2000), Γαλλία (1999), Ουγγαρία (2007), Λουξεμβούργο (2004):λιγότερα δικαιώματα με παντρεμένα ζευγάρια

[Επικείμενη νομοθεσία: Ιρλανδία, Λιχτενστάιν]

Δ/ Επίσημη καταχώρηση συμβίσωσης ΜΟΝΟ για ομόφυλα ζευγάρια [σύμφωνο συμβίωσης]:

Δανία (1989), Φινλανδία (2002), Γερμανία (2001), Νορβηγία (1993), Ηνωμένο Βασίλειο (2005), Σουηδία (1995), Ελβετία (2007): ίσα δικαιώματα με τα παντρεμένα ζευγάρια (με πιθανό αποκλεισμό γονικών δικαιωμάτων).

Τσεχία (2006) , Σλοβενία (2005): λιγότερα δικαιώματα από τα παντρεμένα ζευγάρια 

Ε/ Πολιτικός γάμος ομόφυλων ζευγαριών:

Βέλγιο (2003), Ολλανδία (2001), Ισπανία (2005)

[Επικείμενη νομοθεσία: Νορβηγία, Σουηδία].

27. Οι καταχωρούμενες σχέσεις μπορεί να έχουν σχεδόν όλες τις έννομες συνέπειες του γάμου - έτσι ώστε κατ' αποτέλεσμα να γίνεται λόγος για "σχεδόν γάμο" στις περιπτώσεις πέντε σκανδιναβικών χωρών και του Ηνωμένου Βασιλείου - ή μόνο ένα περιορισμένο αριθμό τέτοιων συνεπειών.

28. Η έκθεση θα σημειώσει ότι η αναγνώριση συγκεκριμένων οικονομικών δικαιωμάτων παραμένει λιγότερο προβληματική απο την αναγνώριση γονεϊκών δικαιωμάτων. Το Βέλγιο είναι κλασική περίπτωση: ενώ οι ομόφυλοι σύντροφοι έχουν το δικαίωμα να παντρευτούν από το 2003, το δικαίωμά τους να υιοθετήσουν παιδιά αναγνωρίστηκε το 2006, οπότε αναγνωρίστηκαν ίδια δικαιώματα υιοθεσίας με τους ετερόφυλους συντρόφους.

29. Στην Ολλανδία, την Ισπανία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο και την Ισλανδία επιτρέπεται στους ομόφυλους συντρόφους να υιοθετήσουν από κοινού παιδιά, ενώ στην Δανία, τη Γερμανία και την Νορβηγία επιτρέπεται στον ένα σύντροφο καταχωρημένης σχέσης να υιοθετήσει το παιδί του άλλου συντρόφου.

30. Η ατομική υιοθεσία άγαμου προσώπου, είτε είναι, είτε δεν είναι ομοφυλόφιλο, αποτελεί μια διαδεδομένη δυνατότητα, αλλά αυτό το δικαίωμα συνήθως υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Στην πράξη, οι άνθρωποι που δεν αποκρύπτουν την ομοφυλοφιλία τους συχνά δεν λαμβάνουν άδεια υιοθεσίας από τις αρχές, συνήθως για λόγους έλλειψης πατρικού/μητρικού προτύπου που οδηγεί σε αρμονική ανάπτυξη του παιδιού που θα υιοθετηθεί. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου πρόσφατα εξέδωσε μία απόφαση σχετικά με το θέμα, όσον αφορά την άρνηση των γαλλικών αρχών για παροχή άδειας υιοθεσίας σε μια ομοφυλόφιλη. Η γυναίκα ισχυρίστηκε΄ότι της αρνήθηκαν την άδεια υιοθεσίας λόγω του σεξουαλικού της προσανατολισμού και ότι συνεπώς υπέστη αθέμιτη διάκριση λόγω της ομοφυλοφιλίας της. Το Δικαστήριο κατέληξε ότι η απόφαση των γαλλικών αρχών παραβίασαν την Σύμβαση (παραβίαση της απαγόρευσης διακρίσεων και του δικαιώματος σεβασμού ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής).

31. Η ύπαρξη σχέσεων ανάμεσα σε ομόφυλους αποτελεί κοινωνιολογικό γεγονός σε όλα τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η έκθεση θα υπογραμμίσει την σημασία της παροχής σωστής νομικής προστασίας αυτών των σχέσεων. 

V. Συμπερασματικές παρατηρήσεις

32. Η έκθεσή μ,ου θα επιβεβαιώσει το δικαίωμα των ΛΟΑΤ για απόλαυση των θεμελιωδών δικαιωμάτων που απολαμβάνει κάθε άλλο πρόσωπο σε ένα κράτους του ΣυμβΕυρ και θα υπογραμμίζει την αναγκαιότητα να προωθηθεί η ανεκτικότητα και η απαγόρευση των διακρίσεων. Θα επιχειρηθεί επίσης να παρουσιαστούν οι παράγονες που εξασφαλίζουν θετικές μεταβολές στις αντιλήψεις και την νομοθεσία σε έναν αριθμό χωρών, καθώς και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζονται σε αυτά τα πεδία. Η ανταλλαγή απόψεων στην Επιτροπή με τους ειδικούς θα αποτελέσει ουσιώδη πηγή  σχετικών πληροφοριών. 

Το Συμβούλιο της Ευρώπης ετοιμάζεται λοιπόν να συστήσει στα κράτη την θεσμική αναγνώριση των σχέσεων των ομόφυλων. Την ίδια ώρα, στην Ελλάδα η κυβέρνηση ενέκρινε ένα νομοσχέδιο που εισάγει μια πρωτοτυπία μοναδική στις 47 χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης και φυσικά τις 27 χώρες της ΕΕ: σύμφωνο συμβίωσης ΜΟΝΟ για τα ετερόφυλα ζευγάρια!

Ο κ. Χατζηγάκης θα μας βγάλει από τον κατάλογο Αλβανίας, Αζερμπαϊτζάν κλπ και θα μας βάλει μόνους μας σε μια κατηγορία, ακόμα πιο πριμιτίφ, που θα λέει "Σύμφωνο ΜΟΝΟ για ετερόφυλους".

Το ερώτημα είναι αν ο έλληνας νομοθέτης θα προλάβει την έκδοση της Σύστασης από το Συμβούλιο της Ευρώπης, ή αν θα τον προλάβει ο πολιτισμός. Οπότε τα "δεν συζητάμε" και "η κοινωνία είναι ανώριμη" κλπ να τα πείτε εκεί που δεν έχουν πρόσβαση στην ιστοσελίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης.