Δέκα ερωταπαντήσεις για τις Αρχές της Yogyakarta

Μια εβδομάδα έχει περάσει από την δημοσιοποίηση της ελληνικής μετάφρασης των Αρχών της Yogyakarta και ήδη έχουν εκφραστεί διάφορες απόψεις στην μπλογκόσφαιρα γι' αυτό το κείμενο, το οποίο σε πολλά σημεία είναι απρόβλεπτο και εισηγείται δομικές μεταβολές για τον τρόπο με τον οποίο  αντιμετωπίζουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Οι απορίες και οι μομφές που έχουν διατυπωθεί ζητούν επίμονα απαντήσεις. Σε αυτό το κείμενο έχουν συγκεντρωθεί οι δέκα πιο συχνές ερωτήσεις και επιχειρείται η κάλυψή τους με απαντήσεις, χρησιμοποιώντας links στο ίδιο το κείμενο των Αρχών, όπως έχει αναρτηθεί στο ομώνυμο blog.

O διάλογος επεκτείνεται επίσης στο facebook, όπου το σχετικό Group αριθμεί ήδη 112 μέλη. 

- Οι δέκα ερωτήσεις

i. Τι είναι η “Yogyakarta” και γιατί έχει “Αρχές”;

ii. Τι ισχύ έχουν στην Ελλάδα οι Αρχές της Yogyakarta;

iii. Οι Αρχές της Yogyakarta προστατεύουν τους παιδόφιλους, τους κτηνοβάτες, τους νεκρόφιλους, τις ενώσεις πέραν των δύο προσώπων;

iv. Μα, απειλείται σήμερα στην Ελλάδα  λ.χ. το “δικαίωμα στη ζωή”, λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού ενός ανθρώπου;

v. Επιβάλλουν οι Αρχές της Yogyakarta στα κράτη να θεσπίσουν το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών;

vi. Γιατί το κείμενο αναφέρει ότι (μόνο)  τα κράτη που αναγνωρίζουν γάμους ή σύμφωνα συμβίωσης για ομοφυλόφιλους θα πρέπει να παρέχουν ίδια δικαιώματα με όσα προβλέπονται για τους ετερόφυλους;

vii. Μήπως οι Αρχές της Yogyakarta αποτελούν ένα μαξιμαλιστικό και ανεδαφικό κείμενο που καταργεί το διάλογο για τα δικαιώματα και την επιστημονική έρευνα σχετικά με τη σεξουαλικότητα;

viii. Ποιος είναι υπεύθυνος να παρακολουθεί την τήρηση των Αρχών της Yogyakarta;

ix. Οι αναφορές στα ΜΜΕ μήπως εισάγουν περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης;

x. Πως μπορεί να γίνει η ενσωμάτωση των Αρχών στις πολιτικές της χώρας;

-Οι δέκα απαντήσεις

1. Τι είναι η “Yogykarta” και γιατί έχει “Αρχές”;

H Yogyakarta (προφέρεται: Γιοτζακάρτα) είναι μια επαρχία της Ινδονησίας, στην οποία βρίσκεται και η ομώνυμη πόλη. 

Σε αυτήν την πόλη, το έτος 2006, συναντήθηκε μία ομάδα αποτελούμενη από 29 ειδικούς σε θέματα προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων: ανώτατοι δικαστικοί, πρώην και νυν αξιωματούχοι του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, μέλη Εθνικών Επιτροπών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, εκπρόσωποι ΜΚΟ και  πανεπιστημιακοί. Οι άνθρωποι αυτοί προέρχονται από διάφορες χώρες του κόσμου (Αργεντινή, Αυστραλία, Βουλγαρία, Βραζιλία, Η.Βασίλειο, Η.Π.Α., Ινδία, Ινδονησία, Ιρλανδία, Καναδάς, Κένυα, Κινα, Μολδαβία, Μποτσουάνα, Νεπάλ, Ν. Αφρική, Πακιστάν, Πολωνία,Σερβία, Ταϊλάνδη,  Τουρκία,  Φινλανδία) και συγκεντρωθηκαν με πρωτοβουλία της Διεθνούς Επιτροπής Νομικών και της Διεθνούς Υπηρεσίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Αποστολή αυτής της ομάδας ήταν να εξεταστούν οι παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων που οφείλονται σε παράνομη διάκριση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή και λόγω ταυτότητας φύλου και να κωδικοποιήσουν το ισχύον διεθνές δίκαιο που απαγορεύει αυτές τις παραβιάσεις. 

Αποτέλεσμα αυτής της εργασίας ήταν η κατάρτιση ενός κειμένου που περιέχει τον οικουμενικώς αποδεκτό κατάλογο των ανθρώπινων δικαιωμάτων, όπως περιλαμβάνεται σε διεθνή κείμενα (Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Διεθνές Σύμφωνο των Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κ.τ.λ.) αλλά και όπως έχουν ερμηνευθεί και εφαρμόζονται από διεθνή δικαστήρια, όταν οι παραβιάσεις  σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου. Περαιτέρω, στο κείμενο ενσωματώθηκαν συστάσεις προς τα κράτη, ώστε οι Αρχές να τύχουν πρακτικής εφαρμογής και να μην παραμείνουν θεωρητικές διατυπώσεις. Το τελικό αυτό κείμενο ολοκληρώθηκε στην Yogyakarta και γι' αυτό πήρε τον τίτλο του από την πόλη αυτή, συνήθης επιλογή για κείμενα με διεθνή χαρακτήρα.

Ο τίτλος “Αρχές της Yogyakarta” είναι ακριβής, καθόσον δεν πρόκειται για μια νέα “διακήρυξη”, “διεθνή σύμβαση”, “συνθήκη” ή “σύμφωνο”, αλλά για τη συστηματοποίηση ενός συνόλου Αρχών, οι οποίες απορρέουν από το ισχύον διεθνές δίκαιο.

2. Τι ισχύ έχουν στην Ελλάδα οι Αρχές της Yogyakarta;

Οι Αρχές της  Yogyakarta δεν αποτελούν νομοθετικό κείμενο. Κωδικοποιούν την διεθνη νομοθεσία, την διεθνή νομολογία και βέλτιστη πρακτική σχετικά με την εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων όσον αφορά τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Τυπικά, λοιπόν, δεν έχουν αυτοτελή νομική ισχύ για την Ελλάδα. Αναπτύσσουν όμως μια ιδιότυπη δεσμευτικότητα για λόγους που αναπτύσσονται παρακάτω.

Η Ελλάδα είναι μέλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει υπογράψει και ενσωματώσει στο εσωτερικό της δίκαιο το Διεθνές Σύμφωνο των Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, για την τήρηση της οποίας ελέγχεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το Ελληνικό Σύνταγμα περιλαμβάνει επίσης έναν κατάλογο ανθρώπινων δικαιωμάτων (άρθρα 4-25) στα οποία περιλαμβάνεται και η απαγόρευση των αθέμιτων διακρίσεων.

Οι Αρχές  κωδικοποιούν το διεθνές δίκαιο των ανθρώπινων δικαιωμάτων, υπογραμμίζοντας ιδίως την δεσμευτικότητα της εφαρμογής του σε υποθέσεις που σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Υπενθυμίζουν δηλαδή ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα εφαρμόζονται ανεξάρτητα από το σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου κάθε ατόμου.  

Στις 14.5.2008, ο κ. Thomas Hammarberg, Επίτροπος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ανεξάρτητη αρχή η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης, συνέστησε σε όλα τα κράτη – μέλη αυτού του διεθνούς οργανισμού να μελετήσουν τις Αρχές της Yogyakarta και να τις ενσωματώσουν στις πολιτικές τους. Ο Επίτροπος παρατήρησε, μάλιστα, ότι ορισμένες χώρες το έχουν ήδη κάνει.

Συνεπώς, η δέσμευση της Ελλάδας για τήρηση των  Αρχών της Yogyakarta είναι έμμεση και διττή.

 Έμμεση, καθώς το κράτος δεσμεύεται ούτως ή άλλως ευθέως από το διεθνές δίκαιο, το οποίο όμως με τις Αρχές κωδικοποιείται και καθίσταται σαφές ότι δεν θέτει ως προϋπόθεση για την εφαρμογή   συγκεκριμένο σεξουαλικό προσανατολισμό του ατόμου.

Διττή, καθώς η δέσμευση δεν προέρχεται πλέον μόνο από την αυτοτελή νομική ισχύ του διεθνούς δικαίου, αλλά και από την πρόσκληση του Ευρωπαίου Επιτρόπου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου για ενσωμάτωση των Αρχών της Yogyakarta στις πολιτικές της χώρας. 

Άρα και η τυχόν παράβαση των Αρχών εκ μέρους της Ελλάδας μπορεί να έχει συνέπειες τόσο σε νομικό επίπεδο  - ως παράβαση του διεθνούς δικαίου- όσο και σε πολιτικό επίπεδο – ως μη συμμόρφωση προς το κάλεσμα του Ευρωπαίου Επιτρόπου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. 

[Σημειωτέον ότι ο θεσμός του Επιτρόπου αποτελεί -εν μέρει- διάδοχο της πασίγνωστης πάλαι ποτέ Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Ανθρωπου, θεσμό του Συμβουλίου της Ευρώπης που καταργήθηκε το 1998, μετά την αναθεώρηση του συστήματος προστασίας ανθρώπινων δικαιωμάτων και την ίδρυση του “νέου” Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Στρασβούργου. Ο Επίτροπος δεν έχει μεν αρμοδιότητες ελέγχου του παραδεκτού των προσφυγών ενώπιον του Δικαστηρίου (όπως είχε η Επιτροπή), ούτε εξέτασης προσωπικών προσφυγών (δεν είναι Ευρωπαίος Συνήγορος του Πολίτη), αλλά παρακολουθεί ανεξάρτητα την τήρηση του ευρωπαϊκού δικαίου ανθρώπινων δικαιωμάτων στην Ευρώπη και προτείνει μέτρα για την αποτελεσματικότερη προστασία του από τα κράτη.] 

3. Οι Αρχές της Yogyakarta προστατεύουν τους παιδόφιλους, τους κτηνοβάτες, τους νεκρόφιλους, τις ενώσεις πέραν των δύο προσώπων;

Οι Αρχές επικεντρώνουν στα προβλήματα που παρουσιάζονται στην  εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων, όταν ως εμπόδιο για την ισχύ τους προβάλλεται ο σεξουαλικός προσανατολισμός ή η ταυτότητα φύλου ενός προσώπου. 

Ως “σεξουαλικός προσανατολισμός” ορίζεται στην Εισαγωγή και το Προοίμιο των Αρχών “η  ιδιότητα κάθε προσώπου να νοιώθει εύλογη συναισθηματική, τρυφερή ή σεξουαλική έλξη από και να έχει προσωπικές και σεξουαλικές σχέσεις με άτομα διαφορετικού φύλου ή του ίδιου φύλου ή περισσότερων από ένα φύλου”. Άρα γίνεται λόγος για σχέσεις με άλλα φυσικά πρόσωπα, ιδιότητα που δεν αναγνωρίζεται από το δίκαιο στα ζώα και τους νεκρούς. Εξάλλου, σε όλες τις Αρχές αναφέρεται ότι τα ειδικά νομιμοποιητικά μέτρα σχετικά με την αναγνώριση των  σχέσεων θα πρέπει να αφορούν άτομα τα οποία βρίσκονται σε νόμιμη ηλικία συναίνεσης για ερωτικές σχέσεις. Άρα, δεν γίνεται λόγος για νομιμοποίηση των δικαιωμάτων των παιδόφιλων. Αντίθετα μάλιστα επαναλαμβάνεται εμφατικά ο κανόνας του διεθνούς δικαίου για την προστασία των παιδιών βάσει του οποίου, όταν λαμβάνονται αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, το σημαντικότερο κριτήριο είναι το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. 

Ως “ταυτότητα φύλου” ορίζουν οι Αρχές το “βαθύ, εσωτερικό και ατομικό βίωμα κάθε προσώπου ως προς το φύλο του, το οποίο μπορεί να ανταποκρίνεται ή μπορεί να μην ανταποκρίνεται προς το φύλο που του αποδόθηκε κατά τη γέννησή του, συμπεριλαμβανομένης της προσωπικής αντίληψης περί του σώματος (η οποία μπορεί να περιλαμβάνει, εφόσον έχει επιλεγεί ελεύθερα, την μεταβολή της εμφάνισης ή της λειτουργίας του σώματος με ιατρικά, χειρουργικά ή άλλα μέσα) και άλλες εκδηλώσεις του φύλου, συμπεριλαμβανομένης της ενδυμασίας, του λόγου και της συμπεριφοράς”.

Οι ομάδες χάριν των οποίων θεσπίστηκαν οι Αρχές της Yogyakarta είναι οι ομοφυλόφιλοι, οι λεσβίες, οι αμφιφυλόφιλοι, οι διαφυλικοί, οι διεμφυλικοί και τα άτομα χωρίς καθορισμένο φύλο. Οι Αρχές της Yogyakarta επιβεβαιώνουν ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα εφαρμόζονται και σε αυτές τις περιπτώσεις σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου.

Οι Αρχές της Yogyakarta δεν προστατεύουν τους παιδόφιλους, τους κτηνοβάτες, τους νεκρόφιλους, τις σχέσεις πέραν των δύο προσώπων, καθόσον αυτές οι κατηγορίες δεν περιλαμβάνονται στο εύρος που αποδίδεται από τις Αρχές στις έννοιες “σεξουαλικός προσανατολισμός” και “ταυτότητα φύλου”. Εξάλλου, στην Ελλάδα οι παραπάνω πράξεις ειναι ποινικά κολάσιμες ενώ, όπως προκύπτει από τη διατύπωση των σχετικών διατάξεων του Αστικού Κώδικα, ο γάμος και το νομοσχέδιο για το σύμφωνο συμβίωσης αφορά ένωση δύο προσώπων. 

 

4. Μα, απειλείται σήμερα στην Ελλάδα  λ.χ. το “δικαίωμα στη ζωή”, λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού ενός ανθρώπου;

Έχει υποστηριχθεί  ότι οι Αρχές της Yogyakarta απευθύνονται κυρίως σε ανελεύθερα καθεστώτα (ή “τριτοκοσμικές χώρες”), όπου, ούτως ή άλλως δεν προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη ζωή, στην μη φυλάκιση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, την απαγόρευση των βασανιστηρίων, στο δικαίωμα  στέγασης κλπ. Αφορούν αυτά την Ελλάδα σήμερα;

Δυστυχώς την αφορούν. 

Είναι γνωστή η  περιπέτεια που πέρασε στη χώρα μας ο Ιρανός πρόσφυγας, ο οποίος  ζήτησε άσυλο στην Ελλάδα για να αποφύγει την θανατική καταδίκη λόγω του σεξουαλικού του προσανατολισμού, περνώντας από ένα   οκταετή αγωνιώδη γραφειοκρατικο γολγοθά  μέχρι να του δοθεί η απαραίτητη και στοιχειώδης πολιτειακή  προστασία. Oι Αρχές της Yogyakarta προβλέπουν ειδικό δικαίωμα ασύλου, ακριβώς για τις περιπτώσεις διώξεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. 

Είναι γνωστές οι επιχειρήσεις “αρετή” της αστυνομίας σε δημόσιους χώρους που συχνάζουν ομοφυλόφιλοι και οι θαμώνες υποβάλλονται σε εξευτελιστικούς ελέγχους, ενώ δεν διαπράττουν κανένα ποινικό αδίκημα. Με το θέμα έχει ασχοληθεί ο Συνήγορος του Πολίτη εκδίδοντας μάλιστα και σχετικό Πόρισμα  για τις απολύτως παράνομες και αδικαιολόγητες αυτές αστυνομικές πρακτικές. Οι Αρχές της Yogyakarta συνιστούν στα κράτη να οργανώσουν προγράμματα ευαισθητοποίησης για όλους τους αστυνομικούς, δικαστικούς, υπαλλήλους φυλακών, δικηγόρους και κρατικούς λειτουργούς, ώστε να εκπαιδευτούν στο σεβασμό της διαφορετικότητας. 

To δικαίωμα στη στέγη μπορεί να απειληθεί αν σε μια σχέση συμβίωσης εκλείψει το προσωπο που έχει υπογράψει το μισθωτήριο συμβόλαιο: σύμφωνα με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (του 2003) δεν επιτρέπεται ο εκτοπισμός του  συντρόφου μόνο και μόνο επειδή είναι ομόφυλος με τον εκλιπόντα. Δικαίωμα καθόλου αυτονόητο στη σημερινή Ελλάδα.

Τέλος, η περιθωριοποίηση την οποία υφίστανται οι ομοφυλόφιλοι και οι διαφυλικοί σήμερα, η οποία μπορεί να οδηγήσει ορισμένες φορές στην σωματική ανασφάλεια και το θάνατο είναι αποτέλεσμα της συνολικής συμπεριφοράς μιας κοινωνίας και της πολιτικής  ενός κράτους απέναντι στον διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Τα “γκέτο” οποιουδήποτε είδους και ομάδας,  ποτέ δεν είναι επιλογές των ατόμων – αποτελούν μονοδρόμους επιβαλλόμενους από τις πλειοψηφίες.

Στα θέματα σεβασμού του σεξουαλικού προσανατολισμού, η προκατάληψη, ο στιγματισμός, η βία και η αναλγησία καθιστούν ακόμα και οι πιο προηγμένες χώρες ανελεύθερα καθεστώτα και “τριτοκοσμικά κράτη”. 

5. Επιβάλλουν οι Αρχές της Yogyakarta στα κράτη να θεσπίσουν το γάμο των ομόφυλων ζευγαριών;

Όχι, αφού ούτε το ισχύον διεθνές δίκαιο προβλέπει αυτή την υποχρεώση για τα κράτη. 

Ωστόσο, από αυτό το κείμενο προβλέπεται ένα πλέγμα Αρχών και συστάσεων από τις οποίες προκύπτει ότι οι οικογενειακές σχέσεις πρέπει να ρυθμίζονται νομοθετικά και διοικητικά με τον ίδιο τρόπο, με σεβασμό στην αρχή της ισότητας κα χωρίς διακρίσεις. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται οι συστάσεις προς τα κράτη ώστε να διασφαλιστεί ότι οι νόμοι αναγνωρίζουν την ποικιλότητα των μορφών οικογένειας και να λαμβάνονται μέτρα ώστε οι οικογένειες να μην υφίστανται άνιση μεταχείριση με κριτήριο τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου.

Οι συστάσεις για την πραγμάτωση του δικαιώματος ίδρυσης οικογένειας (Αρχή 24) περιλαμβάνουν  τη δυνατότητα της πρόσβασης στην ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, καθώς και τη δυνατότητα για υιοθεσία. Ειδικά για την προστασία των παιδιών, συνιστάται στα κράτη να προκρίνεται πάντοτε το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, όπως προβλέπει εξάλλου και το διεθνές δίκαιο, αλλά διευκρινίζεται ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός ή η ταυτότητα φύλου του παιδιού ή κάθε μέλους της οικογένειας ή άλλου προσώπου δεν μπορεί να θεωρείται ασυμβίβαστος με το βέλτιστο συμφέρον. Αυτή τη σύσταση  ακολούθησε πρόσφατα και με απόφαση του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου: κανείς δεν μπορεί να αποκλεισθεί από την δυνατότητα υιοθέτησης ενός παιδιού μόνο και μόνο επειδή είναι ομοφυλόφιλος.

Περαιτέρω, από όλο το πλέγμα των Αρχών προβλέπεται ότι κάθε κοινωνικό ή άλλο μέτρο που ισχύει θα πρέπει να εφαρμοζεται σε όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από το σεξουαλικό του προσανατολισμό, πράγμα που σημαίνει ότι οι νομικές δυνατότητες και τα προνόμια που προβλέπονται για τα ετερόφυλα ζευγάρια θα πρέπει να ισχύουν και για τα ομόφυλα.

Το νομοθετικό μέσο με το οποίο θα επιτευχθεί αυτή η άρση των ανισοτήτων καταλείπεται σε κάθε κράτος. Καλείται  δηλαδή κάθε κράτος να θεσπίσει οικογενειακούς θεσμούς αλλά και κοινωνικοασφαλιστική, φορολογική, κληρονομική και εργασιακή νομοθεσία η οποία θα πρέπει να έχει τα ίδια ή αντίστοιχα έννομα αποτελέσματα με αυτά του γάμου, του συμφώνου συμβιώσεως ή ακόμα και της de facto συμβιώσεως.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ολοκλήρωσης της ισότητας: και οι ομοφυλόφιλοι κρατούμενοι έχουν δικαίωμα συζυγικών επισκέψεων, όταν η σωφρονιστική νομοθεσία προβλέπει τέτοιο δικαίωμα (Αρχή 9, Σύσταση Ε.).

Συνεπώς,  οι Αρχές τυπικά δεν προβλέπουν δικαίωμα γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, αλλά προβλέπουν ότι τα κράτη θα πρέπει να εγγυώνται νομοθετικά ότι δεν πρέπει να αποκλείεται κανείς από τα δικαιώματα που συνεπάγεται ο γάμος ή το σύμφωνο συμβίωσης, με μόνο κριτήριο τον σεξουαλικό του προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου.

6. Γιατί το κείμενο αναφέρει ότι (μόνο)  τα κράτη που αναγνωρίζουν γάμους ή σύμφωνα συμβίωσης για ομοφυλόφιλους θα πρέπει να παρέχουν ίδια δικαιώματα με όσα προβλέπονται για τους ετερόφυλους;

Το κυρίως κείμενο των Αρχών  ακολουθεί την δομή: (α) αναφορά του κανονιστικού μέρους της εκάστοτε “Αρχής” που αντιστοιχεί σε ανθρώπινο δικαίωμα και (β) ενδεικτικές συστάσεις προς τα κράτη για την πρακτική εφαρμογή του κανονιστικού μέρους (“Τα κράτη πρέπει: ...”).

Αυτό σημαίνει ότι το μέρος (β), των συστάσεων, περιέχει τα ελάχιστα μέτρα τα οποία καλούνται να λάβουν τα κράτη για να υλοποιήσουν την κάθε  “Αρχή”. Τα κράτη μπορούν να ακολουθήσουν κάθε άλλο μέσο με το οποίο εξασφαλίζεται στην πράξη ο κανόνας που αναλύει το ανθρώπινο δικαίωμα. Αυτό αναφέρεται ρητά και στην Εισαγωγή των Αρχών.

Με βάση αυτή τη λογική, η σύσταση Ε της Αρχής 24 που αναφέρει ότι τα Κράτη που αναγνωρίζουν τους γάμους ή τα σύμφωνα συμβίωσης οφείλουν να εξασφαλίζουν ίσα δικαιώματα για κάθε είδος ζευγαριού, αποτελεί ένα ελάχιστο μέτρο που διασφαλιζει την έμπρακτη εφαρμογή του δικαιώματος ίδρυσης οικογένειας. Το μέτρο αυτό δεν είναι όμως το μοναδικό που πρέπει να ληφθεί, ούτε και αναγνωρίζει στα κράτη “διακριτική ευχέρεια” ως προς την εξασφάλιση όλων των δικαιωμάτων ισότητας σε όλη τους την έκταση. 

Η γενικότερη υποχρέωση αναγνώρισης ίσων δικαιωμάτων όσον αφορά την ίδρυση οικογένειας, τα κοινωνικοασφαλιστικά, εργασιακά, κληρονομικά και άλλα δικαιώματα δεν περιορίζεται από αυτήν την σύσταση που απευθύνεται στα κράτη που ήδη έχουν αναγνωρίσει τον θεσμό του γάμου και του συμφώνου. Αντιθέτως, μάλιστα, συνηγορεί για την αναγνώριση αυτών των θεσμών και από τα υπόλοιπα κράτη, μολονότι, όπως προεκτέθηκε, αυτή η νομοθετική λύση δεν είναι αποκλειστική ή τυπικά δεσμευτική για την διασφάλιση των δικαιωμάτων από τα κράτη. 

7. Μήπως οι Αρχές της Yogyakarta αποτελούν ένα μαξιμαλιστικό και ανεδαφικό κείμενο που καταργεί το διάλογο για τα δικαιώματα και την επιστημονική έρευνα σχετικά με τη σεξουαλικότητα;

Στο κείμενο των Αρχών αναγνωρίζονται οι ισχύοντες “κατάλογοι” των δικαιωμάτων που περιλαμβάνουν γνωστά διεθνή κείμενα, εξειδικευμένοι σύμφωνα με την εξίσου θεμελιώδη νομολογία διεθνών δικαστηρίων. Αυτά τα διεθνή κείμενα και, πολύ περισσότερο, η νομολογία, δεν αποτελούν “κλειστά συστήματα”, όσο κι αν οι αναθεωρήσεις τους ακολουθούν διεργασίες πολύ πιο σύνθετες από την κοινή νομοθεσία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης του 2000 περιλαμβάνει δικαιώματα που δεν είχε προβλέψει ο νομοθέτης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1950, όπως η ρητή απαγόρευση των διακρίσεων λόγω “γενετήσιου προσανατολισμού”. 

Οι Αρχές επαναλαμβάνουν  τον κλασικό και παγιωμένο κατάλογο των θεμελιωδών δικαιωμάτων, για την ενάσκηση των οποίων δεν προϋποτίθεται  συγκεκριμένη σεξουαλικότητα του φορέα, αλλά αντίθετα απαγορεύεται ο περιορισμός της απόλαυσής τους λόγω αυτού του κριτηρίου. Η επανάληψη αυτή συνοδεύεται από τη ρητή μνεία ότι, σε κάθε περίπτωση, το εκάστοτε δικαίωμα αναγνωρίζεται “ανεξάρτητα από το σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου” του ανθρώπου που το ασκεί. Φαίνεται ότι η “σιωπή” του νομοθέτη δεν ήταν πάντοτε αρκετή για να καταστεί σαφές ότι τα δικαιώματα αναγνωρίζονται για όλους τους ανθρώπους, χωρίς διακρίσεις. Η νομολογία σε αρκετές περιπτώσεις ήρθε ακριβώς για να αναγνωρίσει ότι η σεξουαλικότητα δεν είναι κριτήριο για την ενάσκηση ενός ανθρώπινου δικαιώματος και ότι οι αποκλεισμοί και οι παραβιάσεις που οφείλονται στον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου είναι παράνομοι. 

Οι Αρχές επαναλαμβάνουν λοιπόν τα στοιχειώδη: τις δυνατότητες που αναγνωρίζεται ότι έχει κάθε πρόσωπο, ακριβώς λόγω της ανθρώπινης ιδιότητάς του. Ως εκ τούτου, όσα περιλαμβάνονται στις Αρχές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν “μαξιμαλιστικές” επιδιώξεις, αφού βασίζονται σε κείμενα τα οποία ισχύουν διεθνώς εδώ και πολλές δεκαετίες και προβλέπουν το ελάχιστο δυνατό για κάθε άνθρωπο.  Εξάλλου, η “μομφή” ότι πρόκειται για ένα ιδιαίτερα εκτεταμένο κανονιστικό κείμενο είναι αποτέλεσμα μιας εσφαλμένης ανάγνωσης, καθώς το “κανονιστικό” (κωδικοποιητικό)  μέρος περιλαμβάνεται μόνο τις 29 παραγράφους των Αρχών – δικαιωμάτων, δηλαδή περίπου δέκα σελίδες (o Xάρτης Δικαιωμάτων της ΕΕ είναι 51 μαζί με τις “Επεξηγήσεις”), ενώ το υπόλοιπο τμήμα του κειμένου καταλαμβάνεται από ενδεικτικές και μη αποκλειστικές συστάσεις – κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη για την πρακτική εφαρμογή των Αρχών. Αποτελεί αρετή του κειμένου ότι συνοδεύεται από οδηγίες για την ρεαλιστική υλοποίηση των Αρχών, χωρίς να περιορίζεται δηλαδή σε μια θεωρητική “διακήρυξη”. 

Αναγνωρίζοντας  ότι το δίκαιο των ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι μια διαδικασία σε εξέλιξη, οι Αρχές περιλαμβάνουν ρήτρες που αφήνουν ανοικτό το περιεχόμενό τους σε κάθε αναθεώρηση. Στην Εισαγωγή των Αρχών επισημαίνεται  ότι οι συστάσεις που περιέχουν αναφέρονται στη σημερινή κατάσταση του διεθνούς δικαίου, ενώ τα κράτη μπορούν να λάβουν και κάθε άλλο μέτρο, καθώς η προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι ένα έργο σε εξέλιξη. Στο Προοίμιο αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα της τακτικής αναθεώρησης των Αρχών, ώστε να προσαρμόζονται στις εξελίξεις και να μπορούν να εφαρμόζονται διατοπικά και διαχρονικά. Στην  Αρχή 27 προβλέπεται ως δικαίωμα  ο διάλογος για την ανάπτυξη νέων κανόνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το κείμενο αυτό δεν αποτελεί λοιπόν ένα “κλειστό” σύστημα, αλλά μια καταγραφή των ισχυόντων δικαιωμάτων προβλέποντας  ορισμένες μη αποκλειστικές συστάσεις για την πρακτική εφαρμογή τους από τα κράτη.  

Εξάλλου, υιοθετώντας ευρείς ορισμούς για την σεξουαλικότητα και την ταυτότητα φύλου, οι Αρχές δεν “κλείνουν” την επιστημονική αναζήτηση, αλλά αντίθετα καλούν σε μια ανοιχτή αντιμετώπιση των σχετικών θεμάτων, πέραν των στερεοτύπων και των “λογικών” της θεραπείας και της καταστολής της σεξουαλικότητας. Είναι χαρακτηριστική η Αρχή 18 για την προστασια από τις ιατρικές καταχρήσεις, ένα αυτονόητο και θεμελιώδες ακραίο όριο που τίθεται στην επιστημονική έρευνα και συνδέεται με την αξιοπρέπεια, το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού και την αντιμετώπιση του ανθρώπου ως τέτοιου και όχι ως πειραματόζωου. Η μόνη περίπτωση στην οποία οι Αρχές λαμβάνουν μια κατηγορηματική επιστημονική θέση αφορά το συμπέρασμα ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου δεν αποτελούν  per se “παθήσεις”, πόρισμα στο οποίο έχει καταλήξει η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα εδώ και δεκαετίες. 

Το επιχείρημα ότι η ελληνική κοινωνία δεν είναι “ώριμη” για τις παραδοχές αυτές, απλώς ενισχύει την αναγκαιότητα ενσωμάτωσης των Αρχών στις κρατικές πολιτικές. Σε μια κοινωνία που αμφισβητεί ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα  ισχύουν για τα άτομα με διαφορετική σεξουαλικότητα, η αρχή του κράτους δικαίου επιβάλλει τη λήψη πρόσθετων μέτρων για την προστασία των ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων. 

8. Ποιος είναι υπεύθυνος να παρακολουθεί την τήρηση των Αρχών της Yogyakarta;

Oι συντάκτες των Αρχών απευθύνονται αρχικά προς τις κοινωνίες και τα κράτη, υπενθυμίζοντάς τους τις υποχρεώσεις βάσει του διεθνούς δικαίου. Πρωταρχικά λοιπόν υπεύθυνα είναι τα ίδια τα κράτη, ενόψει και της ευθύνης που υπέχουν έναντι της διεθνούς κοινότητας.

Στις “Πρόσθετες συστάσεις”, οι συντάκτες απευθύνονται σε ένα σύνολο θεσμικών φορέων, καλώντας τους να λάβουν μέτρα για την πρακτική εφαρμογή των Αρχών: τα όργανα του Ο.Η.Ε, οι διεθνείς οργανισμοί (όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης), τα διεθνή δικαστήρια (όπως αυτό του Στρασβούργου), οι ΜΚΟ, τα εθνικά θεσμικά όργανα που είναι επιφορτισμένα με την παρακολούθηση της εφαρμογής των ανθρώπινων δικαιωμάτων (όπως η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο Συνήγορος του Πολίτη και τα δικαστήρια),  οι επαγγελματικοί σύλλογοι των τομέων της υγείας, της δικαιοσύνης και της παιδείας, οι εμπορικές οργανώσεις, τα Μ.Μ.Ε. και οι ιδιώτες χρηματοδότες. 

Μέχρι στιγμής, προς την κατεύθυνση αυτή έχει ενεργοποιηθεί ένα θεσμικό όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης: ο Επίτροπος των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων που απεύθυνε έκκληση σε όλα τα κράτη του Συμβουλίο να μελετήσουν τις Αρχές και να τις ενσωματώσουν στις πολιτικές τους. Η πρόσκληση αυτή του Επιτρόπου καθιστά τις Αρχές ένα πανευρωπαϊκό πρότυπο, βάσει (και) του οποίου θα αξιολογείται πλέον ο βαθμός σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων σε κάθε χώρα. 

Συνεπώς, στην Ελλάδα οι Αρχές θα πρέπει να ακολουθούνται από την νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική λειτουργία, από τη Βουλή, την Κυβέρνηση και τη δημόσια διοίκηση, τα ΜΜΕ. Ενας εποπτικός ρόλος ανήκει εξ ορισμού στην Εθνική Επιτροπή των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στον Συνήγορο του Πολίτη και τις άλλες ανεξάρτητες αρχές, κατά την έκταση των αρμοδιοτήτων τους, αλλά και στα ΜΜΕ, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τον ατομικό κοινωνικό έλεγχο στον οποίο έχει δικαίωμα κάθε πολίτης, στο πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης και του δικαιώματος του αναφέρεσθαι στις αρχές. 

9. Οι αναφορές στα ΜΜΕ μήπως εισάγουν περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης;

Η Αρχή 19 αλλά και η Πρόσθετη Σύσταση ΙΣΤ εισηγούνται την πλουραλιστική ενημέρωση όσον αφορά τον σεξουαλικό προσανατολισμό, ενώ η Αρχή 26 προβλέπει την ενθάρρυνση του δημόσου διαλόγου ανάμεσα σε υποστηρικτές διαφόρων πολιτισμικών ομάδων και διαφορετικών σεξουαλικοτήτων και ταυτοτήτων φύλου. Γενική κατευθυντήρια γραμμή των Αρχών είναι ότι θα πρέπει να αποδομηθούν τα σεξιστικά στερεότυπα και κυρίως να παύσει να προβάλλεται ένας σεξουαλικός προσανατολισμός ως “υπερέχων” έναντι άλλου.

Οι Αρχές στοχεύουν σε μια κοινωνία που θα είναι όχι απλώς ανεκτική, αλλά θα αντιμετωπίζει με ίσους όρους κάθε σεξουαλικότητα, προκειμένου να καταπολεμηθούν οι προκαταλήψεις, ο στιγματισμός, η ρατσιστική αντιμετώπιση και η εξευτελιστική συμπεριφορά εις βάρος ατόμων “διαφορετικού” σεξουαλικού προσανατολισμού. Ο κίνδυνος για την ελευθερια της έκφρασης σχετίζεται με την προώθηση ενός μοντέλου “πολιτικώς ορθού” δημόσιου λόγου, μιας υποχρεωτικα ομογενοποιημένης αντιμετώπισης της σεξουαλικότητας, περιορισμό της σάτιρας κτλ.

Κατ΄ αρχήν πρέπει να επισημανθεί ότι οι αναφορές στα ΜΜΕ δεν περιλαμβάνονται στο “κανονιστικό” - κωδικοποιητικό μέρος των Αρχών, αλλά μόνο στις συστάσεις, γεγονός που αποσυνδέουν τις σχετικές αναφορές από οποιαδήποτε “εκτελεστότητα” ή κατασταλτική πρακτική για συμμόρφωση. Δεν προβλέπονται “απαγορεύσεις” για τα ΜΜΕ. Συνεπώς, οι Αρχές δεν περιλαμβάνουν per se περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης, ούτε ενθαρρύνουν τις λογοκριτικές πρακτικές. 

Σε δεύτερο επίπεδο διαπιστώνεται ότι, όπως υπογραμμίζεται στις Αρχές, στόχος είναι ο πλουραλισμός και η προώθηση του διαλόγου για τα θέματα της σεξουαλικότητας. Αυτό αφορά προφανώς τα ΜΜΕ και τις παραγωγές τους στις οποίες υπεισέρχεται το στοιχείο του διαλόγου. Ένα μονολιθικό αντρικό πορνοπεριοδικό λ.χ. προφανώς δεν αποτελεί ένα forum διαλόγου, ούτε μπορεί να υποχρεώνεται να περιέχει αναφορές σε άλλους σεξουαλικούς προσανατολισμούς. Το ίδιο ισχύει βεβαίως και για τα έργα τέχνης τα οποία βρίσκουν το ακροατήριό τους μέσω των ΜΜΕ.

Από εκεί και πέρα όμως, οι αυθαίρετες γενικεύσεις, η μονομερής παρουσίαση της πραγματικότητας, η σεξιστική προπαγάνδα, οι στρεβλώσεις, η απαξίωση προσώπων ή η εμπορευματοποίηση των πληροφοριών για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου, αποτελούν περιπτώσεις οι οποίες ούτως ή άλλως στηλιτεύονται από  διεθνείς κώδικες δημοσιογραφικής δεοντολογίας και αντίστοιχες οργανώσεις. Όποιος διαχειρίζεται πληροφοριες που καθιστά δημόσιες στο κοινό, οφείλει να τηρεί τις συναλλακτικές υποχρεώσεις του Τύπου που επιβάλλουν την πλουραλιστική προσέγγιση, όταν πρόκειται για το ευαίσθητο ζήτημα της σεξουαλικότητας. 

Η αποδόμηση των στερεοτύπων είναι ένα μέσο πραγμάτωσης του πλουραλισμού, όχι αυτοσκοπός. Είναι περισσότερο ένας “πολιτικός” στόχος και μέσο, όχι μια δέσμευση που εδράζεται στο διεθνές δίκαιο. Ως θετικό μέτρο, όμως, κι εφόσον βρίσκεται σε συμβατότητα με την αρχή της αναλογικότητας, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι προσβάλλει την ελευθερία της έκφρασης, καθώς αποσκοπεί στην αποκατάσταση ιστορικών ανισοτήτων, οι οποίες έχουν διαιωνίσει την προκατάληψη, τον στιγματισμό και το μίσος για τους ανθρώπους διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου. 

10. Πως μπορεί να γίνει η ενσωμάτωση των Αρχών στις πολιτικές της χώρας;

Οι συστάσεις που περιλαμβάνουν οι Αρχές αφορούν την νομοθεσία, την διοικητική πρακτική,  την οργάνωση προγραμμάτων εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης και την πλουραλιστική μετάδοση πληροφοριών όσων αφορά τις διάφορες μορφές σεξουαλικότητας και ταυτότητας φύλου.

Κατ΄αρχήν επιβάλλεται μια ευρύτατη ανασκόπηση της ισχύουσας νομοθεσίας και της διοικητικής πρακτικής, ώστε να εντοπιστούν ρητοί ή σιωπηροί αποκλεισμοί από την ενάσκηση ανθρώπινων δικαιωμάτων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου. 

Σε δεύτερο επίπεδο, οι αποκλεισμοί αυτοί θα πρέπει να αρθούν με απαλείψεις διατάξεων που εισάγουν αθέμιτες διακρίσεις ή και με θέσπιση ρητών διατάξεων που αίρουν τις αμφιβολίες για την ίση προσβαση σε κάθε δικαίωμα.

Σε τρίτο επίπεδο, κάθε προετοιμαζόμενο νομοθετικό, διοικητικό ή άλλο κρατικό μέτρο θα πρέπει να ελέγχεται εκ των προτέρων ως προς τη συμβατότητα του προς τις Αρχές της Yogyakarta. 

Σε τέταρτο επίπεδο, θα πρέπει να ακολουθηθούν οι συστάσεις που συνοδεύουν κάθε Αρχή καθώς και κάθε άλλο μέτρο που κρίνεται αναγκαιο για την πρακτική εφαρμογή των Αρχών. 

 Η ενσωμάτωση των Αρχών στις κρατικές πολιτικές προϋποθέτει την ενεργοποίηση των φορέων που είναι εξ ορισμού υπεύθυνοι για την εφαρμογή των Αρχών, όπως εκτέθηκε παραπάνω.   Η εφαρμογή των Αρχών της Yogyakarta μπορεί να γίνει πραγματικότητα, εφόσον ενεργοποιηθεί κάθε πολίτης.

Παράταση δίνει ο ΟΠΙ για την "διαβούλευση"

"Κατόπιν πολλών σχετικών αιτημάτων δίδεται τελευταία παράταση συμμετοχής στη διαβούλευση ως και την 15.06.08"

Το αίτημα που διατυπώθηκε εκ μέρους ορισμένων bloggers δεν ήταν βέβαια η "παράταση", αλλά, ουσιαστικά η επαναδιατύπωση των ερωτημάτων της "διαβούλευσης". 

Στις 26.5.2008 εστάλη μάλιστα στον ΟΠΙ και σχετικό αίτημα καθώς και  πρόταση για συνάντηση με bloggers. 

Μέχρι σήμερα ο ΟΠΙ δεν έχει απαντήσει στα παραπάνω. Σύμφωνα με το άρθρο 10 του Συντάγματος, οι κρατικές υπηρεσίες είναι υποχρεωμένες να απαντούν αιτιολογημένα ενώ κατά το άρθρο 4 του Κώδικα Διοικητικής Δικαδικασίας οι υποθέσεις πρέπει να διεκπεραιώνονται εντός 50 ημερών. Αυτές οι διατάξεις, σύμφωνα με το Συνήγορο του Πολίτη, εφαρμοζονται ακόμα και στα κρατικά νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, όπως είναι ο ΟΠΙ.

Συνεπώς, ο ΟΠΙ έχει ακόμα 35 ημέρες να απαντήσει, αλλά δεν γνωρίζουμε αν θα τηρήσει αυτήν την υποχρέωση, αφού μετέθεσε την ημερομηνία διαβούλευσης έως τις 15.6.2008.

Γιατί άραγε μετατέθηκε αυτή η ημερομηνία και ποιοι ζήτησαν αυτή τη μετάθεση; Ποιοι δεν πρόλαβαν να στείλουν τη συμμετοχή τους στη διαβούλευση και γιατί ο ΟΠΙ δεν εξετάζει την αναδιατύπωση των ερωτημάτων;

Ερωτήματα αναπάντητα που ενδεχομένως να ενδιαφέρουν και τον Συνήγορο του Πολίτη, αν χρειαστεί να κατατεθεί αναφορά ενώπιον του για τις ενέργειες και παραλείψεις του ΟΠΙ.

Φρέσκια γραφιστική προσέγγιση στο logo της ΕΡΤ

"Φθαρμένο" λογότυπο κρατικοδίαιτης υπηρεσίας (έτος παραγωγής: 1990)

 

 "Φρέσκο" λογότυπο κρατικοδίαιτης υπηρεσίας (έτος παραγωγής: 2008). Κόστος 1,2 εκ .ευρώ.

[Εκτός θέματος, αλλά μερικά πράγματα βγάζουν μάτι]

 

Video από το Greek Blogger Camp 08: vrypan και elawyer

Οι Έλληνες bloggers κατά των διακρίσεων ανατρέπουν τις κατηγορίες του υπουργού περί ανωριμότητας

Αθήνα, 16.5.2008
ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Της Πρωτοβουλίας των Ελλήνων Bloggers Εναντίον των Διακρίσεων
_____________
1. Εισαγωγή
Στις 17.3.2008 περίπου 260 bloggers από την Ελλάδα και το εξωτερικό υιοθέτησαν το σύνθημα "Συμβόλαιο συμβίωσης μόνο για κάποιους; Όχι ευχαριστώ / A domestic partnership that discriminates? No Thanks!" που ακολουθείται από σχετικό κείμενο και λογότυπο [βλ. Παράρτημα]
Η κίνηση αυτή ήταν μια αντίδραση σε δημοσιεύματα σχετικά με το προετοιμαζόμενο νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την καθιέρωση ενός συμφώνου συμβίωσης που αφορούσε αποκλειστικά τα ετερόφυλα ζευγάρια.
Στις 14.4.2008 η Πρωτοβουλία απέστειλε στην ΕΕΔΑ ένα αίτημα ακρόασης, προκειμένου να ανταλλαχθούν πληροφορίες και να υποβληθούν ορισμένα αιτήματα που θεωρείται ότι η ΕΕΔΑ μπορεί να προωθήσει επισήμως και αρμοδίως.
Σε απάντηση προς αυτή την επικοινωνία, η ΕΕΔΑ ζήτησε , με το υπ' αρ. πρωτ. 175/12.5.2008 έγγραφο του Προέδρου της, να κατατεθούν εγγράφως οι παρατηρήσεις της Πρωτοβουλίας, ενόψει της συζήτησης του θέματος στην Ολομέλεια της ΕΕΔΑ.
Η Πρωτοβουλία απάντησε αυθημερόν ότι θα επανέλθει με σχετικό Υπόμνημα.
2. Η θέση της Πρωτοβουλιας
Όπως προεκτέθηκε, η Πρωτοβουλία υποστηρίζει ότι ένα σύμφωνο συμβίωσης που αφορά αποκλειστικά τα ετερόφυλα ζευγάρια εισάγει μια αθέμιτη διάκριση με κριτήριο το φύλο και τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Η διάκριση αυτή εισάγεται με ρητό τρόπο σε νομοθέτημα του οικογενειακού δικαίου και, εξ αυτού του λόγου, τίθενται ζητήματα ασυμβατότητας προς την συνταγματική αρχή της ισότητας (άρθρο 4 Σ.), αλλά και προς το ανθρώπινο δικαίωμα του σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής σε συνδυασμό με την απαγόρευση των διακρίσεων (άρθρο 8 και 14 ΕΣΔΑ).
3. Οι εξελίξεις έως σήμερα
Ύστερα από την κατακραυγή που προκάλεσε η εξαγγελόμενη ρύθμιση ως προς το θέμα της διάκρισης, επενέβη η ΕΕΔΑ και, με τo από 26.3.2008 δελτίο τύπου, γνωστοποίησε την επιστολή που έστειλε ο Πρόεδρός της προς τον υπουργό Δικαιοσύνης, επισημαίνοντας τα ως άνω ζητήματα που συνδέονται με την ίση μεταχείριση, ως προς την ενάσκηση ανθρώπινων δικαιωμάτων και ζητώντας τη σύσταση μιας ομάδας εργασίας για την μελέτη της επέκτασης εφαρμογής του σχεδιαζόμενου νομοθετήματος και στα ομόφυλα ζευγάρια.
Επίσης, ο Συνήγορος του Πολίτη σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου δήλωσε ότι η χώρα μας θα πρέπει να εξαλείψει τις αθέμιτες διακρίσεις με κριτήριο τον σεξουαλικό προσανατολισμό.
Με δελτίο τύπου, το υπουργείο Δικαιοσύνης αποδέχθηκε την πρόταση της ΕΕΔΑ ανακοινώνοντας ότι θα προβεί στην σύσταση της εν λόγω ομάδας εργασίας.
Στη συνέχεια, η ΕΕΔΑ, με δελτίο τύπου της 3.4.2008, εξέφρασε την ικανοποίησή της για την άμεση αντίδραση και την αποδοχή της πρότασής της από το υπουργείο, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα την ανάγκη προσδιορισμού των χρονικών ορίων μέσα στα οποία η ομάδα εργασίας θα πρέπει να καταθέσει τις προτάσεις της. Επεσήμανε επίσης την ανάγκη συμμετοχής στην διαδικασία των ατόμων που αφορούν οι νέες ρυθμίσεις, προκειμένου να ληφθούν υπ' όψιν οι θέσεις και οι προτάσεις τους.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης δεν έχει απαντήσει στις ανωτέρω επισημάνσεις έως σήμερα, ενώ επίκειται, όπως έχει ανακοινωθεί, η κατάθεση του νομοσχεδίου ως μέτρο του "κοινωνικού πακέτου" νομοθεσίας που προωθεί η Κυβέρνηση (ως προς το οικογενειακό δίκαιο).
4. Οι παρατηρήσεις και τα αιτήματα της Πρωτοβουλίας
4.1 Η ομάδα εργασίας
Παρατηρήσεις
Σχετικά με τη συγκρότηση της εν λόγω ομάδας εργασίας, δεν έχει ανακοινωθεί κανένα απολύτως στοιχείο, γεγονός που εγείρει ερωτήματα ως προς:
(α) το χρόνο έναρξης των εργασιών της,
(β) τα κριτήρια επιλογής των ατόμων που θα την αποτελέσουν,
(γ) τη διαδικασία με την οποία θα εξετάσει τα ζητήματα, αν λ.χ. θα ενεργοποιήσει τη δυνατότητα μιας ευρύτερης δημόσιας διαβούλευσης,
(δ) το βαθμό δέσμευσης του υπουργείου από την εισήγηση της ομάδας.
Όπως πολύ σωστά έχει επισημάνει η ΕΕΔΑ, πρέπει να προσδιοριστεί ένας χρονικός ορίζοντας για την υποβολή της εισήγησης της ομάδας εργασίας.
Προτάσεις της Πρωτοβουλίας
(α) H ομάδα εργασίας πρέπει να συγκροτηθεί άμεσα και η έναρξη των εργασιών της να συνοδευθεί από συγκεκριμένο κείμενο που θα δεσμεύει το υπουργείο για την λήψη υπόψη της εισήγησής της.
(β) Tα κριτήρια επιλογής των ατόμων που θα αποτελέσουν την ομάδα εργασίας θα πρέπει να είναι η αντιπροσωπευτικότητα (λ.χ. μέλη μη κυβερνητικών οργανώσεων αλλά και ενώσεων πολιτών για τα ατομικά δικαιώματα), η θεσμικότητα (λ.χ. μέλη της ΕΕΔΑ, εκπρόσωποι του Συνηγόρου του πολίτη), η επιστημονική επάρκεια (λ.χ. καθηγητές οικογενειακού δικαίου και κοινωνιολογίας), τα πρόσωπα που καλούνται να εφαρμόσουν το μέτρο στην πράξη (λ.χ. εκπρόσωπος Συμβολαιογραφικού Συλλόγου) και όχι μόνον η "αναγνωρισιμότητα".
(γ) H ομάδα εργασίας θα πρέπει να λειτουργήσει ουσιαστικά ως το επιτελικό σχήμα μιας ευρείας δημόσιας διαβούλευσης για το ζήτημα, διοργανώνοντας έναν ευρύ δημόσιο διάλογο για το θέμα με την αξιοποίηση των μέσων ενημέρωσης.
Αίτημα
Η ομάδα εργασίας δεν πρέπει να λειτουργήσει ως προπέτασμα καπνού για την παραπομπή της υπόθεσης στις καλένδες. Γι' αυτό, το αίτημα είναι συγκεκριμένο:
- για το χρονικό διάστημα που θα διαρκέσουν οι εργασίες της ομάδας εργασίας, αναστέλλεται η κατάθεση του νομοσχεδίου, όπως έχει σήμερα, στην Βουλή και
- οι προτάσεις της ομάδας θα πρέπει να ενσωματωθούν στο ίδιο νομοσχέδιο πριν υποβληθεί στη Βουλή.
Διεκδικούμε την ταυτόχρονη εφαρμογή του δικαιώματος στο σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης για όλους τους πολίτες.
4.2. Άρση του αποκλεισμού των ομόφυλων ζευγαριών
Παρατηρήσεις
Η Πρωτοβουλία υποστηρίζει ότι η άρση της διάκρισης θα προκύψει με την ρητή αναφορά στο νόμο ότι δικαίωμα σύναψης συμφώνου συμβίωσης έχουν και τα ομόφυλα ζευγάρια.
Περαιτέρω, πρέπει να σημειωθεί ότι τυχόν αδικαιολόγητα διαφοροποιημένες ρυθμίσεις, με μόνο κριτήριο το αν ένα ζεύγος είναι ομόφυλο ή ετερόφυλο, ως προς το πεδίο εφαρμογής, τις προϋποθέσεις σύναψης καθώς και τις έννομες συνέπειες θα έχουν ως αποτέλεσμα την εμβάθυνση της αθέμιτης διάκρισης.
Μια τέτοια ανησυχία προκύπτει απο την αναφορά του δελτίου τύπου του υπουργείου Δικαιοσύνης σε "υγειονομικές" πτυχές της υπόθεσης, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά ως προς το ποια θα είναι άραγε τα "υγειονομικά" δεδομένα που θα έπρεπε να ενδιαφέρουν τον νομοθέτη για τη συμβίωση ανάμεσα σε δύο συναινούντες ενήλικους ανθρώπους.
Προτάσεις
Η άρση της διάκρισης θα επέλθει μόνο με ενοποιημένες νομοθετικές ρυθμίσεις τόσο για τα ομόφυλα όσο και για τα ετερόφυλα ζευγάρια.
Αίτημα
Ενιαία νομοθετική αντιμετώπιση και αποφυγή θεσμοθέτησης συμφώνων συμβίωσης "δύο ταχυτήτων"
4.3. Τεκνοθεσία
Παρατηρήσεις
Στο αρχικό σχέδιο νόμου που εκπονήθηκε επί κ. Παπαληγούρα στο υπουργείο Δικαιοσύνης, προβλέπεται η δυνατότητα από κοινού υιοθεσίας για άτομα τα οποία έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης. Υπάρχει επίσης διάταξη για την γονική μέριμνα, για την τύχη των παιδιών που θα προκύψουν στο πλαίσιο της συμβίωσης (βιολογικών ή θετών), εφόσον λυθεί το σύμφωνο.
Ωστόσο, σύμφωνα με δηλώσεις του νυν υπουργού, δεν θα προβλεφθεί η δυνατότητα υιοθεσίας με το νομοσχέδιο που πρόκειται να εισαχθεί. Ο υπουργός σε συνέντευξή του δικαιολόγησε αυτήν την απόφαση αναφέροντας την ευκολία με την οποία λύεται το σύμφωνο συμβίωσης και την ανησυχία για το μέλλον των παιδιών.
Η δικαιολογία δεν είναι πειστική, εφόσον υπάρχει η διάταξη για τη γονική μέριμνα που λυνει το "πρόβλημα" του μέλλοντος των παιδιών, όχι μόνο των θετών αλλά και των βιολογικών.
Συνεπώς, ο αποκλεισμός υποκρύπτει μια ακόμη περίπτωση διάκρισης εις βάρος των ζευγαριών που δεν θέλουν να αποκτήσουν φυσικά τέκνα και που δεν επιθυμούν να τελέσουν γάμο.
Yπενθυμίζεται ότι με πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου E.B. κατά Γαλλίας (22.1.2008) ο αποκλεισμός της αιτούσας από την δυνατότητα να υιοθετήσει, για το λόγο ότι ήταν ομοφυλόφιλη θεωρήθηκε παραβίαση του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής σε συνδυασμό με την απαγόρευση διακρίσεων. Αυτή η απόφαση θα πρέπει να αναγνωσθεί σε συνδυασμό με την απόφαση ΕΔΔΑ Karner κατά Αυστρίας (24.10.2003) για την παραβίαση των ίδιων δικαιωμάτων λόγω της μη επέκτασης του δικαιώματος παραμονής ομόφυλου στο σπίτι που εκμίσθωνε ο αποθανών σύντροφός του, καθώς και με την απόφαση ΔΕΚ C-267/06 (Γερμανία) για την επέκταση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που ισχύουν σε ετερόφυλα ζευγάρια που συμβιώνουν στα ομόφυλα ζευγάρια.
Εξάλλου, όσον αφορά την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, επισημαίνουμε την διακριτική μεταχείριση που ήδη περιλαμβάνεται στο άρθρο 1456 του Αστικού Κώδικα: "Αν η υποβοήθηση αφορά άγαμη γυναίκα, η συναίνεση αυτής και, εφόσον συντρέχει περίπτωση ελεύθερης ένωσης, του άνδρα με τον οποίο συζεί παρέχεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο." Η διάταξη αυτή εκλαμβάνει ως δεδομένο ότι η άγαμη γυναίκα θα συζεί, σε περίπτωση ελεύθερης ένωσης, με έναν άνδρα. Επίσης ο Αστικός Κώδικας δεν αναφέρεται στους άγαμους άνδρες που συμβιώνουν με άλλους άνδρες, αποκλείοντας έτσι αυτές τις κατηγορίες από τα δικαιώματα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αλλά και από την υποχρέωση συμβολαιογραφικής συναίνεσης.
Τα τελευταία αυτά ζητήματα (της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και της υιοθεσίας από ομοφυλόφιλους γονείς) δεν έχουν απασχολήσει στην Ελλάδα καθόλου το δημόσιο διάλογο σχετικά με το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, μολονότι και σε αυτές τις περιπτώσεις εισάγονται αθέμιτες διακρίσεις. Η δυνατότητα προσφυγής στη λύση της παρένθετης μητρότητας θα πρέπει να επιτρέπεται σε κάθε ζευγάρι, ανεξάρτητα από το αν είναι ομόφυλο ή ετερόφυλο.
Προτάσεις
Η δυνατότητα υιοθεσίας θα πρέπει να προβλέπεται και για την περίπτωση ζευγαριών που συμβιώνουν στο πλαίσιο του συμφώνου.
Αίτημα
Διατήρηση της διάταξης για την υιοθεσία που υπάρχει στο αρχικό νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης (2006), χωρίς ρήτρες που διακρίνουν τα ζευγάρια σε κατηγορίες με κριτήριο το φύλο.
Διόρθωση των διατάξεων για την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή ώστε να λαμβάνει υπόψιν της και τις περιπτώσεις των ομόφυλων ζευγαριών.
4.4. Ενίσχυση της αξιοπιστίας του θεσμού
Παρατηρήσεις
Το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης δεν έρχεται να υποκαταστήσει το γάμο, αλλά να παράσχει εναλλακτική λύση σε περιπτώσεις που οι ενδιαφερόμενοι δεν επιθυμούν να τελέσουν γάμο και να λύσει ορισμένες ανισότητες που σημειώνονται στην πράξη, από τα ζευγάρια που συμβιώνουν και ζητούν από το κράτος να σεβαστεί την επιλογή τους, αναγνωρίζοντας και τις έννομες συνέπειές της.
Ωστόσο, η απροϋπόθετη δυνατότητα μονομερούς λύσης του μπορεί να οδηγήσει σε καταστρατηγήσεις που θα απαξιώσουν τον νέο θεσμό εξ αρχής. Θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι το δικαίωμα για την μονομερή λύση του συμφώνου μπορεί να ασκηθεί αφότου παρέλθει ένα μικρό χρονικό διάστημα. Έτσι θα αποφευχθεί η χρήση του συμφώνου για την "επίλυση" προβλημάτων ασχέτων με την απόφαση της συμβίωσης.
Προτάσεις
Προτείνουμε το δικαίωμα μονομερούς λύσης να μπορεί να ασκηθεί μετά την παρέλευση έξι μηνών από την υπογραφή του συμφώνου. Η από κοινού λύση δικαιολογημένα μπορεί να παραμείνει απροϋπόθετη, αφού ο σκοπός του νομοθετήματος δεν είναι να περιοριστεί η ελεύθερη βούληση και των δύο μερών, αλλά, μεταξύ άλλων, η προστασία του τυχόν πιο "αδύναμου" μέρους που επιθυμεί και την δέσμευση με το σύμφωνο.
Αίτημα
Να συμπληρωθεί η διάταξη για τη μονομερή λύση του συμφώνου με την προϋπόθεση της παρέλευσης ενός χρονικού διαστήματος από την υπογραφή του.
4.5. Αλλοδαποί και δικαιώματα πολιτογράφησης
Παρατηρήσεις
Η εισαγωγή ενός νέου θεσμού οικογενειακού δικαίου θα πρέπει να προβλέπει και σχετικές διατάξεις για την εφαρμογή του ως προς το δίκαιο των αλλοδαπών. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ποια αποτελέσματα θα έχει η θέσπιση του συμφώνου συμβίωσης ως προς τη σχέση του προσώπου που συμβιώνει σε αυτό το πλαίσιο, με έλληνα σύντροφο.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 5 Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας του 2004, για την πολιτογράφηση αλλοδαπού, η, κατ' αρχήν, χρονική προϋπόθεση της δεκαετούς διαμονής "δεν απαιτείται γι' αυτόν που είναι σύζυγος Έλληνα ή Ελληνίδας, διαμένει τουλάχιστον επί μία τριετία στην Ελλάδα και έχει αποκτήσει τέκνο".
Συνεπώς, αντίστοιχη ρύθμιση θα πρέπει να ισχύσει και για τους αλλοδαπούς που συνάπτουν σύμφωνο συμβίωσης με Έλληνες.
Παρατηρείται επίσης ότι κριτήριο είναι η τεκνοθεσία, γεγονός που αποτελεί ένα επιπλέον επιχείρημα υπέρ της δυνατότητας υιοθεσίας με το σύμφωνο συμβίωσης, ώστε να αποφευχθεί άλλη μια διάκριση εις βάρος των ομόφυλων ζευγαριών.
Εξυπακούεται ότι η υπογραφή συμφώνου συμβίωσης θα πρέπει να σημαίνει και εύκολη λήψη άδειας παραμονής.
Προτάσεις
Κατ' αναλογία προς τα ισχύοντα στο θεσμό του γάμου θα πρέπει να αναγνωριστούν σχετικά δικαιώματα για την πολιτογράφηση των αλλοδαπών που θα συνάψουν σύμφωνο συμβίωσης με Έλληνες. Ωστόσο, αυτό θα πρέπει να προβλέπεται με σαφήνεια και όχι με παραπεμπτικές διατάξεις και αναφορά στην "ανάλογη εφαρμογή" που μπορεί να δημιουργήσει συγχύσεις ως προς το πεδίο εφαρμογής, όπως αυτή που λύθηκε με την παραπάνω απόφαση ΔΕΚ C-267/06.
Προκειμένου να αποφευχθούν καταστρατηγήσεις, θα μπορούσε να εισαχθεί διάρκεια μεγαλύτερη των τριών ετών παραμονής, σε κάθε περίπτωση, όμως, όχι πέραν της εξαετίας.
Επίσης, προκειμένου να ενταχθεί η σύναψη του συμφώνου συμβίωσης στο άρθρο 5 του Κώδικα Ιθαγένειας επιβάλλεται η αναγνώριση της δυνατότητας υιοθέτησης, γιατί διαφορετικά θα εισαχθεί άλλη μια μορφή διάκρισης ανάμεσα σε ομόφυλα ή και ετερόφυλα ζευγάρια.
Αίτημα
Να περιληφθεί ρητή και συγκεκριμένη διάταξη για τις προϋποθέσεις πολιτογράφησης των αλλοδαπών που θα υπογράψουν σύμφωνο συμβίωσης με Έλληνες, λαμβάνοντας υπόψιν τις παραπάνω παρατηρήσεις.
Επίσης να προβλεφθεί εύκολη διαδικασία για τη λήψη άδειας παραμονής, όταν υπάρχουν σχετικά προβλήματα.
5. Αίτημα ακρόασης από την Επιτροπή Σας
Παρακαλούμε, ενόψει της συνεδρίασης της Ολομέλειας, να καλέσετε εκπροσώπους της Πρωτοβουλίας προκειμένου να αναπτύξουν και προφορικά τις θέσεις μας.
Εναλλακτικά κι εφόσον δεν προβλέπεται διαδικασία ακρόασης για την υποστήριξη των εγγράφων παρατηρήσεων, θα σας παρακαλούσαμε να παραστούμε ως ακροατές κατά τη συνεδρίαση.

.
6. Σύνοψη αιτημάτων
(α) Διαφάνεια, ίση μεταχείριση, χρονοδιάγραμμα και δημόσια διαβούλευση για την Ομάδα Εργασίας – αναστολή ψήφισης έως την υποβολή των πορισμάτων της – ενσωμάτωση των πορισμάτων σε ενιαίο νομοθέτημα που διέπει συνολικά το θεσμό του συμφώνου συμβίωσης,
(β) Ένταξη των ομόφυλων ζευγαριών στο πεδίο εφαρμογής του νομοθετήματος για το σύμφωνο συμβίωσης,
(γ) Αναγνώριση του δικαιώματος τεκνοθεσίας και ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου,
(δ) Χρονικός περιορισμός της ευχέρειας μονομερούς λύσης του συμφώνου,
(ε) Δικαιώματα πολιτογράφησης των αλλοδαπών που συνάπτουν σύμφωνο συμβίωσης με Έλληνες,
(στ) Παρουσία μας ενώπιον της Ολομέλειας της Επιτροπής Σας.

Η κοινωνία είναι πιο ώριμη από τον υπουργό Δικαιοσύνης

Ο υπουργός Δικαιοσύνης εισηγείται ένα νομοσχέδιο για το σύμφωνο συμβίωσης, το οποίο παρουσιάζει πάρα πολλά κενά - όχι μόνο το θέμα των ομόφυλων ζευγαριών. 

Όταν παρενέβη η Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ζητώντας τη σύσταση Ομάδας Εργασίας για τα θέματα αυτά, ο υπουργός δέχθηκε με χαρά την πρόταση. Από τότε μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία ενημέρωση σχετικά με τη σύσταση και τη δράση της Ομάδας.

Οι γάμοι της Τήλου εξόργισαν τον υπουργό, ο οποίος εξαπέλυσε μύδρους και απέκλεισε την περίπτωση επέκτασης του συμφώνου και στα ομόφυλα ζευγάρια.

Σήμερα μεταδίδεται μια δήλωση που αναφέρει ότι μπορεί να επεκταθεί στα ομόφυλα ζευγάρια, όταν η κοινωνία είναι "ώριμη". 

Τα παραπάνω μπρος - πίσω του υπουργού βοηθούν την κοινωνία να "ωριμάσει";

Όταν μία κοινωνία δεν είναι ώριμη για να αποδεχθεί την ισότητα (είτε υπέρ των μαύρων, είτε υπέρ των γυναικών, είτε υπέρ των τσιγγάνων, είτε υπέρ των αλλοδαπών, είτε υπέρ των ομοφυλόφιλων), το Κράτος οφείλει να λάβει θετικά μέτρα ακριβώς για να απαλείψει τις ανισότητες που ισχύουν στην πράξη, όπως αναφέρεται εξάλλου και στο άρθρο 116 παρ. 2 εδ. β΄ του Συντάγματος.

Στην Ολλανδία και την Ισπανία, ο λόγος για τον οποίο θεσμοθετήθηκε ο γάμος των ομόφυλων δεν  ήταν επειδή οι "κοινωνίες ήταν ώριμες", αλλά ακριβώς επειδή οι κοινωνίες δεν ήταν ώριμες. Στην Ολλανδία υπήρχαν ομάδες που οργάνωναν επιθέσεις ξυλοκόπησης εναντίον των ομοφυλόφιλων και στην Ισπανία υπάρχει η γνωστή προκατάληψη λόγω της υπέρμετρης προσκόλλησης στις διδαχές του καθολικισμού. Η νομοθετική αναγνώριση των ίσων δικαιωμάτων για τους ομοφυλόφιλους αυτές ακριβώς τις αντιλήψεις ήθελε να περιορίσει.

Επομένως, τα περί "ανωριμότητας της κοινωνίας" που αναφέρει ο κ. υπουργός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο πρέπει να προχωρήσει στη διεύρυνση του συμφώνου, αλλά και σε θέσπιση ερμηνευτικής διάταξης στον Αστικό Κώδικα, στον οποίο να αναφέρεται ότι οι διατάξεις για τον γάμο ισχύουν ανεξαρτήτως ταυτότητας φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού.

Εξάλλου, η Ελλάδα έχει κληθεί από τον Ευρωπαίο Επίτροπο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου να ενσωματώσει τις Αρχές της Yogyakarta, στις οποίες αναφέρεται ότι τα κράτη πρέπει να λάβουν όλα τα νομοθετικά, διοικητικά και άλλα μέτρα για την πλήρη αναγνώριση των σχέσεων ανάμεσα σε ομόφυλους και την κατάργηση κάθε διάκρισης. 

Θα μείνεις, κακομοίρη μου, στη λίστα με όσους δεν ήθελαν να ψηφίζουν οι γυναίκες και όσους θεωρούσαν ότι οι μαύροι δεν είναι άνθρωποι. Το έχεις φροντίσει καλά από όλες τις απόψεις.

Αβάσιμη η διαδήλωση των bloggers στο Σύνταγμα

Βλέπω τόσες μέρες να οργανώνεται μια κινητοποίηση στο Σύνταγμα για τον blogoνόμο, θέμα το οποίο παρακολουθώ πολύ στενά, αλλά δεν μπόρεσα να εντοπίσω ποιο είναι το νομοσχέδιο βάσει του οποίου διαμαρτύρονται οι bloggers.

Σήμερα βλέπω μια παραπομπή των διοργανωτών στον Ελευθερο Τύπο του Φεβρουαρίου, όταν είχε πρωτοκινηθεί το θέμα. Από αυτές τις  σκέψεις που είχαν δημοσιευθεί τότε αναδιπλώθηκε η κυβέρνηση, μερικές εβδομάδες μετά. Την αναδίπλωση συζητήσαμε μάλιστα με τον vrypan τότε. 

Στη συνέχεια δεν δόθηκε νεότερη πρόταση στη δημοσιότητα, εκτός από κάποια μεταφορά μισόλογων του υπουργού Δικαιοσύνης σε κάποια εκπομπή. Η Μπακογιάννη στο πάρτι που έκανε για τους bloggers όταν τη ρώτησαν τους απέκλεισε το ενδεχόμενο, χαρακτηρίζοντας ως φασιστική οποιαδήποτε τέτοια νομοθετική επέμβαση.

Συνεπώς, δεν βλέπω να στηρίζεται τη συγκεκριμένη στιγμή η διαμαρτυρία σε βάσιμα στοιχεία. Εκτός αν κάνω λάθος, οπότε θα παρακαλούσα να μας διαφωτίσουν οι γνωρίζοντες.

Μια μεγάλη ανατροπή για τα πνευματικά δικαιώματα: ο Μ.Ανδρουλάκης και οι Εκδ.Καστανιώτη δίνουν βιβλίο με CC!

Ένα θέμα το οποίο παρουσίασα στο GBC08 και κατά καιρούς συζητάμε με τον vrypan,  σήμερα υλοποιείται σε ένα επίπεδο που μπορεί να οδηγήσει μια πραγματική τομή.

Ο Μίμης Ανδρουλάκης αποφάσισε να αναρτήσει, με άδεια Creative Commons, το βιβλίο του Το Χαμένο Μπλουζ στο blog του! Ένας από τους "εμπορικούς" συγγραφείς κι ένας από τους υπερπετυχημένους εκδοτικούς οίκους, κάνουν το τόλμημα.

Βεβαίως είχε προηγηθεί εδώ και χρόνια ο Νίκος Δήμου, όμως θα πρέπει να αντιδιαστείλουμε την περίπτωσή του με την σημερινή, γιατί εδώ πρόκειται όχι απλώς για την περίπτωση δωρεάν ανάρτησης ενός βιβλίου, αλλά και για τη δυνατότητα περαιτέρω διανομής του, με τους ίδιους όρους φυσικά (έχει εξαιρεθεί η κερδοσκοπική χρήση, σύμφωνα με την άδεια που χρησιμοποίησε ο Ανδρουλάκης και ο Καστανιώτης).

Δηλαδή, με την άδεια που έχει βάλει ο Μίμης μπορώ κι εγώ να διανείμω μέσα από το blog μου το βιβλίο του, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την περαιτέρω πορεία του βιβλίου, αλλά και για την γενικότερη προώθηση ακόμα και των επόμενων βιβλίων του δημιουργού. Ας γίνει λοιπόν η αρχή, κατεβάστε και από εδώ το βιβλίο του Μ. Ανδρουλάκη:

Μίμης Ανδρουλάκης, Το χαμένο μπλουζ, Εκδόσεις Καστανιώτη, 1997.

Ανοίγει λοιπόν ο δρόμος όχι μόνο προς τη δημιουργία ενός ελληνικού δημόσιου τομέα έργων του  λόγου, αλλά και μια νέα μέθοδος προώθησης. Εξάλλου, είναι γνωστό ότι οι περιορισμοί στην ανάγνωση ενός έργου μέσω μιας οθόνης ή μιας εκτυπωμένης μορφής επιβεβαιώνουν ότι αφενός το βιβλίο όπως το ξέρουμε δεν έχει πεθάνει, αλλά και ότι αυτός που πραγματικά θέλει το έργο θα πάει να το αγοράσει από το βιβλιοπωλείο για να το διαβάσει στο κρεβάτι του. Εξάλλου και στα βιβλιοπωλεία τα βιβλία βρίσκονται στους πάγκους ανοιχτά και θεωρητικά θα μπορούσε κάποιος να τα διαβάσει επιτόπου, όπως γίνεται κάποιες φορές και, μετά, αν θέλει να τα αγοράσει. Δεν αποτελούν κατ' ανάγκη χαμένες πωλήσεις τα έργα στο δίκτυο.

Περιμένουμε τους επομενους έξυπνους συγγραφείς κι εκδοτικούς οίκους που θα ακολουθήσουν αυτό το παράδειγμα. 

Όταν λήξουν τα δικαιώματα και στα δικά μου βιβλία θα πιέσω τους εκδότες να τα αναρτήσω εδώ (σιγά μην τα διαβάσει κανείς, αλλά ποτέ δεν ξέρεις).

H είδηση έρχεται ταυτόχρονα με άλλη μια περίπτωση διευρυμένης λογοκλοπής έργων που βρίσκονται αναρτημένα σε blogs  και αναδημοσιεύονται σε γνωστή ιστοσελίδα, χωρίς καν μνεία των δημιουργών, χωρίς να ζητήσουν άδεια, χωρίς αναφορά της πηγής. Είναι κρίμα, ενώ γίνεται αυτή η προσπάθεια να "ανοίξει" η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας με πιο φιλελεύθερες λύσεις και πρακτικές, ορισμένοι εμπειρότατοι περί τα εκδοτικά, να επιμένουν στις αθέμιτες πρακτικές που υποσημειώνουν την ανάγκη ύπαρξης των "σκληρών" λύσεων, των μηνύσεων, των αγωγών, των δικαστηρίων. 

Νομίζω ότι αυτή τη φορά το φαινόμενο δεν πρέπει να παραμείνει στην επισήμανσή του, αλλά τηρώντας μια ορθή ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη δημιουργίας ενός ελληνικού δημόσιου τομέα έργων σε συνδυασμό με το σεβασμό της πατρότητας και της γνώμης του δημιουργού για την αναδημοσίευση του έργου του, να γίνει μια συντονισμένη νομική ενέργεια. 

Workshop για τα Creative Commons την Τρίτη!

Η Νομική Βιβλιοθήκη σας προσκαλεί σε σεμινάριο/workshop με θέμα «Οι άδειες Creative Commons έκδοση 3.0. Ελλάδας & Πανεπιστημιακές Βιβλιοθήκες» στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ του Τμήματος Αρχειονομίας Βιβλιοθηκονομίας του Ιονίου Πανεπιστημίου. Το σεμινάριο θα γίνει στην αίθουσα ΕΥΡΩΠΗ των εκδόσεων Νομική Βιβλιοθήκη (Μαυρομιχάλη 23, Αθήνα) την Τρίτη 10 Ιουνίου. Ώρα προσέλευσης & εγγραφής στις 15:45.  

 

Θα μιλήσουν οι Μαρία Κανελλοπούλου-Μπότη, Λέκτορας στο Τμήμα Αρχειονομίας Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Μέλος Creative Commons Ελλάδας, Διονυσία Καλλινίκου, Αν. Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, Project Lead Creative Commons Ελλάδας, Μαρίνος Παπαδόπουλος, Δικηγόρος J.D., M.Sc., Legal Lead Creative Commons Ελλάδας, Βασιλική Στρακαντούνα, Βιβλιοθηκονόμος M.Sc., Νομικό Σπουδαστήριο ΕΚΠΑ, Μέλος Creative Commons Ελλάδας. Θα προβληθεί το video με την ομιλία του Lawrence Lessig, Καθηγητή Νομικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Stanford , Νομική Σχολή, των Η.Π.Α. και ιδρυτή του Center for Internet and Society στο Πανεπιστήμιο αυτό, την οποία έκανε στον Πανεπιστήμιο Αθηνών στις 13 Οκτωβρίου 2007 στην εκδήλωση έναρξης διάθεσης των αδειών Creative Commons στην Ελλάδα.

 

Είσοδος ελεύθερη │ Υποστηρικτής: ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ α.ε. │ Πρόγραμμα εκδήλωσης σε URL: http://www.marinos.com.gr/bbpdf/pdfs/Program_10.Jun.08.pdf

Θα πάμε. 

Καταδίκη Ελλάδας επειδή δικαίωσε άτομο που εφημερίδα αποκάλεσε "εθνικοπαράφρονα"

Με απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δικαιώθηκε η εφημερίδα Αυγή, η οποία είχε χρησιμοποιήσει αυτόν τον βαρύ χαρακτηρισμό για άτομο που μετείχε στη "λαοσύναξη" της Θεσσαλονίκης για την υπόθεση των ταυτοτήτων. 

Η Ελλάδα καταδικάστηκε να πληρώσει αποζημίωση 60.000 ευρώ στην Αυγή, επειδή θεωρήθηκε ότι ο χαρακτηρισμός ήταν αξιολογική κρίση βασιζόμενη σε πραγματικά περιστατικά (είχε αυτοαποκαλέσει τον εαυτό του εθνικιστή σε βιβλίο του, κατά την απόφαση) και επειδή ήταν γνωστός στη Θεσσαλονίκη δεν θα έπρεπε να τον αντιμετωπίσουν τα ελληνικά Δικαστήρια ως μεμονωμένο άτομο, ενώ το ποσό των 58.000 ευρώ που επιδίκασαν ως αποζημίωση θεωρήθηκε υπερβολικό.

Πρόστιμο 2,500$ επειδή αρνήθηκε να τελέσει γάμο ομοφύλων

Επικαλούμενος τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, ένας υπάλληλος αρμόδιος για πολιτικό γάμο σε μια πόλη του Καναδά, αρνήθηκε να εκπληρώσει τα καθήκοντά του, με αποτέλεσμα να του επιβληθεί σχετικό πρόστιμο 2.500 $ από τοπικό δικαστήριο. 

Η Πρόεδρος της Επιτροπής Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δήλωσε ότι το να επιτρέψουμε στους δημόσιους υπαλλήλους να εισάγουν τις προσωπικές τους αντιλήψεις περί ηθικής όσον αφορά την αναγνώριση δικαιωμάτων πολιτών που αναγνωρίζονται από το δίκαιο, σημαίνει διακριτική μεταχείριση, η οποία βαίνει πέραν των θεμάτων του γάμου ομοφύλων. 

Ο υπάλληλος σκέφτεται να κάνει έφεση.

 Επίσης, σύμφωνα με την Αρχή 21 των Αρχών της Yogyakarta, το Κράτος δεν πρέπει να επικαλείται θρησκευτικές αρχές για να δικαιολογεί πρακτικές οι οποίες εισάγουν διακρίσεις ως  προς την απόλαυση δικαιωμάτων, λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. 

Μιλάμε βεβαίως για μία χώρα (Καναδάς) από τις 5 παγκοσμίως στις οποίες υπάρχει ρητή νομοθετική αναγνώριση του γάμου ομοφύλων (οι άλλες είναι η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Νότια Αφρική και η πολιτεία της Μασαχουσέτης στις ΗΠΑ), ενώ σε πάνω από 12 χώρες έχουν αναγνωρισθεί ακριβώς τα ίδια δικαιώματα με αυτά του γάμου, μέσω συμφώνου συμβίωσης.

Για περισσότερες πληροφορίες υπάρχει η πλήρως ενημερωμένη μελέτη εδώ.

Στη Δημοκρατία, ό,τι δεν απαγορεύεται, επιτρέπεται

Ένα δομικό χαρακτηριστικό των πολιτευμάτων των σοβιετικών δημοκρατιών αποτελούσε το αξίωμα ότι  το σύνταγμα και ο νόμος προβλέπουν εξαντλητικά, αλλά και περιοριστικά, όλες τις ελευθερίες, τα δικαιώματα και τις δυνατότητες των πολιτών. Πέραν των όσων αναγράφονταν στην νομοθεσία και τις συνταγματικές διατάξεις, τίποτε άλλο δεν ήταν επιτρεπτό. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, στα καθεστώτα αυτά, ό,τι δεν προβλέπεται ρητά, κατηγορηματικά και νομοθετικά, απαγορεύεται. Επιτρέπεται μόνον ό,τι προβλέπει ο νόμος και τίποτε άλλο.

Αυτή είναι και η πιο θεμελιώδης πολιτειολογική διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα καθεστώτα και τις "δυτικού τύπου" δημοκρατίες. Στην δεύτερη δηλαδή περίπτωση, η αρχή αναστρέφεται: ο νόμος θέτει ένα περίγραμμα, ένα πλαίσιο όχι εξαντλητικό, μέσα στο οποίο μπορεί να κινείται ο πολίτης αξιοποιώντας διάφορες δυνατότητες, εφόσον φυσικά δεν φτάνει, τα άκρα τα οποία σε κάθε περίπτωση καθορίζονται ρητά και κατηγορηματικά. Στο φιλελεύθερο κράτος δικαίου, ο περιορισμός του δικαιώματος είναι αυτός ο οποίος πρέπει να προσδιορίζεται εξαντλητικά, με σαφή, ρητό και κατηγορηματικό τρόπο. Ό,τι δεν απαγορεύεται από το νόμο με σαφή, ρητό και κατηγορηματικό τρόπο, επιτρέπεται.

Η επιλογή αυτή είναι ανάγλυφα κατοχυρωμένη στο ελληνικό Σύνταγμα. Σύμφωνα με το άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος, αφενός "όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιση και αποτελεσματιή άσκηση" των δικαιωμάτων του ανθρώπου και αφετέρου "οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας". 

Εφόσον  δηλαδή ένας περιορισμός δεν προβλέπεται απευθείας από το Σύνταγμα πρέπει να προβλέπεται από τον νόμο. Ο νόμος αυτός που προβλέπει περιορισμό σε συνταγματικό δικαίωμα  δεν μπορεί να είναι ένα "σιωπηρό έθιμο", μία "ερμηνεία" ή μια "πάγια πρακτική" της διοίκησης. 

Το ίδιο το Σύνταγμα αναφέρει στο άρθρο 72 ότι νομοσχέδια για την άσκηση και προστασία των ατομικών δικαιωμάτων καθώς και για την αυθεντική ερμηνεία των νόμων συζητούνται και ψηφίζονται από την Ολομέλεια της Βουλής. Δηλαδή τα περιγράμματα των ελευθεριών, οι περιορισμοί των ατομικών δικαιωμάτων, πρέπει να προβλέπονται ρητά, περιοριστικά, εξαντλητικά, με σαφήνεια και καθαρότητα από νόμους που ψηφίζει η Βουλή και μάλιστα σε Ολομέλεια (όχι τμήματα). 

Σε αυτό το συνταγματικό καθεστώς και με δεδομένη την δομική πολιτειακή επιλογή του κράτους δικαίου, δεν υπάρχουν νόμοι που "ούτε απαγορεύουν, ούτε επιτρέπουν" την ενάσκηση αστικών δικαιωμάτων. Αν δεν υπάρχει νομοθετική διάταξη που ψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής που ρητά να απαγορεύει, αλλά και να "σέβεται την αρχή της αναλογικότητας", τότε απαγόρευση και περιορισμός ενάσκησης ατομικού δικαιώματος δεν νοείται στην Ελληνική Δημοκρατία. 

Συνεπώς, η προσπάθεια να εντοπιστεί η απαγόρευση συνταγματικού δικαιώματος στην "πρακτική, τη νομολογία, τις απόψεις επιφανών Συνταγματολόγων και άλλων νομικών", αλλά ακόμα και από τα "πρακτικά των συζητήσεων της Βουλής", καταρρέει ενόψει της απαίτησης του ίδιου του Συντάγματος για θέσπιση περιορισμού με νόμο, ψηφισμένο από την Ολομέλεια της Βουλής, που να σέβεται την αρχή της αναλογικότητας.  

Εξάλλου, όπως είδαμε παραπάνω, όλα τα κρατικά όργανα υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική ενάσκηση των συνταγματικών δικαιωμάτων. Αν αυτοί οι περιορισμοί δεν υπάρχουν σε νόμο που ψήφισε η Ολομέλεια της Βουλής, τότε δεν μπορούν να περιορίσουν ατομικό δικαίωμα. Αν ο δήμαρχος, ως κρατικό όργανο δεν διασφαλίσει την ανεμπόδιστη και αποτελεσματική ενάσκηση των δικαιωμάτων, παραβιάζει την συνταγματική του υποχρέωση. 

Για την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε θέματα σεξουαλικού προσανατολισμού βλ. επίσης  τις Αρχές της Yogyakarta.

http://arxesyogyakarta.wordpress.com

Επίσης σχετική ομάδα στο facebook. 

Ποια είναι η παράβαση καθήκοντος, κύριε Εισαγγελέα;

Έχει δοθεί λέει εντολή να ασκηθούν διώξεις για παράβαση καθήκοντος σε περιπτώσεις δημάρχων που εκδίδουν άδειες για γάμους ομοφύλων.

Ας δούμε τι σημαίνει "παράβαση καθήκοντος" κατά το άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα:

"Υπάλληλος που με πρόθεση παραβαίνει τα καθήκοντα της υπηρεσίας του με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο όφελος ή για να βλάψει το κράτος ή κάποιον άλλο τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών, αν η πράξη αυτή δεν τιμωρείται με άλλα ποινική διάταξη."

Ποιος είναι λοιπόν ο σκοπός προσπορισμού παράνομου οφέλους; 

Ποια είναι η βλάβη του κράτους ή κάποιου άλλου;

Πάλι τσάμπα ποινικές διώξεις, πάλι αποζημιώσεις μετά από το δημόσιο στους αδίκως διωχθέντες. Ποιος βλάπτει λοιπόν το κράτος;

Σταθερά κατά των ανθρώπινων δικαιωμάτων ο υπουργός Δικαιοσύνης

Μετά την είδηση για την τέλεση του γάμου στην Τήλο, επεμβαίνει -ενώ έχει ήδη επιληφθεί η Δικαιοσύνη δια του εισαγγελώς- ο υπουργός Δικαιοσύνης, με την παρακάτω δήλωση:

1. Έχω με σαφήνεια γνωστοποιήσει προς κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο ή φορέα από τον περασμένο Φεβρουάριο, ότι οι νέες διατάξεις για το Σύμφωνο Ελεύθερης Συμβίωσης αφορούν μόνο στα ετερόφυλα ζευγάρια.

   Με την ίδια σαφήνεια γνωστοποίησα τις προθέσεις μας αυτές και στους εκπροσώπους της ΟΛΚΕ, κατά τη συνάντησή μας, τον περασμένο Μάρτιο στο Υπουργείο.

   Το νομοσχέδιο για την Ελεύθερη Συμβίωση, το οποίο κατατίθεται σύντομα στη Βουλή, και δεν αφορά σε καμία μορφή γάμου, δεν έχει γίνει ακόμα νόμος του Κράτους και οπωσδήποτε δεν έχει την παραμικρή σχέση με τις αυθαίρετες αποφάσεις εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

2. Δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο, το οποίο να επιτρέπει την τέλεση ομόφυλων γάμων στην Ελλάδα. Ο Νόμος 1250/1982, με τον οποίο καθιερώθηκε ο πολιτικός γάμος, σαφώς αφορά μόνο τα ετερόφυλα ζευγάρια, όπως έχει αποδειχθεί 25 χρόνια τώρα από την πρακτική, τη νομολογία, τις απόψεις επιφανών Συνταγματολόγων και άλλων νομικών και όπως σαφώς προκύπτει από τα πρακτικά των συζητήσεων της Βουλής.

   Κάθε Δημόσια Αρχή, συμπεριλαμβανομένων βέβαια και των ΟΤΑ, ενεργεί μόνον στο πλαίσιο του Κράτους Δικαίου και της Αρχής της Νομιμότητας. Τούτο σημαίνει ότι οι αρχές αυτές ασκούν τις αρμοδιότητες που προβλέπουν το Σύνταγμα και η κείμενη νομοθεσία.

   Υπό τα δεδομένα αυτά, τα ανθρώπινα δικαιώματα προστατεύονται στο πλαίσιο του Συντάγματος και των νόμων και δεν υπόκεινται σε επιμέρους αυθαίρετες ερμηνείες.

3. Οι απόπειρες τέλεσης πολιτικών γάμων σε ομόφυλα ζευγάρια είναι παράνομες και οι σχετικοί «γάμοι» ανυπόστατοι.

   Το Υπουργείο Δικαιοσύνης πιστεύει ότι κοινωνικά ζητήματα και προβλήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται με υπευθυνότητα και σοβαρότητα, πρέπει να επιλύονται με κοινωνική συναίνεση και ωριμότητα και να μην αντιμετωπίζονται με αυθαίρετες και πρόχειρες συμπεριφορές.

Ο υπουργός, αφού δεν έχει πειστεί από το ελληνικό Σύνταγμα, τον Αστικό Κώδικα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου,  θα πρέπει να μελετήσει τις Αρχές της Yogyakarta για την εφαρμογή των ανθρώπινων δικαιωμάτων σε υποθέσεις σχετικές με το σεξουαλικό προσανατολισμό και ειδικότερα την Αρχή 24 που ορίζει ότι καθένας έχει δικαίωμα ίδρυσης οικογένειας.

Η σύσταση που περιέχει η Αρχή 24, αναφέρει ότι τα κράτη πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι νόμοι και οι πολιτικές αναγνωρίζουν την ποικιλότητα των μορφών οικογένειας, συμπεριλαμβανομένων όσων δεν θεμελιώνονται στην συγγένεια εξ αίματος ή τον γάμο και να λάβουν κάθε απαραίτητο νομοθετικό, διοικητικό και άλλο μέτρο  που εγγυάται ότι καμία οικογένεια δεν θα υφίσταται άνιση μεταχείριση με κριτήριο τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου, κανενός μέλους της, συμπεριλαμβανομένων των εγγυήσεων της οικογενειακής κοινωνικής προστασίας και άλλων δημόσιων ωφελειών, στην εργασία και την μετανάστευση, καθώς επίσης και να λάβουν ολα τα απαραίτητα νομοθετικά, διοικητικά και άλλα μέτρα για να διασφαλιστεί ότι κάθε υποχρέωση, δικαίωμα, προνόμιο ή ωφέλεια που αναγνωρίζεται σε ανύπαντρους ετερόφυλους συντρόφους ισχύει εξίσου και για τους ομόφυλους άγαμους συντρόφους,

 

Υπενθυμίζεται ότι στις 14.5.2008 ο Ευρωπαίος Επίτροπος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κάλεσε τις χώρες της Ευρώπης να ενσωματώσουν τις Αρχές αυτές στις πολιτικές τους.

Περιμένουμε την ενσωμάτωση των Αρχών και στις πολιτικές του υπουργείου Δικαιοσύνης.

Περισσότερες πληροφορίες για τις Αρχές της Yogyakarta: arxesyiogyakarta.wordpress.com

Γίνετε μέλη στην σχετική ομάδα ΑΡΧΕΣ YOGYAKARTA: KATAΡΓΗΣΗ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ ΒΑΣΕΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ, στο facebook

Σχετικά άρθρα:

O γάμος ανάμεσα σε άτομα του ίδιου φύλου δεν απαγορεύεται, κύριε Δήμαρχε!

Αντισυνταγματικό το σχέδιο νόμου για το σύμφωνο συμβίωσης

Κριτική του νομοσχεδίου για το σύμφωνο συμβίωσης

Eμμένει στην αντισυνταγματική ανακοίνωση προσωπικών δεδομένων ο υπουργός

Δημοσίευση της ελληνικής έκδοσης των Αρχών της Yogyakarta κατά των διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού

To 2006, σε συνέχεια μιας καλά τεμηριωμένης καταγραφής των συμπεριφορών παραβίασης ανθρώπινων δικαιωμάτων, μία ομάδα ειδικών συναντήθηκε στην Yogyakarta της Ινδονησίας προκειμένου να σχεδιάσει ένα σύνολο αρχών που σχετίζονται με τον  σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου. Το αποτέλεσμα ήταν οι Αρχές της  Yogyakarta: ένας οικουμενικός οδηγός για τα ανθρώπινα δικαιώματα που συγκεφαλαιώνει τις διεθνείς νομικές δεσμεύσεις που πρέπει να τηρούν όλα τα Κράτη. Η τήρηση των Αρχών υπόσχεται ένα διαφορετικό μέλλον, στο οποίο όλοι οι άνθρωποι γενιούνται ελεύθεροι και ίσοι, με αξιοπρέπεια και δικαιώματα.

 

Στις 14.5.2008, ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τα Δικαιώματα του Ανθρώπουαπευθύνει σύσταση στα κράτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, να ενσωματώσουν τις Αρχές στις πολιτικές τους.

 

Στις 17.5.2008, διεθνή ημέρα κατά της ομοφοβίας, πέντε bloggers συγκροτούν μια ομάδα εργασίας για την μετάφραση των Αρχών στα ελληνικά, προκειμένου να εφαρμοστούν και στην Ελλάδα (erva cidreira, gay super hero, tifoeus, Thomas Xomeritis, elawyer)

 

Σήμερα το κείμενο αυτό δίνεται στη δημοσιότητα. Kάνοντας κλικ, μπορείτε να κατεβάσετε το

Πλήρες κείμενο των Αρχών της Yogyakarta (μετάφραση από bloggers)

 

 

Το κείμενο δίνεται στη δημοσιότητα σε εξαιρετικά εύθετο χρόνο, κατά τον οποίο οι επιθέσεις εναντίον των ανθρώπινων δικαιωμάτων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού προέρχονται σήμερα από κορυφαίους θεσμικούς παράγοντες, οι οποίοι ακριβώς λόγω της αποστολής τους θα έπρεπε, πριν απ’ όλους, να τηρούν τις Αρχές της Yogyakarta.

 

Παράλληλα προς τη δημοσίευση, το κείμενο των Αρχών αποστέλλεται και σε δημόσιους φορείς, ζητώντας την ρητή δέσμευσή τους ότι θα λάβουν όλα τα μέτρα προκειμένου να εφαρμοστούν οι σχετικές συστάσεις.

 

Ταυτόχρονα, σήμερα εκκινεί τη λειτουργία του το ιστολόγιο www.arxesyogyakarta.wordpress.com προκειμένου να δοθεί ένα βήμα εντοπισμού των παραβιάσεων των Αρχών της Yogyakarta σε κάθε πτυχή του δημόσιου βίου της Χώρας. Ο διάλογος αυτός θα ακολουθήσει τη δομή των Αρχών, εξετάζοντας κάθε θεματική ενότητα και καλώντας τους χρήστες του Διαδικτύου να καταθέσουν τις δικές τους εμπειρίες και την κριτική τους.

 

Eπίσης, έχει ήδη δημιουργηθεί σχετικό Group στο facebook, στο οποίο οι χρήστες καλούνται να εκδηλώσουν την υποστήριξή τους για την εφαρμογή των Αρχών της Yogyakarta από την Ελληνική Δημοκρατία.  

 

Στην επίσημη σελιδα των Αρχών της Yogyakarta διατίθενται επίσης εκδόσεις του κειμένου στα αγγλικά, τα ισπανικά, τα  γαλλικά, τα ρωσικά , τα αραβικά και τα  κινέζικα.

Greek Blogger Camp 08 - η παρουσίασή μου

Μόλις ολοκληρώθηκε το 2ο Greek Blogger Camp, στην Ίο, όπου περάσαμε υπέροχα.

Περισσότερες πληροφορίες θα ανεβούν στο σχετικό blog. 

Θέλω να ευχαριστήσω όλους που ήταν ένα συμμετοχικό κοινο, μια πολύ θερμή παρέα και κυρίως τον Titana , υποδειγματικό οικοδεσπότη. Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές.

Εδώ μπορείτε να βρείτε σε power point την παρουσίαση μου σχετικά με ορισμένα ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας και αδειών ελεύθερης χρήσης έργων.

H απάντηση στον Αντίδικο του Πολίτη

Η εφαρμογή των Αρχών της Yogyakarta σε όλες τις κρατικές πολιτικές - δίνουμε ένα τέλος στις διακρίσεις που βασίζονται στο σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εδώ και πολλές δεκαετίες κατοχυρωμένα με διεθνείς συνθήκες και αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο του διεθνούς δικαίου που οφείλουν να τηρούν τα κράτη. Το δίκαιο των ανθρώπινων δικαιωμάτων δεν γνωρίζει διακρίσεις ως προς την απόλαυση αυτών των δικαιωμάτων με κριτήριο τον σεξουαλικό προσανατολισμό. Αντίθετα μάλιστα, απαγορεύει αυτές τις διακρίσεις, ως παράνομη προσβολη.

Το 2006, συναντήθηκαν στην Yogyakarta της Ινδονησίας 29 διακεκριμένοι ειδικοί από διάφορες χώρες και διευκρίνισαν τι ακριβώς σημαίνει “ενιαία εφαρμογή” των δικαιωμάτων, ανεξάρτητα από το σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου που έχει κάθε άτομο. Αποτέλεσμα αυτής της εργασίας ήταν η θέσπιση των Αρχών της Yogyakarta για την εφαρμογή των δικαιωμάτων σχετικά με τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλου, ενός κειμένου το οποίο βασίζεται αποκλειστικά στο ισχύον διεθνές δίκαιο των δικαιωμάτων του ανθρώπου και το οποίο καλεί τα κράτη να λάβουν συγκεκριμένα νομοθετικά, διοικητικά και άλλα μέτρα (όπως λ.χ. προγράμματα εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης) προκειμένου να αρθούν οι ανισότητες της κοινης νομοθεσίας και να ενημερωθεί κάθε κρατικό όργανο για τις υποχρεώσεις του για σεβασμό του διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού.

Το Μάιο του 2008  ο Ευρωπαίος Επίτροπος των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου απευθύνει σύσταση στα κράτη να ενσωματώσουν τις Αρχές στις πολιτικές τους. 

Τον ίδιο μήνα, μια ομάδα από bloggers μεταφράζει τις Αρχές στα ελληνικά, προκειμένου να εφαρμοστούν και στην Ελλάδα. To ελληνικό κείμενο θα δοθεί εντός των ημερών στη δημοσιότητα.

Οι Αρχές αυτες προβλέπουν μεταξύ άλλων:

• ότι τα θετικά μέτρα υπέρ των ομάδων διαφορετικού σεξουαλικού προσανατολισμού δεν θεωρούνται μεροληπτικά (Αρχή 2, Δ),

• την λήψη μέτρων για την κατάργηση της ιδέας της ανωτερότητας ή κατωτερότητας οποιουδήποτε σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου ή έκφρασης  φύλου (Αρχή 2, ΣΤ),

• την θέσπιση δίκαιης διαδικασίας για αναγνώριση από όλα τα δημόσια έγγραφα του φύλου που το άτομο αποδίδει στον εαυτό του (Αρχή 3, Γ)

• την κατάργηση της θανατικής ποινής, την απαγόρευση  σύλληψης και άσκησης της ποινικής δίωξης και καταδίκης για λόγους που αφορούν  τον σεξουαλικό προσανατολισμό και την ταυτότητα φύλο (Αρχές 4,6,7,8)

•   την αναγνώριση δικαιώματος συζυγικών επισκέψεων, ιατρικής φροντίδας και προστασίας ευάλωτων φυλακισθέντων χωρίς διάκριση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού (Αρχή 9),

• την με λήψη κάθε διοικητικού μέτρου εξασφάλιση του δικαιώματος της δημοσιας συνάθροισης (Αρχή 20),

• την απαγόρευση επίκλησης θρησκευτικών πεποιθήσεων, εκ μέρους της Πολιτείας,  για τη δικαιολόγηση μέτρων που αρνούνται την ίση προστασία από τον νόμο ή επιβάλλουν διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου (Αρχη 21)

•   την αναγνώριση του δικαιώματος ίδρυσης οικογένειας, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας για υιοθεσία καθώς και για ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, την αναγνώριση της ύπαρξης διαφορετικών μορφών οικογένειας, της αναγνώρισης ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός δεν κρίνεται ασυμβίβαστος με το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού (Αρχή 24)

  
  

  
  

  
  

  Η σύσταση του  Ευρωπαίου Επίτροπου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου αναφέρει: 

  
  

  “Συνιστώ σε όλες τις κυβερνήσεις των κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης να μελετήσουν το κείμενο και να εφαρμόσουν τις Αρχές  με συγκεκριμένες ενέργειες. Μερικά κράτη μέλη έχουν πράγματι ενσωματώσει κι όλας τις αρχές ως αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής τους στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Όσον αφορά εμένα, τηρώ πλήρως τις Αρχές.”

  
  

  Η Ελλάδα οφείλει να συμμορφωθεί προς τις παραπάνω υποδείξεις της διεθνούς κοινότητας:

  
  

  (α) καταργώντας κάθε αντίθετη διάταξη νόμου,

  
  

  (β) εισάγοντας νομοθεσία που εξαλείφει τις διακρίσεις, εισάγοντας λ.χ. την εφαρμογή του συμφώνου συμβίωσης, του θεσμού του πολιτικού γάμου, της δυνατότητας για υιοθέτηση και ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και για τα ομόφυλα ζευγάρια, 

  
  

  (γ) λαμβάνοντας θετικά μέτρα, λ.χ. με τη  δημοτική συνδρομή σε  εκδηλώσεις, όπως το Athens Pride

  
  

  (δ) παρέχοντας άσυλο σε κάθε  πρόσφυγα του οποίο η ζωή ή η ελευθερια απειλείται λόγω του σεξουαλικού του προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου

  
  

  (δ) ενημερώνοντας την κοινή γνώμη και επιμορφώνοντας τους δημόσιους υπαλλήλους και λειτουργούς, ακόμα και τους δικαστικούς λειτουργούς και τους εισαγγελείς,  ότι τα ατομικά δικαιώματα ισχύουν για όλους και ότι δεν υφίσταται υπεροχή του ενός σεξουαλικού προσανατολισμού έναντι άλλου. 

  
  

  Ιδιαίτερα χρήσιμο θα ήταν ένα σεμινάριο σχεδιασμένο ειδικά για τις ανάγκες του υπουργού Δικαιοσύνης καθώς και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, οι οποίοι παρουσιάζουν και τα σοβαρότερα κενά στο συνταγματικό δίκαιο, αναπτύσσοντας δράσεις  πο θα μπορούσαν να αποδοθουν σε μια υποτιθεμενη "αρχή" με τον τίτλο του Αντίδικου του Πολίτη: 

  
  

  - νομιμοποιήση καμερών,

  - δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων ποινικώς διωκόμενων,

  - περιφρόνηση ανεξάρτητων αρχών, 

  - διωγμός συνδικαλιστή εισαγγελέα, 

  - νομοθεσία που προωθεί τη διακριτική μεταχείριση (σύμφωνο συμβίωσης) και 

  - εκφοβισμός λειτουργών που εφαρμόζουν ενιαία τα ατομικά δικαιώματα.

  
  

  Αποτέλεσμα: η παραβίαση των διεθνών δεσμεύσεων της χώρας, η παρεμπόδιση στην ενάσκηση των ατομικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα. 

  
  

  Αυτή η βαρβαρότητα πρέπει να τελειώσει και όλοι οι αρμόδιοι φορείς, αλλά και οι πολίτες ατομικά οφείλουν να αναλαβουν τις ευθύνες τους, τουλάχιστον για να στηλιτευτούν αυτά τα φαινόμενα. Οι Αρχές της Yogyakarta δίνουν μια ευκαιρία να αρθούν θεμελιώδεις αποκλίσεις από το δίκαιο των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ο Αντίδικος του Πολίτη πρέπει να κληθεί σε δημόσια λογοδοσία για την καταπάτηση των δικαιωμάτων. 

  
  

  Οι δημοκρατικοί πολίτες συσπειρώνονται γύρω από το κείμενο των Αρχών της Yogyakarta και απαιτούν την εφαρμογή του σε όλες τις κρατικές πολιτικές, τη νομοθεσία και τον ιδιωτικό τομέα.

  
  

  Η  Ελλάδα  σέβεται όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα. 

  
  

  Καιρός είναι να σεβαστεί και τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων. 

  
  

  
  

  Για την υποστήριξη της εφαρμογής των Αρχών της Yogyakarta θα χρησμοποιηθούν εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης και θα οργανωθούν σχετικές ομάδες σε πλατφόρμες όπως το facebook.com κ.α.